25-06-08

Shot Of Love

Bob+Dylan+-+1981+SHOT_OF_LOVE-FRONTAL
 

Elk einde is een nieuw begin

In de zomer van 1980 leert Bob Dylan zeilen tijdens een vakantie op het Caribische eiland St. Vincent. Tijdens die vakantie overweegt hij, "op verkeerde gronden" zo geeft hij later toe, "te gaan samenwonen met iemand". Zijn vriendin Mary Alice Artes heft hem namelijk net verlaten. Zij is terug gekeerd naar de Oostkust om er haar carrière als actrice verder te zetten.

Over het afspringen van de relatie met de vrouw die hem de weg naar het Christendom toonde schrijft hij minstens twee songs: 'Caribbean Wind' en 'The Groom's Still Waiting For the Altar'.


Maar hij blijft niet lang alleen. Zijn "new pony" vindt hij in zijn achtergrondkoortje: Clydie King.
Clydie is een stevige zwarte zangeres die al jaren meedraait in het circuit. Ze heeft een drietal soloplaten gemaakt, maar is vooral een veel gevraagde backing zangeres. Zo is haar naam terug te vinden op platen van onder andere Ray Charles, the Rolling Stones, Elton John, Tim Buckley en Steely Dan.

"Hij zocht troost bij haar," weet Ron Wood. "Ze was fantastisch voor hem, maar ze zijn mekaars tegenpolen. Je moet ver zoeken om twee meer van mekaar verschillende mensen te ontmoeten. Zij is een zwarte, uitbundige soulzangeres. En Bob is verlegen en blank.
Ik zie nog voor me hoe hij een hamburger met haar wou delen. Hij knabbelde aan de rand en zij slokte hem helemaal op.
Zij droeg duidelijk de broek in hun relatie. Maar hij had zo iemand nodig op dat moment."

Dylan kijkt geweldig naar haar op en de volgende paar jaren vormt ze zijn rots in de branding. "Ik krijg de rillingen als ik haar alleen al hoor ademhalen. Er zit iets in de klank van haar stem, zo diep en warm, zo sterk en gevoelig tegelijkertijd."
Ooit omschreef hij hun liefde als "iets dat mijn verstand te boven gaat".

In haar nooit gepubliceerde boek Wait Till Your Father Gets Home, beweert Susan Ross dat Clydie en Bob samen twee kinderen hebben. Anderzijds beweert ze daarin wel meer. Zo zou ze zelf ook twaalf jaar een relatie hebben gehad met Bob en dat die vier keer getrouwd is geweest.


Popelen om weer te beginnen

Na de zomervakantie zijn de batterijen weer helemaal opgeladen en de song vloeien uit zijn pen. Een aantal nieuwe songs hebben natuurlijk religie als onderwerp, zoals 'Property Of Jesus', 'City Of Gold' en 'Yonder Comes Sin'. Maar toch zijn er tekenen dat de onaangename fundamentalistische fase van zijn nieuwgevonden geloof voorbij. Voor het eerst in meer dan twee jaar, schrijft hij songs die niet meer louter religieus geïnspireerd zijn.
Naast de songs over het bijna-huwelijk  zijn er ook een aantal over de nieuwe relatie: 'She's Not For You' en 'Let's Keep It Between Us'.

Beide onderwerpen vloeien samen in een van zijn allerbeste nummers ooit: 'Every Grain Of Sand'. In het nummer beschrijft Bob op nederige wijze zijn relatie met God en erkent dat de verleiding nooit ver weg is. De tekst verwijst naar het Evangelie van Mattheüs, maar is evenzeer verwant aan de poëzie van John Keats.

Na een paar maanden heeft hij genoeg songs klaar om een volgende plaat op te nemen. Maar de platenmaatschappij vindt het nog te vroeg. Saved ligt pas een paar maanden in de winkel en de verkoop was niet bepaald schitterend. Bovendien staat in het contract uit 1978 uitdrukkelijk: "Geen album zal, vroeger dan zes maanden... na het afleveren van de vorige plaat worden binnengebracht."


Repetities en demo opnamen

Zoals het vorige jaar, is Dylan van plan om in de late herfst weer een reeks optredens geven in het Fox Warfield Theater in San Francisco.
De repetities beginnen half september in Dylan's eigen Rundown Studios, in Los Angeles. De band bestaat uit de kerngroep van de gospeltour. Alleen de beide toetsenspelers Terry Young en Spooner Oldham zijn er niet meer bij. Zij zijn vervangen door orgelist Willie Smith (later in El-Rayo X).

Naast de nieuwe songs repeteren ze ook een dozijn covers - waaronder 'Sweet Caroline' van Neil Diamond en 'Somewhere Over the Rainbow'. Maar daarvan wordt uiteindelijk geen enkel nummer geselecteerd voor de shows.
De gitarit Fred Tackett legt uit waarom: "We repeteerden allerlei nummers, maar niet de songs die we zouden spelen. Die speelden we een beetje, maar hij wilde niet dat we ze kenden. Zodat we geen arrangement konden uitwerken, dat elke avond hetzelfde zou zijn. Hij wilde ons liever verassen. Hij begon iets te spelen, wij vielen in en dan gebeurde er van alles interessants."   

De promotor Bill Graham laat hem beloven dat het niet meer "uitsluitend religie" zou zijn. Daarom stuurt Bob hem een opname van een repetitie en Bill laat in advertenties op de radio weten dat hij "de persoonlijke verzekering heeft van Bob Dylan" dat hij verschillende oude nummers heeft gerepeteerd. Als bewijs is op de achtergrond alvast een fragment van 'Mr. Tambourine Man' uit de repetities te horen.

De eerste zes shows zijn snel uitverkocht en dus boekt Graham er meer - vijftien in totaal.

Omdat Dylan van plan is om een aantal van die nieuwe songs live uit te gaan testen neemt hij ze op als demo's voor de muziekuitgever Special Rider. Zo kan hij er copyright op aanvragen.

Voor de meeste van die demo's volstaat zijn tourband. Maar voor één song heeft hij iemand uitgenodigd. De Amerikaanse zangeres Jennifer Warnes, was toen de vriendin van Leonard Cohen.
Gezeten aan de piano zingt hij haar het nummer één keer voor. Daarna keert hij zich naar haar en zegt: "Oké, laten we het maar eens proberen."
Warnes had verwacht een bandje mee naar huis te krijgen om het nummer in te oefenen voordat ze het samen zouden zingen. Maar Bob staat er op het meteen op te nemen. Deze demo, met Fred Tackett op gitaar en een blaffende hond op de achtergrond wordt later uitgebracht op de cd-box The Bootleg Series, Volumes 1-3.
Later op de avond wordt het nummer nog een tweede keer opgenomen, maar nu met de volledige band.


Musical Retrospective Tour

Bij het eerste optreden van in het Fox Warfield Theater, op 9 november, zijn de verwachtingen hoog gespannen. Net als in de lente begint de show met een gospelkwartiertje. De zangeressen nemen dit gedeelte voor hun rekening. Daarna opent Dylan met 'Gotta Serve Somebody' en 'In Believe In You'.  Vanaf het derde nummer, 'Like A Rolling Stone' volgt een mengeling van covers, nieuw materiaal als 'City Of Gold', 'Let's Keep It Between Us' en het ronduit schitterende 'Caribbean Wind', naast ouder werk als 'Señor (Tales Of Yankee Power)' en 'Blowin' In The Wind'.
Afgesloten wordt met 'In The Garden'.

Maar het publiek reageert ontgoocheld en de recensies blijven koel. Bill Graham is woedend en de ticketverkoop voor de laatste negen concerten valt stil.

De BGP organisatie brengt gaststerren in om de ticketverkoop aan te zwengelen: Roger McGuinn, Maria Muldaur, Carlos Santana...

