04-03-07

Bringing It All Back Home

 

BOB DYLAN

BRINGING IT ALL BACK HOME

 

bring_l

De eerste aanzet tot Bob Dylans baanbrekende album Bringing It All Back Home vindt plaats in februari 1964. Dylan moet aan het einde van die maand een drietal concerten gaan geven in Californië. In plaats van met het vliegtuig te gaan, wil hij liever wat avontuurlijker reizen en wat van Amerika zien. Een soort eigen On The Road.

 

Ter voorbereiding heeft Dylan enkele weken eerder Victor Maymudes uit Mexico laten overkomen. Maymudes was manager geweest van zowel Ramblin' Jack Elliott als Woody Guthrie. Hij was een grote man, zes jaar ouder dan Bob, met strenge, sombere trekken. Hij kwam indrukwekkend over en was dan ook uitermate geschikt als lijfwacht. Toch was hij in feite een vriendelijke, zachtaardige kerel. Hij kon uitstekend schaken en poolbiljarten en was daarom ideaal gezelschap voor Bob.

Bob werd daardoor de eerste folkartiest met een road manager, een maatstaf voor zijn snel groeiend succes.

 

Victor heeft speciaal voor de tocht een blauwe Ford station wagen gekocht. Daarin is plaats voor nog twee mensen: Paul Clayton en Pete Karman.

 

Clayton is negen jaar ouder dan Dylan en had al op zijn 19de een eerste plaat opgenomen. Hij heeft ook ‘Gotta Travel On’ geschreven dat Bob Buddy Holly had zien spelen en dat hij later zelf ook zal opnemen voor Selfportrait. Na aan mekaar te zijn voorgesteld door Dave Van Ronk zijn Bob en Paul vrienden geworden.

 

Pete Karman is een journalist die schrijft voor de Daily Mirror. Hij is bevriend met de zusjes Suze en Carla Rotolo. Suze is Bobs vriendinnetje en ze vindt het waarschijnlijk raadzaam om iemand mee te sturen die een oogje in het zeil kan houden.

Bob, van zijn kant, ziet het wel zitten dat een journalist meereist om verslag uit te brengen van zijn belevenissen.

 

Alle kosten voor de trip worden gedekt door Ashes & Sand, de maatschappij die Dylans manager Albert Grossman opgezet heeft om de financiële belangen van zijn zanger te behartigen. Toch staat alleen Maymudes op de loonlijst, als road manager.

 

De trip is zorgvuldig gepland, want onderweg moet Bob nog enkele concerten geven en in diverse postkantoren liggen pakjes met marihuana op hen te wachten. Volgens Karman waren ze de hele reis stoned.

Clayton, die verslaafd is aan amfetamines, heeft daar naast nog een hele apotheek bij.

Al snel blijkt dat Bob geen goede chauffeur is en de anderen bieden hem aan om achter in te gaan zitten, zodat hij kan werken onderweg.

 

Via Virginia belanden ze de derde dag in North Carolina. Daar gaan ze, in Hendersonville, op bezoek bij biograaf en geschiedkundige Carl Sandburg. Bob is erg geïnteresseerd in de dichter, vooral omdat Woody Guthrie over hem heeft verteld.  Met elk een exemplaar van hun laatste plaat onder de arm gaan Bob en Paul aankloppen bij Sandburg thuis. Jammer genoeg heeft de folkverzamelaar nooit van hen gehoord. Hij is dan ook niet erg onder de indruk van het groepje en vraagt hen zelfs niet binnen.

 

Via South Carolina rijden ze naar Georgia, waar een eerste concert gegeven in de Emory University van Atlanta. Na een bezoekje aan wat activisten voor gelijkberechtiging van zwarten begint Dylan, met de typmachine op zijn knieën aan een nieuw nummer: 'Chimes Of Freedom'. Het wordt een gebed voor “every hung-up person in the whole wide universe”. Onder invloed van Franse dichters als Rimbaud verzint hij daarvoor een heel nieuwe beeldentaal.

 

Ondertussen trekken ze door Louisiana. Op 11 februari arriveren ze in New Orleans, net op tijd voor het Mardi Gras. Dylan is vooral geïnteresseerd in de bars van de zwarte wijken. De volgende dag houdt hij zijn reisgenoten wakker door driftig typend, te werken aan de tekst van ‘Mr. Tambourine Man’.

Die avond geeft hij een optreden in het College van Tongaloo, Mississippi. Bij het optreden in het Civic Auditorium Theater van Denver, Colorado, enkele dagen later, brengt hij voor het eerst 'Chimes Of Freedom'.

 

Onderweg daar naar toe raakt Dylan onder de indruk van de muziek van vier jongens uit Liverpool.

“We reden door Colorado, we hadden de radio aan en acht van de Top 10 nummers waren liedjes van The Beatles…” vertelt Bob. “’I Wanna Hold Your Hand’, al die vroege nummers. Ze deden dingen die niemand anders deed. Hun akkoorden waren ongelofelijk, gewoon ongelofelijk. En hun harmonieën hielden alles bij elkaar. Je kon dat doen met andere muzikanten… Ik wist dat zij de weg wezen waar de muziek naar toe moest.”

 

In een sneeuwstorm steken ze de Rocky Mountains over, een tussenstop in Reno, Nevada om een gokje te wagen, en daarna door de bergen van de Sierra Madre, Californië in. Na een trip van achttien dagen arriveren ze, op 21 februari in San Francisco. Pete Karman wordt onmiddellijk (op eigen kosten) op het vliegtuig gezet: Bob heeft liever geen pottenkijkers in de buurt wanneer hij bij Joan Baez aankomt!

 

Trouwens, er staat al een nieuwe passagier te wachten: Bobby Neuwirth. Dylan heeft de zanger drie jaar eerder ontmoet tijdens een folkfestival. Het klikte meteen. Neuwirth provoceert erg graag en laat zich nergens door tegenhouden. Hij is ongeveer even oud als Dylan, speelt banjo en schildert. Hij heeft een vlijmscherpe tong en weet zich overal uit te lullen. De twee hadden mekaar daarna uit het oog verloren, maar hadden nu terug afgesproken. 

