23-09-07

Bob Dylan: John Welsey Harding

 JWH

John Wesley Harding 

In de herfst van 1967, terwijl de spontane sessies met The Hawks in Big Pink (zie The Basement Tapes) nog volop aan de gang zijn, vertrekt Bob Dylan vrij plots naar Nashville, Tennessee. Hij wil er een paar songs gaan opnemen. Maar andere dan diegene die hij met Robbie Robertson en diens makkers in de kelder heeft gespeeld.

Daarom neemt hij de trein. Tijdens de twee dagen lange reis heeft hij rustig de tijd om te schrijven. Hij concentreert zich volledig op de teksten."Er zijn slechts twee nummers op die plaat waarbij de muziek tegelijk kwam," legde Dylan in 1978 uit. "De andere nummers waren eerst uitgeschreven en ik bedacht de melodie achteraf. Zo had ik nog nooit gewerkt en ik heb het sinds toen ook nooit meer gedaan. Dat verklaart misschien waarom de plaat zo speciaal is." 

In Nashville heeft hij afgesproken met Bob Johnston, de producer van zijn laatste platen. "Hij logeerde in de Ramada Inn hier in de buurt," vertelt Johnston, "en hij speelde me de nummers voor. Hij wou alleen maar gitaar, bas en drums op de plaat."

Dylan wist precies wat hij wilde: "Ik hoorde wat voor geluid Gordon Lightfoot kreeg met Charlie McCoy en Kenny Buttrey."  Hij bedoel The Way I Feel, de tweede langspeelplaat van de Canadese singer-songwriter, met daarop onder andere het prachtige 'Canadian Railroad Trilogy'."Ik had met die twee al eerder gewekt," gaat Dylan verder, "En ik dacht: als hij dat kan, moet ik dat ook kunnen." Maar het zal anders uitdraaien. 

Op dinsdag 17 oktober 1967 staat Bob Dylan, voor het eerst in achttien maanden, terug in een studio. Het is opnieuw Studio A, de Columbia Recording Studios, waar hij Blonde On Blonde heeft opgenomen. Inmiddels is er spiksplinternieuwe 8-sporen apparatuur geïnstalleerd.

De doorwinterde sessiemuzikant Charles McCoy is verbaasd wanneer hij Dylan terug ziet: "Hij was erg veranderd. Hij was helemaal iemand anders geworden. Hij had niet meer die wilde haardos. Zijn haar was een stuk korter. Maar ook zijn stem was veranderd. Ik heb begrepen dat er iets was gebeurd… Hij had iets aan de hand gehad… Ik weet niet of dat er iets mee te maken had, maar zijn hele houding was veranderd. Veel meer ontspannen." Waar bij de vorige sessies de muzikanten uren moesten rondhangen terwijl Dylan aan de teksten bleef schaven, konden ze nu meteen beginnen en drie uur later staan er evenveel afgewerkte nummers op band. 'The Drifter's Escape' en 'I Dreamed I Saw St. Augustine' hebben elk slechts een viertal takes nodig en het laatste nummer staat zelfs in één keer op band. “We liepen naar binnen en knalden ze eruit als demo’s,” bevestigd de drummer. “Het leek zo van, hoe rauwer, hoe beter. Hij hoorde een foutje en lachte dan wat in zichzelf van: ‘prima man. Net wat ik hebben wil’. Hij wist alles en wist precies wat hij wou.” Dat laatste nummers is een talking blues 'The Ballad of Frankie Lee and Judas Priest'. In zijn boek "The Bible in the Lyrics of Bob Dylan" somt Bert Cartwright maar liefst vijftien verwijzingen naar de Bijbel op in dat ene nummer. In negen van de twaalf nummers van John Wesley Harding vindt Cartwright er zelfs eenenzestig terug.  In een interview met Toby Thompson in 1968, verklapt Dylans moeder, Beatty Zimmerman, dat "in zijn huis in Woodstock er tegenwoordig een grote Bijbel geopend ligt op een standaard in midden van zijn studeerkamer. Van alle boeken die overall in dat huis liggen, krijgt die Bijbel de meeste aandacht. Voortdurend springt hij recht om het een ander er in op te gaan zoeken." Dat verklaart waarom de teksten wemelen van oudtestamentische woorden als "saints, "messengers" en "judgement". De liedjes lijken wat sfeer betreft zo uit de negentiende eeuw weggelopen. Het zijn ballades vol met vermaningen en bijbelse metaforen.