De journalist Larry Ratso, die Bob ooit volgde tijdens de Rolling Thunder Revue, kijkt in januari 2003 terug: "Ik had het geluk om er bij te zijn in het Warfield tijdens een paar historische nachten tijdens Dylan's tweede reeks voorstellingen na zijn bekering, in 1980. Een aantal fans had hem in de steek gelaten na de eerste reeks en de ticketverkoop was slapjes. Bill Graham kreeg Bob zover dat hij zijn absolute weigering om zijn ouder materiaal te spelen opgaf. Hij overtuigde een aantal vrienden van Dylan om langs te komen (en zo de boel terug op gang te trekken). Ik was erbij de avond dat Jerry Garcia een paar nummers meespeelde. Dat was fijn, maar ik vond het veel opwindender toen Mike Bloomfield verscheen. Hij speelde bij 'The Groom's Still Waiting At The Altar' en nog beter, deed zijn onsterfelijke solo's op 'Like A Rolling Stone'. Ik had nooit gehoopt om dat nog eens live te mogen meemaken!
Een ander mooi moment dat ik mijn herinner van die reeks in het Warfield: Bob, aan de piano met Clydie King. Samen brachten ze het toen nog onbekende 'Let's Keep It Between Us' (Bonnie Raitt coverde korte tijd later op haar Green Light LP, maar Bob heeft het nooit officieel uitgebracht - staat het niet op Biograph of een van die Bootleg Series?)."

Uiteindelijk spelen ze twaalf concerten in het Warfield Theater. En elke show is beter dan die van de avond ervoor. De band raakt beter op mekaar ingespeeld en Dylan komt steeds weer met nieuwe covers. En de zanger wordt ook steeds spraakzamer. Hij leidt verschillende nummers in met lange verhalen, terwijl hij de intro op zijn gitaar aanslaat.

Na San Francisco trekken ze verder langs de Westkust, voor nog zeven concerten. Het laatste concert vindt plaats op 4 december in Portland, Oregon.

Dylan is van plan om, na Nieuwjaar, de tournee aan de oostkust verder zetten. Hij is daarom op zoek naar een theater met zo'n 2 500 plaatsen voor een periode van zes weken!

Maar dan wordt John Lennon vermoord.

Zoals iedereen is Bob diep getroffen door de zinloze moord. Maar hij vreest zelf ook voor zijn leven. Hij is immers, net als Lennon, een icoon uit de jaren zestig. Hij zou net zo goed een doelwit kunnen zijn. De angst zit er goed in.

Er zijn ook concrete redenen om in te grijpen. Dylan wordt zelf al een tijdje lastig gevallen door een vrouwelijke stalker. Carmel Hubbell duikt telkens weer op in hotels en zalen. Ze beweert dat ze een relatie met Bob heeft gehad en dat ze die nu wil verder zetten. Bob ziet zich genoodzaakt een bewaker in dienst te nemen om de vrouw uit zijn buurt te houden.

 

Een nieuwe band, een nieuwe manier van opnemen

In de winter schrijft Dylan nog meer nieuwe nummers bij en op 11 maart 1981 begint hij aan de repetities voor een volgende plaat. Hij heeft inmiddels een dertigtal nummers waartussen hij kan kiezen.

In de Rundown Studios wordt een band samengesteld met als kern gitarist Fred Taxkett en de ritmesectie Jim Keltner en Tim Drummond. Clydie King, Regina McCrery, Carolyn Dennis en haar moeder Madelyn Quebec zorgen voor de backing vocals.

Er is een nieuwe periode aangebroken in de opname techniek van Bob Dylan. Waar hij voordien een plaat opnam in zes of zelfs minder sessies zal hij in de jaren tachtig meerdere sessies nodig hebben, dikwijls met lange tussenperioden. Shot of Love is de eerste plaat die hij op die manier zal opnemen. Dat heeft vooral te maken met de nieuwe manier van opnemen die vanaf de jaren tachtig wordt gebruikt. De nieuwste opnameapparatuur met een haast oneindig aantal sporen biedt de mogelijkheid om instrument per instrument op te nemen en een song dus laag na laag op te bouwen. Als gevolg daarvan heeft men soms vijf dagen nodig alleen om de drums af te stellen. Dylan heeft het daar erg moeilijk mee. Hij heeft altijd live opgenomen, met zo min mogelijk overdubs.

De opnamen van Shot of Love gebeuren gespreid over een lange periode en bovendien is niet alle informatie beschikbaar. Zo is er weinig geweten over de sessies in Rundown Studios in de tweede helft van 1980 en de eerste drie maanden van 1981. Ook de sessies in Clover in april en mei zijn vaag en de informatie is vooral samengesteld op basis van de contracten van de muzikanten.

Dylan is van plan om de opnamen zelf te producen, in samenwerking met een buiten staander. Jimmy Iovine is een opkomende sterproducer. Hij begon halverwege de jaren zeventig als geluidstechnicus bij John Lennon en Bruce Springsteen. In de jaren tachtig zal hij helemaal doorbreken als producer van U2, Dire Straits, the Eurythmics, Stevie Nicks, Tom Petty & The Heartbreakers, The Pretenders, Bob Seger en Patti Smith.
Iovine brengt zijn vaste geluidstechnicus Shelley Yucas mee. Die zal wordt bijgestaan door Dylan's assistent Arthur Rosato

 

Een lange aanloop

Op donderdag 26 maart vindt een eerste sessie plaats met Iovine. In de Rundown Studio wordt 'Angelina' opgenomen. Het is een schitterend nummer... maar de track zal tien jaar in de kast blijven liggen.

De volgende dag wordt het stevige 'The Groom's Still Waiting At The Altar' op band gezet. Er zijn tien takes voor nodig, na een groot aantal jams om op te warmen.

Waarschijnlijk omwille van de belabberde geluidskwaliteit van de Rundown Studios, besluiten Dylan en Iovine een aantal studio's in en rond Los Angeles uit te proberen. Overal wordt wat gejamd "Het was meer het geluid  uittesten - ooh ooh - dat soort spul..." vertelt gitarist Steve Ripley.

"We maakten de ronde van de studio's [in Los Angeles]," vertelt Jim Keltner. "Hij zocht sfeer. Hij deed er veel meer moeite voor dan anderen. De meesten gaan gewoon naar een studio en doen het daar mee. Hij probeerde een heel pak... producers. Hij wou niet in dezelfde val trappen als bij Saved. Hij zocht iets levendiger dan dat."

De laatste dag van maart vindt zo een sessie plaats in Studio 55. Daarvoor wordt de band aangevuld met oudgedienden, violist David Mansfield en percussionist Bobbye Hall. Die vragen aan Tim Drummond, "Wat gaan we vandaag doen?" Drummond heeft echter ook geen idee.
In afwachting zet Iovine alvast alles klaar. Iedereen wordt netjes afgeschermd van de anderen met geluidssschermen, zodat elk instrument afzonderlijk kan worden opgenomen.

Het blijkt uiteindelijk dat 'Caribbean Wind'op het programma staat.
"Het was vreselijke ervaring om dat nummer op te nemen," blikt Arthur Rosato terug. "Hij liet zowat iedereen opbellen die hij kent, zodat we een band hadden van zeker vijftien mensen.... Ik had de originele demo bij die we gemaakt hadden in de Rundown. Ik liet die horen aan de muzikanten... Iedereen vond het een geweldig nummer.
Bob daagt zo een uur of drie te laat op - bijna op tijd voor zijn doen, dus.
Van zodra de muzikanten het een eerste keer spelen, begint hij direct van 'Nah, nah, nah, dat is helemaal fout.' Ze hadden het kunnen weten want ze hadden al allemaal voor hem gespeeld: 'Daar gaan we weer!' En in plaats van die versie maakt hij er iets country and western- achtigs van, zo van dat boom-chika spul..."