De twee worden onafscheidelijk. Ze hebben hetzelfde soort humor en houden er allebei van mensen het bloed van onder de nagels te treiteren. Ze gaan zelfs naar de grappigste films om zich te oefenen om NIET te lachen.

 

In Los Angeles was men ondertussen al lang aan het uitkijken naar de komst van Bob Dylan. Iedereen die iets voorstelt zit dan ook in de zaal voor het optreden in het Berkeley Community Theater. De recensent van de San Francisco Chronicle Ralph J. Gleason, die hem eerder had afgeschreven is nu  danig onder de indruk: “Het was niets minder dan poëzie, ook al werd het voorgedragen met een nasale stem door een magere jongen met ongekamd haar, een gemzenleren vestje, een jeans en laarzen.”

Het folkicoon Joan Baez komt enkele nummers meezingen.

Na het concert verblijft Dylan een tijdje in het huis van Baez in Carmel. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het kort na zijn terugkeer naar New York tot een breuk komt met zijn vriendin Suze.

 

Nochtans was hij vol enthousiasme terug thuis gekomen.

Eric Andersen, een collega folkzanger herinnert zich zijn aankomst: “Ik zat in het appartement van Phil Ochs, met Phil en David Blue. Er werd op de deur geklopt en Bob komt binnen gestormd met Victor Maymudes. Ze waren letterlijk enkele minuten eerder terug aangekomen. Bob ging op de zetel zitten en liet zien wat hij onderweg allemaal had geschreven: blafzijden en bladzijden vol. Gedichten, liedjes, bedenksels, van alles. Alles scheen ontzettend lang. Dit waren de ruwe teksten en het was verbazingwekkend dat allemaal zo bij elkaar te zien. Hij zong ‘Chimes Of Freedom’ en wij waren er allemaal kapot van.  Hij had ook stukjes van ‘Mr. Tambourine Man’. Ze hadden de auto misschien zelfs aan laten staan. Bob was zo opgewonden over wat hij had geschreven en hij wou het ons onmiddellijk laten horen. Hij wist dat hij iets belangrijks begonnen was en de teksten kwamen zomaar in hem op.”

 

 

In april vindt hij wat afleiding bij een tournee door New England, langs universiteiten en in kleinere zalen. Victor Maymudes en de folkzanger John Sebastian trekken mee rond. “Het was een erg, erg enerverende ervaring,” vertelt de latere zanger van de Lovin’ Spoonful. “Alleen die ene vent met zijn gitaar en een spot. Het was werkelijk meeslepend. Ik was diverse avonden in tranen.”

 

Wanneer hij niet op tournee is, verblijft Dylan veel bij Al Aronowitz thuis. “Hij was dikwijls bij ons thuis,” vertelt Aronowitz. “Ik denk dat als hij in zijn eigen appartement was, teveel mensen hem gemakkelijk konden vinden.

Op een avond leende hij mijn draagbare typmachine. Hij zei dat hij iets moest opschrijven.  Hij zat daar in een wolk van sigaretten- en andere dampen. Luisterend naar ‘Can I Get A Witness’ van Marvin Gaye. Iedere keer als het plaatje gedaan was, stond hij op en zette de naald terug aan het begin van het singletje. Hij bleef het plaatje maar spelen, opnieuw en opnieuw. Ik hoorde ‘Can I Get A Witness’ nog altijd terwijl ik in slaap viel.

De volgende morgen speelde hij voor ons wat hij die nacht had geschreven: ‘Mr. Tambourine Man’.

Later, toen ik de vuilbak buiten zette, zag ik dat hij alle klad papieren had weggegooid. Dus, ik streek ze plaat en stopte ze in een map, waar ze nog zitten.”

 

* * *

 

Begin mei arriveren Dylan, Maymudes en Grossman op de luchthaven van Londen voor Dylans allereerste tournee door Groot-Brittannië. Al is dat een groot woord voor één concert en één TV optreden.

 

Het programma Halleluiah wordt op 12 mei opgenomen in een TV studio in West Didsbury. Volgens Neville Kellett, een jongen die is aangesteld om Dylan op zijn wenken te bedienen in de studio, stuurde Grossman hem even de kleedkamer uit. Wanneer hij terug binnen mag komt Dylan net van het toilet. Hij wankelt naar zijn gitaar en heeft enorm veel moeite om de harmonicahouder aan te doen of zelfs maar om zijn gitaar te pakken te krijgen.

 

Blijkbaar is Dylan beginnen experimenteren met zwaarder spul dan marihuana. Hij geeft trouwens later toe dat hij een gevlucht was in de drugs. “Nadat Suze weg was…. Was ik een tijdje van de kaart. Ik bedoel heel fel van de kaart.”

 

Dylans eerste grote concert in Engeland, vindt vijf dagen later plaats, in de Royal Festival Hall in Londen, voor een uitverkochte zaal. Tijdens de pauze komt er een telegram van John Lennon die hem uitnodigd voor een ontmoeting. Daar komt voorlopig echter niets van.

Na afloop wordt Dylan overrompeld door tieners die allemaal een handtekening willen.

Het concert wordt door Pye Records Ltd, opgenomen voor Columbia op 3-sporen apparatuur.

 

Op 21 mei vliegen Dylan en Victor Maimudes naar Parijs, waar de Franse zanger Hughes Aufray hem aan het vliegveld komt oppikken. Aufray kent Dylan nog van vroeger, toen hij in '62 een tijdje in Greenwich Village rondhing. Toen had Aufray al aan Grossman voorgesteld om wat teksten van Dylan in het Frans te vertalen.

Dylan logeert een paar dagen bij Aufray thuis. Ze musiceren samen, Dylan leert hem harmonica spelen en geeft hem ook toestemming om zijn teksten te vertalen. (Dat wordt dan de plaat Aufray Chante Dylan.)