Zo vertelt 'Drifter's Escape' het verhaal van een veroordeelde die aan de gevangenis ontsnapt wanneer de bliksem het hof verwoest. En 'The Ballad of Frankie Lee and Judas Priest' wordt raadselachtig besloten met het advies: "One should never be where one does not belong". En bovenal: "Don't go mistaking Paradise for that home across the road!"

Misschien is het gewoon een parodie op liedjes met een boodschap?

De teksten doen meer vragen rijzen dan dat ze er beantwoorden. Korte tijd na het uitbrengen van de plaat zal Dylan verklaren: "Ik probeer nu minder woorden te gebruiken. Er is geen enkele regel die je kunt doorprikken, er zit geen enkel gat in de verzen. Er is geen woord teveel. Iedere regel heeft iets te betekenen."

Ook de dichter Allen Ginsberg heeft daarover wat te melden: "In 1968 waren we over poëzie aan het praten. Hij vertelde me dat hij kortere regels schreef en dat iedere regel betekenis moest hebben. Hij wou niet meer dat er iets tussen kwam gewoon omdat het moest rijmen. Iedere regel moest het verhaal vooruit helpen. De song voortstuwen. Dat leidde tot spul met The Band, zoals 'I Shall Be Released' en enkele van die sterke laconieke nummers zoals 'The Ballad Of Frankie Lee and Judas Priest'. Er was geen woord teveel, geen ademtocht verspild. Alle beelden moesten functioneel zijn, in plaats van louter versiering."

De volgend dag keert Dylan terug naar Woodstock waar de dagelijkse jamsessies met The Hawks gewoon verder gaan.

* * *

Pas na drie weken duikt hij terug op in Nashville. Op 6 november vindt er de tweede opnamesessie voor John Wesley Harding plaats. Hoewel er weer maar drie en half uur gewerkt wordt, staan er deze keer zelfs vijf nummers op band.
Dat zijn: 'All Along the Watchtower', 'John Wesley Harding', 'As I Went Out One Morning', 'I Pity the Poor Immigrant' en 'I Am a Lonesome Hobo'.

* * *

En na nog eens een onderbreking van drie weken, volgt op 29 november nog een derde en laatste opnamedag voor John Wesley Harding.

In de tussentijd had Dylan aan Robbie Robertson en Garth Hudson gevraagd om wat overdubs aan te brengen op de basis tracks: "We hadden het er over om wat meer instrumenten aan toe te voegen, maar ik vond het echt goed zoals het was en ik wist niet hoe ik het kon verbeteren," meent Robertson. "Dus bleef het zoals het was."

Daarom heeft Johnston voor de laatste opnamen een derde muzikant uitgenodigd: steelgitarist Pete Drake. Dit instrument wordt normaal geassocieerd met Country & Western muziek en het is dan ook voor het eerst dat het zal worden gebruikt in de rockmuziek.

Hoewel, 'I'll Be Your Baby Tonight', een van de beide nummers die tijdens de sessie, van 6 tot 9 uur 's avonds op band worden gezet, leunt wel erg tegen de traditionele Country aan. Het andere is 'The Wicked Messenger', waarvan de versie die later op Biograph zal worden uitgebracht, wat extra harmonica aan het einde brengt.

Dylans harmonica en gitaarspel zijn trouwens op deze hele LP uitstekend. Misschien dat hij extra zijn best heeft gedaan omdat er zo weinig andere instrumenten zijn om zich achter te verbergen.

Drake is er niet meer bij voor de vierde en laatste sessie, die aansluitend doorloopt tot middernacht. Daarin worden nog eens twee nummers vastgelegd: 'Down Along The Cove' en het 'Dear Landlord' - een pleidooi voor begrip.Het zal wel geen toeval zijn dat 'Down Along the Cove' en 'I'll Be Your Baby Tonight' de twee nummers zijn waarvan Dylan de tekst niet eerst had geschreven.