Fred Tackett bevestigt: "Bob komt binnen, we nemen de song op en we gaan luisteren naar het resultaat. Natuurlijk klinkt het gladjes als alle pop in de jaren tachtig. Vanzelfsprekend haat Bob het.
Dus, zeggen ze, 'Bob, in deze studio hebben ze 'White Christmas' opgenomen - ze bedoelen: dit is een degelijke, ouderwetse studio... Waarop hij weer: 'Yeah! Haal me de bladmuziek van 'White Christmas', want dat is het enige wat we hier gaan kunnen opnemen. Mijn muziek krijgen we hier niet opgenomen.'
Op dat moment zien we Jimmy Iovine en Shelley Yucas hun spullen bijeen pakken en weglopen. Ze stapten het af, omdat ze geen enkele controle hadden over de situatie... "

Daardoor gaat een prachtig nummer verloren.
In het boekje bij Biograph schrijft Dylan over 'Caribbean Wind': "Soms schrijf je iets... zeer geïnspireerd en je werkt het niet helemaal af, om de een of andere reden. Dan pik je het terug op en de inspiratie is weg... dat is een probleem. Frustrerend. Ik denk dat ik 'Caribbean Wind' vier keer herschreven heb. Misschien is het goed zo. Ik weet het niet. Ik moest het er bij laten..."
"Hij had problemen met die song," vertelt ook Jim Keltner, "En ik begreep niet waarom. Hij begreep zelfs niet waarom. Het was een fantastisch nummer om te spelen, maar iedere keer als we het probeerden mankeerde er wat aan."

De volgende dag, woensdag 1 april, vindt een lange, relaxte sessie plaats in de Cream Studio. Blijkbaar is Iovine niet meer komen opdagen: "Produced by Destiny Productions" staat er op de doos aangegeven.
Er wordt vooral gejamd en gewerkt aan ideeën voor nummers. Alles bij elkaar veertig takes, met titels als 'Straw Hat', 'Gonna Love You Anyway', 'I Want You To Know That I Love You' 'Is It Worth It?', 'You Changed My Life', 'Almost Persuaded', 'I Wish It Would Rain', 'It's All Dangerous To Me' en 'Need That Woman'.

Donderdag vindt nog zo'n Destiny Production sessie plaats in een andere studio: de legendarische United / Western Studio (nu Oceanways) - waar Phil Spector en Brian Wilson hun grootste successen op band gezet hebben. De meisjes hebben blijkbaar een dagje vrij want ze worden nergens vermeld.
De sessie begint met vijftien ongetitelde takes waarvan een groot aantal valse starten en slechts twee volledige opnamen. Daarna volgen twee instrumentale takes en dan opnieuw 'Is It Worth It ?', 'Yes Sir, No Sir (Hallelujah)', 'Singing This Song For You', 'Reach Out' en 'Fur Slippers', een cover van 'Let It Be Me' en tenslotte 'Ah Ah Ah'.

Er is geen spoor van een opname van 'Caribbean Wind' op 7 april, zoals aangegeven in Biograph. Waarschijnlijk wordt op die dag de opname van 31 maart gemixt.

Op vrijdag 10 april worden nog drie opnamen gemixt in de Clover Studio. Ze worden aangeduid als "Early Roughs". Het zijn 'I Wish It Would Rain', 'Let It Be Me' en 'Shot Of Love'. Deze versie van dat laatste nummer begint met een intro op piano en drums, in plaats van de kreten van de backing zangeressen.

Veel opnamen van deze sessies worden op 3 en 4 december 1984 uit de oorspronkelijk banden geknipt en aan elkaar geplakt tot één band van bijna negentig minuten. Die band wordt gebruikt om copyright aan te vragen. Maar een gedeeltelijke kopie van de band komt terecht in handen van verzamelaars. De bootleggers weten er niet goed raad mee. Lange tijd heeft niemand enig idee wanneer de songs zijn opgenomen. Vooral omdat er geen titels bij zijn en geen fragmenten van de melodieën of teksten zijn gebruikt voor andere songs. Pas in de jaren negentig raakt de ware toedracht bekend. De bootleg krijgt dan ook  als titel Between Saved And Shot.

 


Een andere producer

Ze zijn twee weken bezig en de sessies schieten niet echt op.
David Geffen stelt voor om Chuck Plotkin erbij te halen. Plotkin is een rustige A&R man die veel samenwerkt met Bruce Springsteen. "Ken je mijn werk?" vraagt Bob hem aan de telefoon. Plotkin, een doorwinterde Dylanfan antwoordt voorzichtig "Yeah." "Zou je me willen helpen een plaat te maken? Ik heb veel platen gemaakt, maar platen maken is niet mijn specialiteit," legt Bob uit. "Ik voel me er altijd ongemakkelijk bij."

Wanneer Plotkin Dylan in de Rundown studio gaat opzoeken, is die daar aan het werk met Robert 'Bumps'Blackwell. De man is 63 en bijna blind.  Maar de producer die, 25 jaar eerder Little Richard hielp om zijn grootste successen op te nemen, levert nog altijd uitstekend werk: de definitieve versie van 'Shot Of Love' wordt die dag opgenomen. Niet alleen de zwakke gezondheid van de man, maar ook de mening van Bob's adviseurs dat hij niet hip genoeg is maken dat er niet verder wordt samengewerkt.

Dylan is erg trots op de song. "Het doel van muziek is te verheffen en de geest te inspireren," vertelt hij in 1983. "Wie wil weten hoe het met Bob Dylan gaat, moet lusiteren naar 'Shot of Love'. Het is mijn allerbeste nummer. Het geeft aan waar ik voor sta: spiritueel, muzikaal, romantisch en wat weet ik nog. Het toont waar ik om geef. Het is er allemaal, in dat ene nummer."

De sessies met Chuck Plotkin zelf kennen een moeilijke start. Er is gekozen voor Plotkin's Clover Studios op Santa Monica boulevard in Los Angeles. De muzikanten zijn: Jim Keltner  en Tim Drummond, plus Benjamin Montgomery Tench III (beter bekend als Benmont Tench) op toesten, de gitaristen Steve Ripley en Danny Kortchmar en als koortje Regina Havis, Clydie King en Carolyn Dennis.

Plotkin en de muzikanten zitten al een tijdje in de studio te wachten wanneer Bob hun opbelt om te vertellen dat hij.... in Minnesota zit.


Tweede poging

Op donderdag 23 april kunnen de opnamen eindelijk echt beginnen. 'Magic' staat er in één keer op. Dan volgen vijf volledige versies van 'Trouble', twee van 'Bolero' en twee van 'Don't ever Take Yourself Away'. En tenslotte elf van 'You Changed My Life', met tussendoor twee keer 'Be Carefull'. Daarvan wordt alleen 'You Changed My Life' later uitgebracht op The Bootleg Series, Volume 1-3.

Plotkin moet al snel ondervinden dat Bob niet altijd even gemakkelijk is om mee te werken. Hij komt steevast te laat, soms zelfs twee uur ("Sorry, verdwaald!") en staat er op live op te nemen. Hij weigert daarbij een koptelefoon te gebruiken. 

Bobs excentrieke gewoonten vormen ook een uitdaging voor de muzikanten. Zo probeert hij regelmatig Keltner uit zijn ritme te krijgen. Zo wil hij een zekere spanning creëren. Dat geeft de muziek de scherpe kantjes waar hij op uit is.
Bovendien doet Bob elk nummer maar twee of drie keer; dan heeft hij er genoeg van. En zodra hij tevreden is met zijn zangpartij is de song, wat hem betreft, voltooid. Of Plotkin nu een goede opname heeft of niet.

De volgende dag wordt een hele sessie alleen aan 'Magic' besteedt. Alweer een song voor de archieven.