 

Omdat Dylan er nog zo goed als volledig onbekend is kunnen ze ongestoord over straat wandelen en de toerist uithangen. Daarbij komen ze toevallig het Duitse fotomodel Christa Päffgen tegen, beter bekend als Nico. Hughes stelt hen aan mekaar voor. Bob vertelt haar dat hij haar heeft herkend van de film La Dolce Vita, waarin ze heeft gespeeld. Ze nodigt hem uit naar haar appartement, waar ze "een avond en een week" blijven. "Hij was zo charmant. Ik  had nooit eerder iemand lijk hem ontmoet - assertief en heerlijk, en jong. Hij behandelde me niet al te serieus, maar hij was tenminste geïnteresseerd in mijn verhaal, dat hij erg treurig vond. Vooral over mijn baby. " Ze heeft een kind van Alain Delon (Die dat overigens altijd heeft ontkent, hoewel het werd opgevoed door zijn moeder.)

 

De Amerikaanse schrijver Mason Hoffman is getrouwd met een nicht van Hughes. "Natuurlijk kwamen ze naar mijn appartement, want ik was een Amerikaan die "iets te roken" had. Ik had geen idee wie Dylan was. Dat was zowat voor het laatst dat hij normaal met mensen kon omgaan. We hadden plezier samen. Ik had graag met hem te doen. Ik vond hem een beetje een hillbilly.

We gingen samen naar Berlijn en daar pikte hij een Duits meisje op.

In Griekenland relaxen ze in het dorpje Vermilya. Dylan schrijft er een aantal nummers waaronder ’Mama, You Been On My Mind’ en ‘I'll Keep It With Mine’. Dat laatste is bedoeld voor Nico en haar baby. Die vindt echter zijn manier van zingen maar niks: "Twing, twang, twing, twang, baybee: zo gaat het!"

"Maar hij had niet graag dat ik het met hem meezong. Ik vond dat hij erg chauvinistisch deed en hij vond het vervelend dat ik kon zingen. Dat zette mij echter aan om meer voor mensen te zingen."

 

Kort nadat Bob en Victor, begin juni teruggekeerd zijn naar New York, kijkt Dylan,terug op zijn tijd in Parijs. In het lange gedicht dat zal worden afgedrukt op de achterzijde van zijn volgende plaat, heeft hij het over Françoise Hardy, de oevers van de Seine, de grote schaduw van de Notre-Dame, de studenten aan de Sorbonne ...

 

* * *

 

Het was eigenlijk de bedoeling van Columbia om aan het begin van de zomer de live LP Bob Dylan in Concert uit te brengen. Hoewel de acetates en zelfs de hoezen klaar waren, werd het project op het laatste moment geschrapt. De plaat zou voornamelijk bestaan uit nummers van zijn optreden in Carnegie Hall (oktober ’63), plus één nummer en het gedicht ‘Last Thoughts On Woody Guthrie’ van zijn Town hall concert (april ’63).

 

Last Thoughts On Woody Guthrie *

Lay Down Your Weary Tune

Dusty Old Fairgrounds *

John Brown *

When the Ship Comes In

Who Killed Davey Moore?

Percy's Song

Bob Dylans New Orleans Rag *

Seven Curses

 

In plaats daarvan werd een nieuwe studioplaat opgenomen. 

Another Side of Bob Dylan werd op 9 juni 1964, helemaal in één sessie opgenomen. Dat gebeurde tussen 19 en 22 uur, met Tom Wilson als producer. Het is trouwens Dylans enige sessie voor CBS tussen oktober ’63 en januari ’65.

De sessie verliep in een erg ontspannen sfeer, met veel rode wijn, vrienden (onder wie de journalist  Aronowitz) en zelfs spelende kinderen in de studio.

De nummers zijn veel persoonlijker en de protestsongs waren verdwenen. "Voortaan wil ik schrijven over wat er in me omgaat. Om dat te kunnen doen moet ik terug gaan schrijven zoals ik dat deed toen ik een jaar of tien was: alles er gewoon uit laten komen."

‘Chimes of Freedom’ is het hoogtepunt van de plaat, maar merkwaardig is dat hij ‘Mr. Tambourine Man’ er niet op wil. In maart ’66 vertelt hij dat hij "er te zeer bij betrokken was om het er op te zetten." Misschien was die ene take ook niet goed genoeg. Dylan had voor de gelegenheid zijn oude kompaan Ramblin' Jack Elliott gevraagd om mee te zingen op dat ene nummer. Maar Elliott had problemen om Dylans ongewone manier van fraseren te volgen. Bovendien had hij de tekst niet."Ik vroeg, 'Heb je de tekst bij, Bob? Hij antwoordde, 'Nee, deze ken ik.’ Dus zong ik maar mee met het refrein, want ik kende niet alle woorden."

Deze - niet echt geslaagde versie - is te beluisteren op No Direction Home. De enige andere outtake van deze sessies is 'Mama, You Been On My Mind' dat wordt uitgebracht op The Bootleg Series, 1961-1991.

 

* * *

 

Dylan brengt de zomer door in Woodstock, in het huis van Grossman. Hij werkt er aan een boek met de fotograaf Barry Fenstein en schrijft elf gedichten, waarvan er vijf worden afgedrukt op de achterzijde van Another Side onder de titel ‘Some Other Kind of Songs’. Ze verschijnen later alle elf in Writings & Drawings en Lyrics 1962-1985.

Hij maakt er ook kennis met de vriendin van Sally Anne (Grosmans vriendin): Sara Lowdnes (25). De twee vrouwen hebben mekaar in The Bitter End ontmoet.

Sara werd geboren als Shirly Noznisky op 28 oktober '39. Haar ouders, Isacc en Bessie, verhuisden met Shirly en haar zestien jaar oudere broer Julius naar Wilmington, Delaware. Shirly was nog een klein meisje toen haar moeder een hersenbloeding kreeg. Ze werd verder opgevoed door een tante, Ester. In 1956 werd haar vader vermoorden vijf jaar later overleed ook haar moeder, zodat ze, met 21 jaar, er alleen voor stond.