Tekstueel verschillen deze nummers sterk van de rest van de plaat: het zijn warme, zelfs vrolijke liefdesliedjes, zonder één Bijbelse referenties.

* * *

Wanneer de volgorde van de nummers moet worden bepaald heeft Dylan problemen met het plaatsen van het nummer over de Texaanse outlaw John Wesley Hardin (zonder g).

"Ik wou een traag nummer schrijven over... zoals zo'n oude cowboy... gewoon, een goede lange ballade. Maar halfweg de tweede strofe, raakte ik het beu. Ik had de melodie en die was te goed om weg te doen. Dus schreef ik snel een derde strofe. Zo werd het opgenomen.... Ik wist echter dat mensen gingen luisteren naar dat liedje en dat ze er niet zouden begrijpen wat er aan de hand was. Om te voorkomen dat ze er later over zouden vallen, maakten we er het titelnummer van en zetten het aan het begin. Als we dat niet hadden gedaan zouden mensen later gezegd hebben dat het een wegwerpnummer was."

Sommige biografen hebben er wel opgewezen dat de initialen ook kunnen worden gelezen als een verwijzing naar JaWeH. Met Dylan weet je nooit...

* * *

Ondertussen moet er een foto worden getrokken voor de hoes. De huisfotograaf van Columbia, John Berg vertelt: "Albert Grossman belde me en zei dat Dylan de foto's onmiddellijk wou kunnen zien, zodat hij dadelijk kon beslissen. Ik zei: 'geen probleem! We doen het met Polaroids.' We trokken naar Woodstock, naar het huis van Grossman. Bob kwam er ook naar toe. Bob Cato was bij me. Dat was mijn baas. Cato gebruikte een kleuren Polaroid en ik had een zwart-wit toestel."

Dylan staat er op dat twee Bengaalse zangers mee of de foto gaan. Grossman heeft de gebroeders Das meegebracht van een trip naar Indië, om hen te introduceren in de Verenigde Staten. The Bauls of Bengali, zoals ze zich noemen, zijn rondtrekkende muzikanten die een mengeling brengen van poêzie met historische vertellingen, traditionele instrumenten en Oosterse religie en daarmee eenvoudige, maar sterke muziek te brengen. Ze bezingen vooral het lot van het individu en het recht van de mens om zich vrij te ontwikkelen.

Naast Luxman en Purna Das wordt ook een klusjesman, die toevallig daar aan het werk is, er bij betrokken. Er wordt afgesproken om de foto achteraan in de tuin te trekken, bij het zwembad. Als om aan te geven dat mode niets meer voor hem betekend draagt hij zelfs dezelfde jas als op de hoes van Blonde on Blonde.

"Het was de koudste dag van het jaar," gaat Berg verder. "Het was zeker 20° onder 0. Het was zo koud, dat we allemaal naar buiten liepen en foto's trokken zolang dat ging. Dan stopten we ze onder onze armen - om ze warm te houden - en renden dan snel terug naar binnen om wat cognac te drinken. Dan legden we de foto's allemaal open op een grote tafel en Dylan koos er een uit."

* * *

Amper vier weken na de laatste sessie ligt de plaat opeens in de winkels. Hoewel het Dylans eerste nieuwe materiaal sinds zijn motorongeluk is, heeft hij uitdrukkelijk in het contract met Columbia laten opnemen dat hij geen publiciteit vooraf wou. John Wesley Harding wordt op 27 december 1967 uitgebracht.

Alles is bewust simpel gehouden: de eenvoudige, akoestische bezetting, de structuur van de nummers (veelal slechts drie strofen) en repetitieve cycli van telkens drie of vier akkoorden (of zelfs maar twee zoals in 'Drifter's Escape' en 'The Wicked Messenger'!).
Op de hele plaat staat geen enkel refrein!

De plaat druist in tegen de geest van de tijd, waarin popgroepen alleen nog tevreden zijn met de bombast van symfonie orkesten en elektronische snufjes, in navolging van Sgt. Pepper's Lonely Heart's Club Band.
Achteraf ontkent Dylan dat hij zich met opzet afkeerde van de algemeen heersende trend. "Ik was niet echt met opzet op zoek naar zo een zacht geluid. Ik had graag... wat meer steel gitaar, meer piano. Meer muziek... In die tijd waren veel mensen bezig met elektronica, en daar ken ik niets van. Ik ken zelfs niemand die er iets van kent. Dat geluid was niet echt gepland."