Na het weekend wordt verder gewerkt met gitarist Michael Campbell plus Benjamin Tench, William Smith, Jim Keltner en Tim Drummond. Er worden vier takes opgenomen van 'Need A Woman', drie van 'Dead Man, Dead Man', elf van 'In The Summertime' en tenslotte één keer 'Watered Down Love'.

Op dinsdag is saxofonist Steve Douglas er bij geroepen. Vier takes van 'Watered Down Love', eentje van 'Heart Of Mine', drie onvolledige van 'Dead Man, Dead Man', één keer 'Blue T/L' en één keer 'Property Of Jesus'. De sessie loopt tot vier uur in de ochtend. De muzikanten zijn uitgeput en een aantal zijn al naar huis vertrokken. Toch staat Dylan er op 'Heart Of Mine' nog eens op te nemen. Het resultaat is een erg lome versie.

Woensdag 29 april wordt begonnen met dezelfde bezetting. 'Every Grain Of Sand' en 'Dead Man, Dead Man' blijven allebei onvolledig. 'Heart Of Mine' staat er in één keer op en dat geldt ook voor de traditional 'The Girl From Louisville'.
Daarna werkt Bob alleen verder met Clydie King. Hij zelf speelt daarbij piano. Samen nemen ze twee songs op: eerst 'Lenny Bruce' en daarna een cover van 'The Ballad Of Ira Hayes' van Peter La Farge.

Van 'Lenny Bruce' geeft Dylan later toe dat hij het nummer in vijf minuten schreef. Hoewel het melodisch goed is, is dat jammer genoeg ook de tekst te horen. Hoewel het bedoeld is als een ode aan de rebelse komiek blijkt dat niet uit regels als "I rode with him in a taxi once, only for a mile and a half, / Seemed like it took a couple of months."

Donderdag worden bandversies opgenomen van 'Dead Man, Dead Man', 'Lenny Bruce', 'Piano & Bob' en een nieuwe versie van 'Caribbean Wind'.
De sessie lijkt afgelopen wanneer Bob plots 'Every Grain Of Sand' begint te spelen aan de piano. Plotkin merkt dat er geen zangmicrofoon staat opgesteld. Hij haast zich er naar toe en houdt een microfoon in zijn hand terwijl Bob zingt. Het blijkt de enige opname en die komt dan ook op de plaat terecht.

Van de sessie van vrijdag 1 mei zijn geen banden terug gevonden. Bovendien staan heel andere titels opgegeven op de papieren van de muzikanten als op die van de zangeressen.


Mixen en een afgekeurde versie

De volgende dag al begint het mixen. Op zaterdag wordt 'Heart of Mine' vier keer gemixt.
Na het weekend wordt de hele week verder gewerkt. Naast de titels die van de sessies zijn uitgebracht op Shot Of Love, Biograph en The Bootleg Series worden ook 'Magic', 'Wind Blowing On The Water' en 'All The Way Down' gemixt. De datum 4 mei, die in de nota's van The Bootleg Series, Vol. 1-3 staat aangegeven voor de opnamen van  'Angelina' en 'Need A Woman' is die van het mixen.

Op dinsdag 11 mei wordt de master samengesteld voor Shot Of Love. 

Shot of Love
*Heart Of Mine
Property Of Jesus
Lenny Bruce
Watered Down Love

*Dead Man, Dead Man
In The Summertime
*Magic
*Trouble
Every Grain Of Sand
*Angelina.

De met een * aangeduide mixen komen zijn uiteindelijk niet uitgebracht.


Nog meer opnamen

Blijkbaar is Bob niet helemaal tevreden over de opnamen. Donderdag 14 mei worden nieuwe versies opgenomen van 'Dead Man', 'Lenny Bruce Is Dead', 'Trouble' en 'In The Summertime'.

Ringo Starr is in L.A. Dylan wil hem absoluut op de plaat. De ex-Beatle heeft beloofd om de volgende dag langs te komen. Plotkin grijpt de kans om 'Heart Of Mine' opnieuw op te nemen.
Wanneer Bob, uren te laat, eindelijk arriveert is Ringo aan het jammen met de muzikanten, waaronder de legendarische bassist Donald 'Duck' Dunn en Rolling Stone Ronnie Wood. 
Tien minuten later staat het nummer op de band. Na wat jammen op klassiekers als 'Mystery Train' wordt ook nog 'Watered- Down Love' opnieuw opgenomen.
Om de sessie af te ronden voegt Ringo ook nog tom-toms toe aan de beste takes.

Vanaf maandag 18 mei wordt opnieuw gemixt. De laatste mixsessie vond plaats op 31 mei. Die dag wordt door Andrew Gold ook nog wat gitaar toegevoegd aan ' Property Of Jesus', 'Shot Of Love' en 'Every Grain Of Sand'.

Voor Plotkin was het een erg frustrerende ervaring. Hij had dag en nacht doorgewerkt om de plaat zo goed mogelijk te laten klinken. Maar dat is niet wat Bob wilde. "Ik moet je wat vertellen over de mixen die je maakt, Charlie," zei hij. "Je poetst de boel te veel schoon. We klinken een beetje als de Doobie Brothers."
"Chuck [wou] goed klinkende mixen maken van ieder nummer," vult Jim Keltner aan, "en Bob vond geen er van goed. Uiteindelijk hoor je op Shot of Love bijna allemaal monitor mixen."

De uiteindelijke master wordt op 1 juni samengesteld. 

Doordat de sessies al zo lang aanslepen is Dylan al uitgekeken op diverse, nochtans sterke songs. Die mogen dan ook niet op de plaat. 'Need A Woman' en 'Angelina' vormen nochtans enkele van de hoogtepunten van The Bootleg Series Volumes 1-3. Daarop staat verder ook nog 'You Changed My Life'.
'Caribbean Wind' en de demo van 'Every Grain Of Sand' komen op Biograph terecht.
'Let It Be Me' en 'The Groom's Still Waiting At The Altar' tenslotte worden als b-kanten van de single uitgebracht. 

Van de nummers die wel op de plaat worden geplaatst, moeten er in een aantal songs stevig moet worden geknipt om de plaat tot 45 minuten te beperken. De nochtans schitterende harmonica outro van 'In The Summertime' wordt met 40 seconden ingekort en zowel 'Waterd-Down Love' als 'Trouble In Mind' verliezen elk een strofe.

Bob is echter nog steeds niet tevreden over het resultaat. 
Op het laatste moment worden Tim Drummond en Jim Keltner nog even terug de studio ingeroepen om 'Heart Of Mine, 'Shot Of Love' en 'Dead Man, Dead Man' wat aan te dikken.

 

De eerste Europeese gospeltour

Amper twee weken na het beëindigen van de lange reeks opnamen blaast Bob opnieuw verzamelen in de Rundown studio. Er moet worden gerepeteerd voor een Europese tournee. Het is voor het eerst sinds zijn bekering dat hij zijn boodschap op het oude continent gaat verkondigen.

Om stalkers en andere opdringerige fans uit zijn buurt te houden ziet Bob zich genoodzaakt om een complete bewakingsdienst in dienst te nemen. Tussen 20 mei en 17 juni wordt de stalkster negentien keer opgepakt op het terrein. Ze begint ook doodsbedreigingen achter te laten. Uiteindelijk krijgt de vrouw een gerechtelijk verbod nog in Dylan's buurt te komen of zijn naam te gebruiken.
Er zijn geruchten dat Dylan een kogelvrij vest draagt. In ieder geval heeft hij er een aan Tim Drummond cadeau gedaan. Netjes verpakt in geschenkverpakking.