Shirly was een mooie, jonge vrouw, met een bleke huid en donker haar, maar het waren vooral haar ogen die opvielen. In 1960 verhuisde ze naar New York City, waar ze als bunny ging werken in de Playboy Club. Ze werd fotomodel en ontmoette zo haar eerste man, de fotograaf Hans Lowndes. Hij was 25 jaar ouder en al twee keer getrouwd geweest. Hij vraagt haar ook haar naam te veranderen in Sara, want Shirly vind hij maar niks.

Er komt een einde aan haar carrière als model, wanneer ze zwanger wordt. Op 21 oktober '61 bevalt Sara van een dochtertje Maria. Korte tijd later beginnen er barsten te komen in het huwelijk.

 

Dylan ziet wel wat in die zwartharige schone met haar droeve ogen en er bloeit iets moois – zonder dat Joan Baez daar iets van hoeft te weten. Joan Baez: “Toen we elkaar eindelijk ontmoetten en we bevriend raakten [in 1975] praten we uren over de dagen toen die schooier ons met elkaar bedroog. Ik vertelde Sara dat ik vond dat Bob niet erg vrijgevig was, maar dat hij me ooit een groen corduroy jas gaf. En dat ik een mooi blauw nachtkleed mocht houden uit het huis in Woodstock. ‘Oh!, riep Sara, ‘Daarom vond ik het niet meer!’”

 

Die zomer maakte een rockversie van de folk standaard 'House of The Rising Sun' door de Britse The Animals grote indruk op Bob Dylan. En niet alleen op hem: de plaat bereikte zelfs de 1ste plaats in de Amerikaanse hitlijsten. Het was het eerste nummer dat kan worden bestempeld als folk-rock. Bovendien was het de langste single tot dan toe: meer dan vier minuten.

Wanneer Dylan die versie voor het eerst hoort is hij wild enthousiast: "Een rockende versie van 'House of the Rising Sun'. Rock! Het is gewoon fantastisch! Ik ben er kapot van!"

 

Op het befaamde Newport Folk Festival, dat telkens einde juli plaatsvindt, wordt dat jaar voor het eerst gewerkt met hoofdattracties.

“Die [zondag]avond trad Johnny Cash op en dat was schitterend, “ vertelt de harmonicaspeler Tony Glover. “Hij wandelde het podium op als een koninklijke stier, met veel flair en charisma.

Dylan kwam later. In plaats van het politieke spul dat iedereen verwachtte speelde hij nummers van Another Side..., zoals ‘Ramona’. Je kon voelen dat het publiek in de war  was, maar ze wilden niet uncool over komen, dus klapten ze even hevig.”

 

Dylan brengt vier nummers: 'All I Really Wanna Do', 'To Ramona', 'Mr. Tambourine Man' en 'Chimes Of Freedom'.

Het laatste daarvan wordt uitgebracht op No Direction Home.

Voor de toegift riep hij Joan Baez er bij voor ‘With God On Our Side’. Dat duet wordt in ’97 uitgebracht op Joan Baez Live At Newport en in 2002 op de compilatie cd This Land Is Your Land: Songs Of Freedom.

 

“Achteraf,” gaat Tony Glover verder, “in een hotelkamer met Joan Baez, Sandy Bull, Jack Elliott en anderen, zaten Dylan en Cash op de grond nummers uit te wisselen. Joan zette een kleine draagbare bandopnemer aan en dat is waar Bob ‘It Ain’t Me Babe’ en ‘Mama, You’ve Been On My Mind’ aan Johnny gaf. (Die brengt ze later uit op zijn LP Orange Blossom Special.)

Johnny was er met June Carter, zo verlegen en lief, in een kamer vol freaks. Toen ze klaar waren gaf Johnny zijn gitaar aan Bob – in country middens een teken van bewondering.”

“Ik weet er niet meer veel van,” zegt Johnny Cash, “maar ik herinner me dat June en ik en Bob en Joan Baez in mijn hotelkamer waren en dat we zo blij waren dat we eindelijk mekaar zagen, dat we op bed stonden te springen als kinderen.”

 

Dylan kreeg dit jaar echter niet dezelfde enthousiaste reacties als het vorige jaar. Zowat alle critici vonden zijn optreden maar niks. In Sing Out schrijft de hoofdredacteur Irwing Silber een open brief: “Ik zag in Newport dat je het contact met de mensen kwijt was.”

 

* * *

 another_s

Another Side Of Bob Dylan wordt op 8 augustus 1964 uitgebracht. Het zal Dylans laatste solo-lp in bijna dertig jaar blijken te zijn. Er staat geen enkel protestnummer op. Het materiaal is een mengeling van persoonlijke dingen en poëzie. John Sebastian noemt het later “Bob’s revolutionaire aanpak van het liefdesliedje. ‘Don’t Think Twice’ en ‘It Ain’t Me Babe’ zijn radicale composities. Ze zijn romantisch, maar scherp. Die kerel zag zowat alles anders.”

De plaat wordt koeltjes onthaald door de critici. De linkse folkbeweging vindt dat hij te veel afdrijft naar "te veel subjectiviteit."

De titel is niet Dylans idee: "Tom Wilson, de producer, gaf het zijn titel. Ik bad en smeekte hem dat niet te doen. Het leek een ontkenning van het verleden en dat was niet de bedoeling."

De LP komt op 9 september 1964 de Billboard-albumlijst binnen. Hij komt niet hoger dan 43.

 

 

Die maand gaat Joan Baez Dylan opzoeken in Woodstock. Ook haar jongere zus Mimi met haar man Richard Fariña komen langs. “Zowat de hele maand dat we er waren, stond Bob aan de typmachine in de hoek van zijn kamer,” vertelt Joan Baez. “Drinkend van zijn rode wijn en rokend. En maar typen, uren aan een stuk. Midden in de nacht stond hij op, kreunde eens, nam een sigaret en stommelde dan weer naar zijn typmachine. Hij schreef liedjes aan de lopende band en ik pikte ze even snel in, als dat hij ze schreef.”