De hoes is al even sober als de inhoud: een zwart-wit foto van Dylan met drie andere mannen, in een doodgewone omgeving. De foto is omkaderd met een grijze (Amerika) of beige (Europa) rand. Het kan niet anders dan worden gezien als een reactie op de overdaad van hoezen van de Beatles-elpee, waarop de vier uit Liverpool staan afgebeeld met hun kartonnen afbeeldingen van hun helden.

Maar zoveel eenvoud kan natuurlijk niet, in een land dat dol is op complot theorieên. Al snel wordt "ontdekt" dat er foto's van The Beatles verborgen zijn op de hoes. Vooral de zelfverklaarde Dylanoloog A. J. Weberman is er vast van overtuigd en geeft graag tekst en uitleg op TV.

Het kersverse muziektijdschrift Rolling Stone wijdt er zelfs een artikel aan. "Op de hoesfoto van Bob Dylans plaat zouden verschillende kleine gezichten zijn verborgen in de bomen en in de kledij. De gezichten zijn uiterst klein en haast niet te onderscheiden. Maar minstens vier van die portretten zouden die van The Beatles zijn."

Een hele beschrijving volgt van hoe je de hoes moet vasthouden in allerlei hoeken.

De fotograaf reageert laconiek: "Tsja, als je het echt wil, dan kun je van alles zien!" Omdat het, van in het begin, zijn bedoeling was om een "album of songs" te schrijven, weigert hij dan ook om ‚‚n van de nummers als single naar voor te schuiven. Dat hoeft ook eigenlijk niet, want de LP komt op 27 januari 1968 de Billboard-albumlijst binnen en bereikt de tweede plaats. In Engeland stoot de plaat helemaal door tot de top.

* * *

Op 3 oktober 1967, twee weken voor de eerste sessie voor John Welsey Harding, was Woody Guthrie, na een lange lijdensweg, overleden. Zodra hij van de dood zijn grote voorbeeld hoorde, hing Dylan aan de telefoon Harold Leventhal, Guthries oude vriend en manager met de belofte om, indien er een herdenkingsconcert kwam, hij zeker mee zou doen.

Op 20 januari 1968 vinden in de Carnegie Hall in New York twee concerten plaats. Er zijn optredens van zijn zoon Arlo Guthrie, Joan Baez, Peter, Paul & Mary, Judy Collins, Ritchie Havens en Bob Dylan & The Crackers (The Band hebben nog steeds geen officiële naam).

Ze staan dertien minuten op het podium en spelen vlammende versies van drie nummers van Guthrie: 'I Ain't Got No Home', 'Dear Mrs. Roosevelt' en 'Grand Coulee Dam'. Tom Paxton: "Het was zijn eerste optreden sinds zijn ongeval... Ik had geen idee hoe het zou gaan klinken... Ik vond het schitterend. Het was schokkerend, maar op een goede manier. Ik had geen idee dat songs van Woody Guthrie zo konden klinken."

De registratie van het concert wordt pas in januari en april 1972 uitgebracht in twee delen: A Tribute to Woody Guthrie, Part One & Two, maar het laatste nummer is (iets) gemakkelijker te vinden op de compilatie-cd Bob Dylan Live 1961-2000.

the_band

De dag van het concert begint Jimi Hendrix in de Olympic Studios in Londen met het opnemen van een psychedelische versie van het nummer 'All Along The Watchtower'. Het wordt zijn vijfde single. Jimi's ziedende cover wordt veel beroemder dan het origineel.

Commentaren

je schrijft dat de versie van The Wicked Messenger op Biograph extra harmonica bevat. Ik kan dit nummer echter niet vinden op Biograph. Welke versie bedoel je?

Gepost door: Rob | 25-03-09

verwarring Rob, gelijk heb je. Het is Biograph versie van 'I'll Be Your Baby Tonight'met een heel klein stukje extra harmonica aan het einde.

Gepost door: peerke | 26-03-09

De commentaren zijn gesloten.