Na een viertal try-out shows in het Mid-Westen, arriveren Bob en zijn gezelschap op 21 juni in Frankrijk. Na twee shows in Frankrijk verhuizen ze naar Engeland, waar ze eerst zeven concerten spelen in het Earl's Court in Londen en daarna twee in Birmingham. Terwijl hij drie jaar eerder een hartstochtelijke ontvangst beleefde in Londen blijven daar nu vele stoelen leeg. Het publiek is afgeschrikt door de recensies over de Amerikaanse gospeltournees.
Van Engeland vliegen ze naar Scandinavië. Telkens één concert in Zweden, Noorwegen en Denemarken en vervolgens vijf concerten in Duistland. Op 21 juli spelen ze in Oostenrijk, dan in Zwitserland en sluiten op 25 juli af met een groot openluchtconcert in Avignon, Frankrijk.
Daarbij vallen twee doden: een Nederlandse fan valt uit een hoogspanningsmast en een meisje valt van het dak van een tribune.  

Dylan heeft voor deze tournee een nieuwe manier van zingen bedacht: hij zet de zang niet gelijk in met de muziek, maar wacht telkens even. Dan zingt hij de teksten in een hoger tempo, zodat hij toch nog gelijk aankomt bij het einde van elke regel. Heel merkwaardig.
Zijn nieuwe manier van zingen heeft echter teveel gevraagd van zijn stem en hij zal het dan ook praktisch nooit meer gebruiken.
Het is dan ook jammer dat de geplande live-LP (alle optredens van de Europese tournee werden opgenomen) er nooit is gekomen. Fans moeten zich dan ook behelpen met bootlegs, zoals bijvoorbeeld het uitstekende Avignon.

Een dag na het laatste optreden, vliegt Bob terug naar Amerika, waar hij augustus doorbrengt op zijn boerderij in Minnesota.

 

Shot Of Love

Dylan's eenentwintigste studio LP verschijnt op 12 augustus 1981.

Hoewel er veel minder religieus getinte songs op de plaat zijn te horen dan op de voorgangers - en zelfs minder dan op bijvoorbeeld John Wesley Harding of  Street Legal wordt de plaat algemeen beschouwd als het derde deel van de trilogie.

In Rolling Stone laat Paul Nelson weten het beu te zijn: "Omwille van de prestaties van de man in het verleden... zijn we geneigd zijn nieuwste werk het voordeel van de twijfel te gunnen... Niet langer. Voor mij stopt het hier." Nick Kent noemt het in NME ronduit "Dylan's slechtste plaat ooit."
 
Bovendien is het Dylan's laatste voor CBS onder het contract van 1978. De platenmaatschappij heeft dan ook niet veel belangstelling om er promotie voor te maken.

De reputatie die aan de plaat voorafging, de zwakke promotie, de spuuglelijke hoes, de rommelige indruk en de oneven kwaliteit van de song droegen allemaal bij om de plaat om zeep te helpen. De verkoop blijft dan ook beneden alle peil - vooral in Amerika. De plaat doet het er nog slechter dan Saved: de hoogste notering was een 33ste plaats en de single raakt niet eens genoteerd in de top 100.
Geholpen door de concertenreeks strandt Shot Of Love in Engeland net buiten de top 5.

De single is verschillend voor Europa en Amerika. Aan beide kanten van de oceaan is 'Heart Of Mine' gekozen als a-kant maar Europa krijgt 'Let It Be Me' als b-kant, terwijl voor het thuisfront 'The Groom's Still Waiting At The Altar' wordt geselecteerd. Er is ook een live videoclipje, ter promotie.

De mislukking is een grote tegenvaller voor Bob. Hij heeft erg zijn best gedaan om zijn geloof te verpakken in wat hij beschouwde als een goed gemaakte plaat. In 1985 blikte hij terug: "De plaat had gemaakt kunnen zijn in de jaren veertig of misschien de jaren vijftig.... Er was iets gemeenschappelijks in die nummers... De critici... hadden het alleen over Jezus dit en Jezus dat. Alsof het een Methodisten plaat was." .

Nochtans draagt Bob Dylan ook een stukje van de schuld. Zoals ook met Infidels het geval zou zijn had Bob Dylan gemakkelijk een veel betere plaat kunnen puren uit deze sessies. 'Angelina', 'Caribbean Wind' en 'The Groom's Still Waiting At The Altar' verdienen zeker een plaats op dit album. Dylan gaf dan ook toestemming om dat laatste nummer in ere te herstellen, door het bij latere persingen aan de tracklist toe te voegen. De enige keer dat zoiets met een LP van Bob Dylan is gebeurd.

 


Third Shot Of Love Tour

Half oktober begint de Amerikaanse herfsttournee met een concert in Milwaukee, Wisconsin. Tijdens het eerste deel wordt pure, goed gebrachte gospel geserveerd. Het publiek jouwt hem niet meer uit, maar blijft wel verzoeknummers roepen.
Dan, na de pauze, brengen ze een show van zowat anderhalf uur, met alleen maar klassiekers. Het publiek gaat helemaal uit de bol.

De tournee duurt tot november en naarmate ze verder door het land trekken worden de concerten alsmaar aardser. De verandering is voor een deel te danken aan Al Kooper. Die is toegetreden tot de band, nadat Will Smith is ziek gevallen. Hij moedigt Bob aan om de songs te spelen die ze in de jaren zestig hadden opgenomen. "Ik denk dat die tournee een keerpunt betekende. Ik denk dat hij toen zo'n beetje terug begon te komen." aldus Kooper. "Hij dronk koffie, rookte sigaretten. Hij kon weer rocken."

Ze spelen eerst zeven shows in de Verenigde Staten, dan vier in Canada en dan nog eens elf in de Noord Amerika. De grote steden worden daarbij netjes vermeden.

Op 19 oktober haalt Bob zijn jeugdvriend Larry Kegan op het podium om 'No Money Down' te zingen. Zelf toetert hij ondertussen wat op een saxofoon (!) Maar na twee optredens moet Kegan, die in een rolstoel zit, naar het ziekenhuis worden gebracht met een longontsteking.  Het is een teleurstelling voor Kegan en Bob voelt zich er verantwoordelijk voor. Het zal jaren duren voor hij zijn vriend weer mee op tournee durfde te nemen.

Hoewel het goede concerten waren, blijven de negatieve publiciteit van de voorafgaande religieuze tournees en de laatste twee vrome LP's de mensen afschrikken - net als in Londen. "Ze waren op de vlucht geslagen voor dat Christelijke gedoe en dat verwachtten ze weer, dus kwamen ze bij die optredens niet opdagen,"  meent Arthur Rosato. "Ze verkeerden in de foute veronderstelling dat het een avondje bekeren zou worden, maar zo was het dus helemaal niet."

Door de slechte kaartverkoop wordt de tournee opnieuw ingekort. Het lijkt het zoveelste bewijs dat Bob bezig is zijn publiek te verliezen. Hij heeft getracht het publiek ter wille te zijn door bekende nummers aan de show toe te voegen, maar ze komen nog steeds niet opdagen. Het enige wat er voor hem opzit is ermee op te houden en eens te overwegen hoe het verder moet met zijn carrière.

Het laatste concert van de tournee is één van de langste Dylan shows ooit, met achtentwintig nummers, waarvan zes als bis. 'Every Grain Of Sand' wordt daarbij voor het eerst live gebracht.

 

Vage filmplannen

Na afloop van de tour keert Dylan terug naar Californië om er een vaag filmproject op poten te zetten.

Bob heeft zijn goede vriend Howard Alk een aantal optredens laten filmen. Het zou opnieuw een geïmproviseerde film worden, zoals Renaldo & Clara, maar dan op een kleinere schaal.  Bob speelt scènes met Al Kooper en z'n medewerker Ronald Grivelle.