Twee nummers die zij niet heeft kunnen bemachtigen zijn 'If You Gotta Go, Go Now' en ''It's Alright Ma (I'm Only Bleeding)'.

 

In deze periode wordt zijn schrijfstijl meer en meer surreëel. Zelfs zijn proza wordt meer gestileerd en lijkt hoe langer hoe meer op een gedachtestroom, getuige enkele brieven die werden gepubliceerd. Naarmate het jaar vordert wordt het ook steeds intenser.

Aan het einde van de zomer vinden er twee belangrijke ontmoetingen plaats. Op 27 augustus maakt de fotograaf Daniel Kramer voor het eerst kennis met Bob Dylan. Zij werden aan elkaar voorgesteld door Sara, die de man nog kende uit haar tijd als model.

Bob vroeg hem wat voor een soort foto’s hij wou maken, waarop Kramer antwoordde: "Oh, doe maar wat je wou doen." Helemaal fout, dus! Dylan nam hem mee naar een filmzaaltje waar hij ging kijken naar recent opgenomen beelden. In het pikkedonker kon de fotograaf natuurlijk niks beginnen.

 

De volgende dag ging Dylan The Beatles opzoeken in het Delmonico Hotel in New York.

Bob Dylan, vergezeld door Victor Mamoudas en Saturday Evening Post journalist Al Aronowitz werden rechtstreeks naar de privévertrekken van de groep geleid. John bood het bezoek pillen aan, maar Dylan had iets anders op het oog: marihuana. John, die het spul al eens eerder had geprobeerd, vond het maar niks: "Ik moest er alleen maar van giechelen." Dylan reageert verbaast want, zo vertelt hij, the Beatles zongen toch ‘I get high, I get high!'

Maar de aanwezigheid van Dylan geeft het geheel een emotionele, artistieke en culturele betekenis. Er worden handdoeken voor de deuren gelegd, Mamoudas wordt aan het rollen gezet, Ringo moet voorproeven en dan durven de anderen ook. De nacht wordt doorgebracht “legsless from laughing”.

 

Niets zou nog hetzelfde blijven achteraf.

De schrijfstijl van The Beatles zal radicaal veranderen: veel meer naar binnen gericht, ongetwijfeld ten gevolge van hun introductie tot cannabis. Dylan bleef bevriend met de groep, zoals biograaf Clinton Heylin schrijft: "de avond gaf een persoonlijke dimensie aan een echte rivaliteit die zou blijven bestaan tijdens de rest van heugelijke jaren zestig. "

Hoewel sommige critici de wederzijdse beïnvloeding van The Beatles op Dylan hebben geromantiseerd,moeten zelfs sceptici als Heylin toegeven dat "het succes van the Beatles… zodanige randvoorwaarden heeft gecreëerd dat er vrijelijk kan worden geëxperimenteerd. Iets wat erg zeldzaam is in een populair medium."


* * *

 

200px-BootlegSeries6Tussen 19 oktober en 7 december 1964  geeft Dylan zeventien shows doorheen de Verenigde Staten.  De tournee begint in New York en eindigt in Californië. Het "Halloween concert" van 31 oktober in de Philharmonic Hall in New York wordt door CBS opgenomen voor een mogelijke live LP.

Dat gebeurt echter pas zo’n veertig jaar later, als The Bootleg Series, Vol. 6: Live 1964.

 

* * *

 

Na een tijdje te hebben samengewoond in het appartement van Grossmans in Manhattan, terwijl Albert en Sally op huwelijksreis waren in Europa, verhuizen Bob en Sara in december naar een kamer 211 in het Chelsea Hotel aan West 23rd Street. Het is een bescheiden suite met slaapkamer aan de achterzijde van het gebouw. Ook Sara's dochtertje Maria verblijft bij hen.

 

* * *

 

1965 is een scharnierjaar in de carrière van Bob Dylan. Het is het jaar waarin hij de stekker in het stopcontact steekt en daarbij lijken zowel het tempo in zijn carrière als in zijn leven in een hogere versnelling te raken. Twee uitstekende platen in een jaar (Bringing In All Back Home en Highway 61 Revisited), twee belangrijke tournees, een film, het einde van de allesoverheersende folkmuziek in Newport. Daarenboven schrijft hij het hele jaar door aan zijn boek Tarantula.

 

“Je kunt je niet voorstellen hoe het moet geweest zijn om Bob Dylan te zijn in die periode,” meent folkzanger David Blue: “De ene dag was hij een gerespecteerde jonge songwriter, en dan opeens was hij dat ding: De stem van een generatie. De man met de antwoorden. De mensen hingen voortdurend aan hem. Zeg me wat ik moet denken. Zeg me wat ik moet doen. Het hield niet op. Jij of ik hadden niet kunnen weerstaan aan dat soort druk. We zouden erdoor verpletterd worden. Dylan niet. Hij ging door met schitterend werk, ondanks alles. Maar terwijl zijn leven surrealistischer werd, werden ook zijn teksten surrealistischer. Zijn nummers waren altijd een weerspiegeling van zijn leven.”

 

* * *

 

In de vroege avond van 13 januari 1965 stapt Bob Dylan Studio A van de Columbia Recording Studios in New York in voor de eerste sessie voor Bringing It All Back Home. In zijn rechterhand een gitaarkist met daarin zijn akoestische Gibson.

In een klassieke, drie uur durende sessie neemt hij tiental nieuwe nummers op, plus nog wat losse probeersels voor andere nummers. Daarvan zal echter niets van op  plaat komen. Toch niet in deze versies. In de loop der jaren worden vier nummers uitgebracht: 'I'll Keep It With Mine' in 1985 op Biograph, 'Farewell Angelina' en een vroege versie van 'Subterranean Homesick Blues' in 1991 op The Bootleg Series Volumes 1-3 (Rare & Unreleased) 1961-1991 en tenslotte 'It's All Over Now, Baby Blue' in 2005 op No Direction Home.
Daarnaast staan er op de banden ook nog  min of meer volledige versies van 'Love Minus Zero/No Limit', 'Bob Dylans 115th Dream', 'She Belongs To Me', 'Sitting On A Barbed-Wire Fence', 'On The Road Again', 'If You Gotta Go, Go Now', 'You Don't Have To Do That', en 'Outlaw Blues'.

Hoewel Dylan het altijd heeft ontkent, menen velen dat 'It's All Over Now, Baby Blue' zou gaan over zijn vriend Paul Clayton. "Paul was homo," vertelt Barry Kornfeld. "En hij had daar problemen mee. Hij was stapel van Dylan."

"Paul Clayton, was afkomstig van New Bedford, Massachusetts. Dat is een oude vissersstad en Paul zong zeemansliederen," weet biograaf Anthony Scaduto. Vandaar misschien de verwijzing naar de "Sea-sick sailors".

"Bobby aanbad Pablo Clayton artistiek. En Pablo raakte gefixeerd door Bobby. Bobby sprak over niks anders dan Woody Guthrie en Pablo over niks anders dan over Bobby Dylan."

Maar het nummer kan evengoed gaan over Joan Baez, of zijn publiek, of zijn vroeger ik, of al deze onderwerpen samen…

 

Maar de sessie die volgende namiddag is gepland is iets totaal anders. Producer Tom Wilson heeft, in opdracht van Dylan, een volledige band geboekt om de nummers van de vorige dag opnieuw op te nemen. Met een elektrisch versterkte band.  Er zijn maar liefst drie gitaristen opgetrommeld: Al Gorgoni, Kenneth Rankin en Bruce Langhorne, plus een pianist Paul Griffin. Voor de ritmesectie zijn er drummer Bobby Gregg en twee bassisten: Joseph Macho, Jr. en William E. Lee ( de vader van de regisseur Spike Lee).

 

Dylan zelf heeft zijn akoestische gitaar ingeruild voor een elektrische. “Hij had een boel lef om dat te doen,” meent Kenny Rankin, “Het was een hele stap voor Dylan om zomaar een elektrische gitaar te pakken.” Rankin is een jonge pop-jazz zanger, die nog nooit rock ‘n’ roll heeft gespeeld en, voor deze sessie, zelfs nog nooit een elektrische gitaar in zijn handen heeft gehad!

Dylan is het gewoon alleen te spelen en hij is ook niet van plan zijn gewoonten te veranderen. Volgens Langhorne werd er niet gerepeteerd: "We deden de nummers gewoon op en ik herinner mij dat het, gezien de omstandigheden, erg intuitief en succesvol was."

Geen repetitie, of zelfs maar wat uitleg wat de bedoeling was. “De nummers waarop ik meespeelde werden niet eens afgeteld,” aldus gitarist Kenny Rankin. ”Hij sloeg gewoon zijn gitaar aan en wij vielen na vier of zes maten in. Er staan geen overdubs op, geen lapwerk, geen lassen. Wat je hoort is hoe wij het speelden.”

En soms is dat goed te merken. Zoals bij ‘Bob Dylan’ 115th Dream’. “Oh ja de valse start, waar de band vergat te beginnen.” lacht Bruce Langhorn. “”We waren het niet vergeten, we hadden gewoon geen idee wanneer we moesten beginnen! We kenden het nummer van geen kanten. Bob stapte gewoon naar de microfoon en begon te zingen. Geen teken, geen uitleg, niets! We vielen gewoon in en trachten te volgen. Op de een of andere manier trachtte iedereen uit te vinden waar Bob naar toe wilde. Hij wist het zelf niet, maar de overtuiging waarmee hij zong, maakte dat iedereen werd meegezogen. Hij trachtte niemands spel te arrangeren. Het was spontaan, bijna telepatisch. We moesten het moment vangen, want er viel niks te repareren achteraf. Ik genoot ervan!”

En dat geldt ook voor Dylan zelf. Dat is duidelijk te zien aan de foto's van Daniel Kramer, die alles vastlegde.

Hij herinnert zich: "De muzikanten waren enthousiast. Ze overlegden hoe ze het probleem konden oplossen telkens er zich iets voordeed. Dylan sprong van de een naar de ander om uit te leggen wat hij wou - dikwijls deed hij iets voor op piano - tot alles op zijn plaats viel. Als een soort gigantische puzzel: alle stukjes pasten en vielen op hun plaats… Het ging erg vlot en er waren maar drie of vier takes nodig. Soms klonk de eerste take helemaal anders dan de laatste omdat er gespeeld werd met het tempo, of een andere toonaard, of de solos werden anders gearrangeerd... Bij deze manier van werken was het zijn overtuiging die de boel draaiende hield."

Er werd gewerkt aan zes van de nummers die de vorige dag in solo versies op band waren gezet. Telkens dus maar een paar takes. Na afloop van de drie en een half uur durende sessie, stonden er op 18 uur master takes op band van 'Love Minus Zero/No Limit', 'Subterranean Homesick Blues', 'Outlaw Blues', 'She Belongs To Me', 'Bob Dylans 115th Dream' die allemaal werden geselecteerd voor de plaat.  Enkel 'On The Road Again' werd niet goed genoeg bevonden.

 

Na het avondeten volgt een tweede drie uur durende sessie, waarin dezelfde nummers nog eens opnieuw opgenomen maar nu met een eenvoudiger begeleiding van enkel gitaren en bas. Dylan heeft van de eerste groep muzikanten enkel Bruce Langhorn overgehouden. Daarnaast zijn John Hammond, Jr. en John Sebastian opgetrommeld.