"Howard huurde een film crew en een pak kostuums," vertelt Bruce Gary, van The Knack, die is aangetrokken als tweede drummer voor de shows in New Orleans: "Bob trok dan een apenpak aan en liep rond tussen de tribunes. Dat werd dan gefilmd. Ik moest ook gek doen en rondrennen en Howard filmed ons terwijl we op en neer sprongen en onnozel deden"

Arthur Rosato vult aan: "We speelden eerst en dan werd er de hele nacht gefilmd. We deden geïmproviseerde stukjes en dan schreef Bob daar achteraf wat rond. We deden zomaar iets en dan gaf hij ons wat regels tekst."
De bedoeling is eigenlijk vooral om Dylan's vriend de gelegenheid te geven zijn zinnen wat te verzetten. Hij is bezig met af te kicken  van een heroineverslaving.

"Toen we terug gingen naar Santa Monica, hadden we al die opnamen," gaat Rosato verder. "We begonnen ze te bekijken en probeerden te bedenken: wat wordt de film?"
Maar Bob verliest al snel zijn belangstelling. "Bob leuterde maar door over het project," verklaart Rosato, "Omdat het geen echt project was - we zouden gaandeweg iets verzinnen - probeerde Howard van Bob te horen te krijgen wat hij nou eigenlijk wilde... Ik denk dat hij in de gaten kreeg dat Bob het project eigenlijk een zachte dood wilde laten sterven."

Zowat het enige resultaat van de opnamen zijn de live versies die van het concert op 10 november in het Saenger Performing Arts Center in New Orleans worden uitgebracht. 'Heart Of Mine' wordt in oktober '85 uitgebracht op Biograph en 'Dead Man, Dead Man'  verschijnt eerst op de 'Everything Is Broken' single en daarna op Bob Dylan Live 1961-2000 .

 

De laatste druppel

Op 3 januari 1982 wordt Howard Alk dood aangetroffen in de Rundown Studios. Bob's vriend was net 51 geworden - op 25 oktober had Bob hem nog 'Happy Birthday' toegezongen van op het podium in Bethlehem, Pennsylvania.  Alk was gescheiden van zijn tweede vrouw, was verhuisd naar Point Dune en sliep regelmatig in een bed in de Rundown Studios. Hij bleef er de hele Kerstvakantie terwijl de rest van de staf thuis bij hun gezinnen zat. Ergens tijdens die vakantie spoot Howard zichzelf heroïne in. Na de lijkschouwing rapporteerde de patholoog het als een ongeluk. Maar die hem kenden wisten beter.

De dood van zijn vriend is voor Bob de zoveelste slag in een schijnbaar onophoudelijke reeks tegenslagen die hem de afgelopen vijf jaar zijn overkomen. Eerst was er de scheiding van Sara en de ellendige strijd om de voogdij over de kinderen. Bob's bekering tot het Christendom heeft zijn familie en vrienden geschokt en hem de slechtste recensenties en bedroevendste platenverkopen van zijn carrière opgeleverd. De macabere sterfgevallen in Avignon wierpen een donkere schaduw.
Hij heeft vrienden verloren - zij het verre vrienden - in Michael Bloomfield *, de Christelijke muzikant Keith Green en John Lennon. De stalker Carmel Hubbell veroorzaakte nog meer ongeluk en deed hem vrezen voor zijn leven. Hij zag jaren van dure, tijdrovende en ongelukkige juridische strijd voor zich opdoemen omtrent zijn meningsverschil met Albert Grossman **.  Maar het was de dood van Howard Alk die de motor van Dylan tot stilstand bracht. "Dat was zo'n beetje het moment dat Bob besloot een poosje niet meer te touren," meent Rosato. "Hij zei tegen mij dat hij tot 1984 niet meer zou touren... Hij was gebroken... De studio deed hij daar op dat moment dicht."

Nu hij de veertig bereikt had begon Bob Dylan's briljante loopbaan te haperen. Het zou lang duren voor hij zijn zelfverzekerdheid en de waardering van het publiek teruggewonnen had.

De barre jaren tachtig waren aangebroken.

* * * * *

Noten

*
Mike Bloomfield speelde op 15 november 1980 gitaar tijdens 'Like A Rolling Stone' en 'The Groom's Still Waiting At The Altar' bij een optreden van Bob Dylan in het Warfield Theatre. Het blijkt zijn laatste optreden te zijn, want precies drie maanden later, op 15 februari 1981 wordt zijn lijk aangetroffen in zijn auto in San Francisco. Hij is overleden aan een overdosis. De gitarist speelde begin jaren zestig bij The Paul Butterfield Blues Band en was een veelgevraagde studiomuzikant. Hij was één van de muzikanten op Highway 61 Revisited van Bob Dylan.  Mike Bloomfield werd slechts 37 jaar oud.


**
Terwijl Shot Of Love werd gemixt hoorde Bob dat zijn vroegere manager vond dat Bob hem onvoldoende royalties uitbetaald had uit zijn contracten met Dwarf Music en Big Sky Music. Bob probeerde met hem te praten en uit te leggen dat hij meer dan genoeg gehad had, maar het mocht niet baten. Op 18 mei spande Grossman een rechtszaak tegen hem aan om $51,000 aan royalties en $400,000 schadevergoeding te eisen.
Bob reageerde met een tegenclaim. Hij beschuldigde Grossman ervan dat hij hem slecht had gemanaged, dat hij $ 15,000 van een van zijn rekeningen had gehaald om twee Grossman bedrijven op te richten en dat hij teveel commissie had berekend tot een bedrag van $7,1 miljoen. Zo begon een mammoetgevecht dat jaren zou aanslepen  Het zou een lange en bittere strijd worden.

 

Shot Of Love - Live in Avignon - 25 juli 1981
Every Grain Of Sand
Om te eindigen op een positieve noot:
Er is één nummer dat kwalitatief ver boven de rest van Shot Of Love uitsteekt:  'Every Grain of Sands'. Het is zonder meer een van zijn allerbeste songs. Zowel Bruce Springsteen als George Harrison wijzen later op dit nummer om te bewijzen dat de man niet afgeschreven mag worden na zijn reeks zwakke platen in de tweede helft van jaren tachtig.
Emmylou Harris zette haar versie op de cd Wrecking Ball uit 1995.
Nadat Dylan die versie had gehoord, belde hij Harris op. Dat moet ongeveer zo zijn gegaan: 'Emmy? Hoi, met Bob. Ik wou je alleen maar even vertellen dat ik jouw versie van 'Every Grain of Sand' fantastisch vind. Het heeft net zoveel soul als Aretha Franklin's beste werk. Het is de beste interpretatie ooit van een van mijn songs.'
En in 2003 zong Emmylou ' Every Grain of Sand' samen met Sheryl Crow op de begrafenis van Johnny Cash.

08-03-08

Bob Dylan - Saved

saved 1

 

 

 

Nieuwe songs

Zoals elke goede missionaris wou Bob zijn boodschap onder de mensen brengen. Omdat hij herboren was en dus niet meer de oude Dylan, vond hij het logisch om voortaan uitsluitend religieus materiaal te brengen. Dus moesten er dringend nieuwe nummers worden geschreven.

In september 1979 schreef hij er een half dozijn, samen met zijn nieuwe vriendin, Helena Springs. De twee hadden al eerder samen gewerkt, tijdens de wereldtournee in 1978. Maar net als toen werd geen van de songs ooit door Bob op plaat gezet.

Op een tape die in handen is gevallen van verzamelaars staan drie demo's gezongen door Helena: 'Responsibility', 'Tell Me The Truth One Time' en 'The Wandering Kind'. Andere titels waarvan geen opnamen bekend zijn, noch van Helena, noch van Bob, zijn: 'Someone Else's Arms', 'What's The Matter' en 'Without You'.
'The Wandering Kind' werd later door Paul Butterfield gecoverd en uitgebracht op The Legendary Paul Butterfield Rides Again.

Het enige nummer dat uit deze eerste schrijfsessie overbleef was 'Saving Grace' dat Bob, zonder de hulp van Helena, had geschreven.

De volgende maand werkte Bob Dylan in zijn eentje verder: 'Covenant Woman', 'In The garden', 'Pressing On', 'Saved', 'Solid Rock', 'Stand By Faith' en 'What Can I Do For You'.


Het einde is begonnen!

Meer nog dan in de eerste reeks van zijn religieuze songs, bleek uit het nieuwe materiaal hoezeer de zanger zich verdiept had in de Openbaring van Johannes. Daarin wordt de eindstrijd voorspeld tussen goed en kwaad tijdens de Armageddon. De theorie dat Armageddon een plaats is - Meggido in het Midden-Oosten - en dat de internationale politieke toestand in die periode erop wees dat de eindstrijd op handen was, werd sterk bepleit door de schrijver Hal Lindsay. In zijn boek The Late Great Planet Earth uit '70 werd alles tot in de details beschreven. Bob had Lindsays boek gelezen en vertelde onder andere aan zijn vrienden dat zich op korte termijn dramatische ontwikkelingen zouden voltrekken. Wanneer Irak en Iran met elkaar in oorlog raakten en de Sovjettroepen Afghanistan bezetten, leek het proces te zijn gestart.


Een nieuwe band

Om zijn boodschap te verspreiden stelde hij een uitstekende nieuwe band samen. Voor de ritrmesectie koos hij twee klasbakken: Tim Drummond en Jim Keltner. Die brachten de sessiegitarist Fred Tackett (later bij Little Feat) aan als sologitarist. Dewey Lyndon "Spooner" Oldham (co-auteur van een aantal klassiekers als 'Dark End Of The Street' en 'I'm Your Puppet' - en tegenwoordig ook vriend aan huis bij The Drive-by Truckers) speelde  B-3-orgel. De gospelzanger Terry Young werd aangetrokken om piano te spelen. Die bracht dan weer zijn vrouw mee: Monalisa Young. Zij verzorgde samen met Helena Springs en Regina Havis de backing vocals.

De zangeressen werden geselecteerd door Carolyn Dennis. "Ik belde de zangeressen en beluisterde hen," vertelt de latere mevrouw Dylan, “maar de uiteindelijke beslissing lag bij hem. Hij wist dat ik hem alleen die mensen zou sturen die met gevoel zingen. Het was geen kwestie van daar te staan en tonen hoe perfect je kan zingen. Er moest iets achter zitten, met gevoel zingen was het belangrijkste. Dat gevoel komt vooral door levenservaring en dat was wat hij moest hebben. Hij wou dat deze show een spontaan spiritueel gevoel had."

De keuze van zowel de muzikanten als de arrangementen was weloverwogen. De beide toetsenspelers Young en Oldham zijn elkaars tegenpolen. Oldham speelde introverte integrerende frasen, terwijl Young door huilende en stompende accenten op het orgel de gospel geïnspireerde songs in hun context plaatste. Oldham's geluid zou in Saved overheersen, maar het was Young die met zijn ruwere, vollere klank de harder rockende nummers uit Slow Train live tot een hoger niveau tilde.
 
De repetities vonden plaats in Bob's Rundown Studio.
Gitarist Fred Tackett vertelt: "Ik ging dus naar dat magazijn in Santa Monica en we speelden er gedurende een week of drie." Uiteindelijk zouden ze zelfs zes weken repeteren. In die periode werd ook een blazerssectie geprobeerd… en afgekeurd.

De vuurproef voor de nieuwe band was een TV optreden bij Saturday Night Live.

Pas enkele dagen voor het geplande TV optreden vroeg Bob aan Fred Tackett of hij wou meedoen.
"Na de repetitie riep hij mij in zijn kantoortje. Ik herinner me vooral die grote haardos van hem. Bob leunde naar me toe en vroeg stilletjes,'Ok, hoeveel verdien je?' Ik begon hem uit te leggen hoeveel ik krijg voor studiowerk in L.A., maar hij onderbrak me, keek schichtig rond of niemand anders ons hoorde en wenkte me korter bij te komen. Hij draaide zijn hoofd en deed me teken in zijn oor te fluisteren.
Ik vertelde hem wat ik normaal verdien. Hij keek mij aan met een blik van 'is dat echt?'. Ik ging verder en hij bekeek mij weer en zei dan dat hij er over moest denken.
De volgende dag riep hij mij en zei dat ik kon meedoen. Hij had mij gewoon voor de gek  gehouden!"

Op 20 oktober brachten Dylan en zijn Gospel Band drie nummers van Slow Train Coming tijdens Saturday Night Live: 'Gotta Serve Somebody', 'When You Gonna Wake Up' en 'I Believe In You'.

Na afloop van de opnamen poseerde Dylan voor wat fans. Op een van die foto's staat hij met Mark David Chapman. Die man zou, een jaar later, John Lennon vermoorden. 


De eerste religieuze tournee

De 26 optredens die Bob Dylan gaf tussen 1 november en 9 december 1979 konden onmogelijk meer verschillend zijn van de vorige shows uit zijn recente wereldtournee. Geen greatest hits meer, geen voetbalstadia, geen witte kostuums, geen nieuwe arrangementen van oude nummers...

De Gospel Tour ging van start met maar liefst 14 optredens in dezelfde zaal: het Fox Warfield Theater in San Francisco, Californië. In het zaaltje kunnen slechts 2 200 toeschouwers.

Verder bracht hij tijdens deze tournee uitsluitend religieuze nummers. Terwijl die voor de pauze die nog kwamen van Slow Train Coming, een plaat die pas enkele maanden uit was, koos hij na de pauze uitsluitend voor nog onuitgegeven werk. "Ik ken geen enkel andere artiest die ooit zoiets heeft geflikt." merkte Bob op.
Ondanks smeekbeden van het publiek weigerde hij ouder materiaal te zingen, zelfs niet als bisnummers.

Daar stond tegen over dat de band uitstekend was. Ze vormden een kleine, maar uiterst professionele en technisch onderlegde kern die elk richting aankon, maar vooral, zeer gedisciplineerd Dylans lead kon volgen.
De strakke muzikale structuur, gecombineerd met het verse palet aan nieuwe nummers, vormden een unieke basis voor Dylan's uitzonderlijke kwaliteiten als performer. Hij gad zich voluit. Elke song werd een bekentenis of een oproep. Hij bekende verliefd te zijn ('Precious Angel', 'Covenant Woman'); gaf zwakte toe ('Saving Grace', 'When He Returns'); afkeer ('Slow Train', 'When You Gonna Wake Up'); en onderwerping ('Solid Rock', 'I Believe In You' en 'Pressing On').  Met deze nummers drukte hij zijn vertrouwen uit, met ontwapenende eerlijkheid. Hij had besloten zich als artiest te herbronnen, door zijn oude songs overboord te werpen en zowel zichzelf als zijn publiek te dwingen het te doen met deze performances. Het resultaat was overweldigend.

Het publiek bleef verbaasd achter. Het reageerde verward en sommigen zelfs woedend. Velen kwamen om een rockshow te zien en kregen een gospel concert voorgeschoteld.
Ook de critici wisten niet goed wat ze hiermee moesten aanvangen en de meeste maakten hem dan maar belachelijk.

Ook erg ongewoon voor Dylan was dat de setlist haast de hele tournee door identiek bleef. Hij legde dan ook uit: "We spelen hier nu al twaalf nachten, zelfde plaats, zelfde tijd en ook de boodschap blijft dezelfde: God belooft niets wat hij niet kan waarmaken. Gisteren is hetzelfde als vandaag en als morgen."

Dat bleef ook zo tijdens de vier optredens in het Civic Auditorium van Santa Monica. Die waren allemaal excellent. Dylan had hier dan ook de kans om op te treden voor een enthousiast publiek. Dat kwam omdat het benefietshows waren ten voordele van World Vision International, een Christelijke liefdadigheidsorganisatie.