Hoewel John Sebastian normaal harmonica speelt, vraagt Dylan hem om bas te spelen. ”Ik zei hem dat ik geen basspeler was, maar hij zei alleen maar, ‘Trek het u niet aan. Het zal wel lukken.’ Ik kwam daar aan, kreeg een fender bas in mijn handen gestopt en deed mijn best. Ik denk dat Bob gewoon eens wat wou uitproberen.”

Voor de zekerheid heeft Wilson ook een echte bassist voorzien: John Boone.

Blijkbaar is het resultaat geen verbetering, want geen enkel van deze takes wordt geselecteerd. Deze versie van 'She Belongs To Me' wordt uitgebracht op No Direction Home.

Daarnaast zijn de versies van 'Love Minus Zero', het instrumentale 'I'll Keep It With Mine' en 'It's All Over Now, Baby Blue' te beluisteren op de uitstekende bootleg  Thin Wild Mercury Music.

 

De volgende namiddag vindt er een vierde en laatste sessie plaats in Studio A. De muzikanten van de vorige middag zijn terug gevraagd. Met uitzondering van de pianist Paul Griffin, die elders was geboekt en werd vervangen door  Frank Owens.

Eerst werd 'Maggie's Farm' aangepakt: één take was voldoende. Daarna wordt uitgebreid wordt geprobeerd een betere versie van ‘On The Road Again’ op band te zetten.

 

Hoewel Dylan nu elektrische versies van bijna elk nummer op band heeft staan, was het nooit zijn bedoeling om Bringing It All Back Home zo uit te brengen. Daarom neemt hij vier lange nummers solo akoestisch op, de eerste twee, 'It's Alright, Ma (I'm Only Bleeding)' en 'Gates Of Eden' zelfs onmiddellijk achter elkaar, zonder pauze.

De fotograaf Daniel Kramer, die bij al deze sessies aanwezig was, vertelt: “Ik weet het allemaal niet zo goed meer. Ik was meer bezig met het fotograferen dan echt op te letten. Maar ik herinner me duidelijk dat Bob aankondigde dat hij deze nummers één keer ging spelen en dat ze beter geen fouten konden maken, want dat hij ze niet opnieuw zou spelen. En zo deed hij het ook. Geen valse starts, geen aarzeling, geen fouten. Er gebeurde iets magisch voor onze ogen.”

 

Met 'Mr. Tambourine Man' heeft hij wat meer moeite. Daar zijn verschillende pogingen voor nodig. Misschien omdat het op hem is gebaseerd, mag Langhorne meespelen om wat versieringen toe te voegen. 

Na het laatste nummer, 'It's All Over Now, Baby Blue' is er zelfs nog wat tijd over.

 

Die wordt besteed door te proberen, met de volledige band, een rocknummer op te nemen voor de volgende single. Na 7 takes is het tijd om te stoppen. Take 5 zal twee jaar later, na toevoeging van overdubs, worden uitgebracht als single in de Benelux, terwijl take 5 (ook al met overdubs) te beluisteren is op The Bootleg Series, 1961-1991.

 

* * *

 

subterr

Bringing It All Back Home wordt op 22 maart 1965 uitgebracht. De plaat heeft een akoestische en een elektrische kant. Dat Dylan op de goede weg is wordt bewezen door de verkoopscijfers: het is zijn eerste LP die meer dan een miljoen dollar opbrengt.

De titel is een duidelijke verwijzing naar de inspanningen van The Beatles om de Amerikanen hun eigen erfenis van de rockmuziek terug te doen ontdekken. Omdat die titel in Europa nergens op slaat heet de plaat in de Benelux Subterranean Homesick Blues.

Bringing It All Back Home komt op 1 mei 1965 de Billboard-albumlijst binnen en haalt de zesde plaats.

 

De foto voor de hoes werd in februari door Daniel Kramer. Columbia wou dat er weer een meisje op de foto zou staan, zoals bij The Freewheelin' Bob Dylan, waarop hij arm in arm liep met Suze Rotolo.

Sally Grossman was net in het kantoor toen de boodschap binnenkwam en Dylan stelde voor dat zij het zou doen. Hij wil Sara liever buiten beeld houden.

“Het was mijn eerste platenhoes,” legt Kramer uit. “Ik wist dat de muziek speciaal was en anders. Daarom wou ik ook een beeld dat met niks te vergelijken viel. Tot dan had Dylan niet voor mij willen poseren. Hij had liever dat ik hem in beweging trok. Op de ochtend van de fotosessie maakte ik een ruwe proeffoto, zonder Bob en hij begreep onmiddellijk wat ik voor ogen had. Hij koos wat voorwerpen uit. Dat deed ik ook en misschien bracht Sally er ook een paar aan. Het werd wat te druk, te gemaakt en dus moesten we weer wat wegdoen.

Dat was allemaal lang voor photoshop, dus moest het wazige effect met de hand worden gemaakt. Ik bouwde een statief dat me toeliet de camera rond te draaien en de foto was het resultaat van een combinatie van statische en bewegende belichting. Ik zocht naar het gevoel van een beweging met hem als middelpunt.”

 

 

Hoewel Bringing It All Back Home algemeen wordt gezien als het begin van de folk-rock, was Dylan niet de eerste om dit experiment aan te gaan.

 

Geïnspireerd door het succes dat de Britten hebben met hun rockversie van een oud folknummer probeerde Tom Wilson hoe Dylan zou klinken met iets gelijkaardigs. Zonder dat Bob erbij was, liet hij, op 8 december 1964, nieuwe “folk-rock” backing toe voegen aan vier van diens oude opnamen: een akoestische versie van ‘House Of the Rising Sun’ en drie opnamen met band uit ’62: 'Mixed Up Confusion', 'Rocks and Gravel' en 'Corrina, Corrina'.

Hoewel een zelfde experiment met ‘The Sound Of Silence’ van Simon & Garfunkel later wel erg succesvol zou verlopen, was het resultaat deze keer niet echt overtuigend. Het werd dan ook pas in de jaren negentig uitgebracht op de cd-rom Highway 61. Daarbij staat verkeerdelijk aangegeven dat de opname dateert uit ’61 en dus de elektrische versie van The Animals zou zijn vooraf gegaan!

 

celebrationsMaar ook anderen waren met dit soort dingen bezig: Richard en Mimi Fariña hadden die herfst, met de hulp van de gitaarvirtuoos Bruce Langhorne de eerste folkplaat opgenomen met elektrisch versterkte instrumenten.

Celebrations for a Grey Day zal worden uitgebracht in april ‘65. Richard was dan al een hele tijdje geobsedeerd met het idee om "mature poetry lyrics and music in the rock style" te combineren.

Tijdens deze sessies gebruikte Langhorne ook een grote Turkse tamboerijn. Dylan beweert in 1985, dat hij de man is waarop 'Mr. Tambourine Man' is gebaseerd. "Het was zo groot als het wiel van een wagen. Ik zag hem er op spelen en dat beeld bleef hangen."

 

vmd79178_0John Hammond Jr., de zoon van de producer en zelf ook folkmuzikant, experimenteerde daarvoor ook al een tijdje met elektrische versterkte instrumenten. In ’63 had hij al opgenomen met een zwart blues kwartet en voor de daarop volgnde plaat, So Many Roads, had hij de beste jonge blanke muzikanten rond zich verzameld.

Hammond: “Ik speelde regelmatig in Toronto, waar ik bevriend raakte met een groep, Levon & The Hawks. Ze hadden Ronnie Hawkins begeleid en waren nu verder het clubcircuit aan het afdweilen. Ze waren een ongelofelijk sterke live band.

Dus vroeg ik Robbie Robertson om gitaar te spelen, Levon Helm op drums en Garth Hudson op orgel. Ik had Mike Bloomfield bezig gezien en dat dat hij uitstekend zou passen bij Robertson. Maar toen hij Robertson hoorde wou hij niet meer gitaar spelen! Robbie was erg intens. Dus besloot Bloomfield dat hij liever piano speelde. Michael had Charlie Musselwhite meegebracht van Chicago, om harmonica te spelen.

Bob [Dylan] kwam langs – dat gebeurd wel vaker. Ik heb hem toen voorgesteld aan die kerels van The Hawks. Dylan was daar om de boel een beetje te verkennen en je kon wel zien dat hij er wat in zag.”

So Many Roads wordt echter pas in juni ‘65 uitgebracht.

 

En ook Fred Neil en Tim Hardin traden soms op met elektrische versterking, zei het eerder in de jazz/blues sfeer.

 

 

 

Van Bringing It All Back Home wordt slechts één single uitgebracht, op 23 april 1965. ‘Subterranean Homesick Blues’/’She Belongs To Me’ is slechts een bescheiden succes in de Verenigde Staten, met als hoogste notering een 39ste  plaats. In Engeland doet de single het wat beter, met een notering net binnen de top 10.

 

Op 8 mei 1965 wordt, tijdens Dylans Britse tournee, in een zijstraatje aan het Savoy Hotel een promotioneel filmpje gedraaid voor ‘Subterranean Homesick Blues’. Allen Ginsberg en Bob Neuwirth staan als “acteurs” op de achtergrond. De kaarten zijn geschilderd door Alan Price, Donovan en Joan Baez.

Donovan: ”Ginsberg had iets bedacht, hij zei: 'Laten we de teksten op kaarten schrijven en dan kan jij dat zingen, Bob en dan trek je iedere keer een kaart met de tekst op.' Allan begon dadelijk de teksten op te schrijven op kaarten op het tapijt... en ik hielp hem daarbij, " vertelt Donovan. "Ik heb nog calligrafie geleerd op school en toen Bob zag wat ik deed zei hij, 'Hey Donovan, wil jij dat samen doen met Allan?' En zo hebben we samen al die kaarten geschreven."

film_dylanDe scène wordt de intro van de D.A. Pennebakers film Don't Look Back en wordt algemeen beschouwd als één van de allereerste videoclips.

 

Veel beter dan Dylans eigen single doet het een coverversie, gemaakt als debuutsingle van The Byrds.

Op 20 januari 1965, vijf dagen nadat Dylan zijn definitieve versie op band heeft gezet, wordt in de Columbia Studio in Los Angeles, een cover op van ‘Mr. Tambourine’ opgenomen. Er is een prominente rol voor de 12-snarige gitaar en de tamboerijn. Jim McGuinn is echter de enige van de groep die mag meespelen. De rest wordt ingespeeld door de beste studiomuzikanten: Leon Russell, Hal Blaine en Larry Knechtel. De productie is in handen van Terry Melcher - de zoon van actrice Doris Day.

 

Volgens  Jim McGuinn reageert Dylan wanneer hij, bij zijn volgende bezoek aan de Westkust, de acetate hoort erg enthousiast: ‘Wow, man, daar kan je op dansen!”

De single wordt op 12 april 1965 uitgebracht. De plaat slaat onmiddellijk aan en bereikt binnen een paar weken de top van de Amerikaanse hitparade. Folk-rock wordt enthousiast omarmd als het antwoord op de Britse invasie.

Volgens Mary Martin, de secretaresse van Albert Grossman, reageerde Dylan echter erg zenuwachtig op het succes van The Byrds. “Hij zat daar in het kantoor, met zijn hoofd te schudden en zich luid op afvragend, ‘Wat moet ik nu doen?’ Hij had drums, elektrische bas en elektrische gitaar gehoord op ‘Mr. Tambourine Man’ en voor een folkzanger was dat een schok, om te denken, ‘Verdorie, ik heb een groep nodig!’ En ik stelde voor: ‘Ga naar Toronto, kijken naar The Hawks."

 

Het zou nog bijna een jaar duren voor Dylan The Hawks als zijn begeleidingsband zou vragen.

 

Commentaren

Wat een geweldig verhaal.
Bedankt om deze puike tekst on line te zetten.

Gepost door: Cathare | 12-08-07

De commentaren zijn gesloten.