Dat was dan weer in complete contrast met de vier shows in het Gammage Center van Tempe, Florida. Daar kreeg Bob af te rekenen met een studentenpubliek dat vijandiger reageerde dan Dylan, die toch wel wat gewoon was, ooit had moeten verduren. Ze brulden om rock 'n' roll en maakten de achtergrondzangeressen belachelijk. Dylan reageerde, vooral tijdens de tweede avond, met lange sermoenen over het einde der tijden, de strijd om Armageddon en de terugkeer van de Heer. Hij weigerde zelfs toegiften te spelen.

Dan trok de karavaan verder naar San Diego, Californië, Albuquerque, New Mexico en tenslotte Tuscon, Arizona. In deze steden werden ook telkens twee concerten gespeeld tijdens opeenvolgende avonden - in kleine zalen. Het laatste concert vond plaats op 9 december.


Geen rust gegund

Tijdens de rustperiode tussen de tour van herfst '79 en die van de winter '80 stond Bob langs alle kanten onder duk. Zijn assistent Dave Kelly legt uit: "In die periode zaten niet alleen de zakenlui op zijn kap, maar vooral de rabbijnen. En de druk die zijn moeder op hem uitoefende om toe te geven aan die hoge rabbijnen van het orthodoxe Jodendom. Het leek wel oorlog. Ze wilden hem weglokken om les te gaan volgen. Maar CBS, Bill Graham en iedereen was aan hem aan het trekken. Het was belachelijk. Vooral omdat de Christelijke gemeenschap hem niet altijd steunde. Zo was er een verdeler, die de platen voor tweeduizend Christelijke platenwinkels moest aankopen, die twee jaar lang weigerde de platen van Dylan te stockeren."


De bruidegom staat alleen voor het altaar.

Vlak voor het begin van het tweede luik van de tournee kregen Bob en zijn vriendin Helena stevige ruzie en hij stuurde haar weg. Ze vertelde de andere bandleden dat ze aan een solocarrière wou beginnen en niet meer terug zou komen. Ze blijft wel nog een hele tijd medewerkster van Bob's Music Touring Co. Inc.

Dave Kelly, Dylans persoonlijke assistent tijdens deze tournees vertelde later dat de twee trouwplannen hadden. Rolling Stone melde dat Dylan in Seattle opgemerkt werd bij een juwelier, waar hij een verlovingsring kocht.


De tweede religieuze tournee

Op 11 januari ging de tweede Gospel Tour van start. Het tweede luik, met opnieuw 24 shows, bracht hen door Noord Amerika van Portland, Oregon tot Charleston, West Virginia.
De tour was praktisch ongewijzigd ten opzichte van het eerste, zowel qua opbouw van de set, de volgorde van de nummers als het personeel. Enkel waren Carolyn Dennis en Regina Peeples in de plaats gekomen van Helena Springs.
Ook de setlist bleef ongewijzigd.

Toch hadden deze shows niet meer dezelfde impact als de herfsttournee. De spanning was er af.
Enkel tijdens de laatste twee shows werd een nieuw nummer toegevoegd: 'Are You Ready?'


rock solid front

Solid Rock

Tijdens de Kerstvakantie had Dylan een album samengesteld uit de live-opnamen van de eerste religieuze tournee. De werktitel was Solid Rock., een verwijzing naar een van de songs, die steevast werd aangekondigd als: ''Hanging On To A Solid Rock, Made Before The Foundation Of The World'."
CBS/Columbia zag een live LP echter niet ziet zitten.

Wie zich een beeld wil vormen hoe die plaat zou hebben geklonken moet op zoek naar bootlegs uit deze periode. Een van de beste daarvan is Contract With The Lord I en II. Die uitgaven brengen het concert van 16 november 1979, merkwaardig genoeg verspreid over twee afzonderlijke cd's.
Later is het geheel, in nog betere kwaliteit, ook nog gebundeld als A Better Contract. 



Terug naar Muscle Shoals

Nadat de platenfirma de live-LP geweigerd had, zag Dylan zich gedwongen iets te doen wat hij nooit eerder had gedaan: een plaat opnemen met een band die de nummers vooraf allemaal al hadden gespeeld.

En dus verzamelde hij op 11 februari 1980, twee dagen na het laatste concert, de band terug in de Muscle Shoals Sound Studio in Sheffield, Alabama.
“We gingen niet naar huis,” vertelt Dylan’s tourmanager Arthur Rosato. “We gingen rechtstreeks de studio in. [We dachten:] ‘We raken nooit thuis.’ Want Muscle Shoals ligt wel erg ver van de bewoonde wereld.”
 
Ook het producersteam bleef ongewijzigd: Jerry Wexler en Barry Beckett. In theorie had het een soort Slow Train Coming , Volume II moeten worden, maar het pakte heel anders uit.

“Wexler had nog steeds geen idee hoe hij met Dylan moest werken,” meent Rosato. “Bob wou gewoon werken met hem om wie hij was. Aan de ene kant heb je een beroemde producer en aan de andere kant iemand die nog nooit echt geproducet is. Ze wisten gewoon niet wat ze met elkaar moesten aanvangen.
Dus namen we gewoon alles in de studio op zoals we het live deden. Maar eigenlijk wilden we gewoon weg.”

Wexler zelf ziet een groot verschil met de vorige sessies: “De arrangementen lagen deze keer vast, doordat de band de nummers al live hadden gespeeld. De meeste accenten kwamen van hen. Ze hadden ze onderweg geperfectioneerd. Dat is helemaal anders dan de bijdragen van Dire Straits aan de vorige plaat. Die werden allemaal in de studio bedacht.”

De eerste dag werd helemaal besteed aan 'Covenant Woman'. Tussen 1 uur in de namiddag en middernacht werden elf pogingen ondernomen, waarvan er negen volledig waren. Maar waar hij het nummer live vol passie bracht is daar in deze studioversie weinig van te merken. Ongetwijfeld had de breuk met Helena, voor wie het nummer waarschijnlijk is geschreven, daar veel mee te maken. Take 3 werd als beste aangeduid.

De volgende dag vonden twee sessies plaats. De namiddagsessie wordt helemaal besteedt aan 'Solid Rock'. Van de zeven pogingen waren er drie volledig en de laatste daarvan, take 3, werd als beste aangeduid.
De rest van de dag werd gewerkt aan 'What Can I Do For You?' (een valse start en 1 geslaagde opname), 'Saved' (idem), 'A Satisfied Mind' (1 take en meteen goed) en opnieuw 'Saved' (beste take).
De zangeressen, die nog een dagje extra verlof hadden gehad, kwamen vanaf de late namiddag meedoen. Voor 'Saved' zong Terry Young' ook mee.

Op woensdag waren er weer drie sessies. Eerst werd 'Saving Grace' opgenomen, zonder de backing zangeressen. Na twee keer een valse start volgden twee volledige takes - 1 en 2 genummerd. Die werden allebei goede bevonden.

In de tweede sessie werd 'Pressing On' aangepakt. Live begon Dylan het nummer alleen aan de piano. Dan wanneer de band inviel stapte hij met de microfoon in de hand naar voren om zijn geloof te belijden. Omdat hij besefte dat het bestaande arrangement niet zou werken op plaat werd het nummer helemaal omgegooid. Opnieuw bespeelde Dylan zelf de piano. Terry ging bij de zangeressen staan voor de backing vocals. Het nummer begon veelbelovend, maar ontaarde al snel in een zielloze dreun. Van de acht pogingen, waren er slechts vier compleet. De laatste take - aangeduid als take 5 werd als beste gekozen.

In de avondsessie werd 'In The Garden' nog twee keer geprobeerd voor 'Solid Rock' een overdub kreeg van de backing vocals, want die ontbraken nog.

Donderdag werden opnieuw twee sessies besteed aan 'In The Garden'. Van de vier takes was de eerste een valse start.
De avondsessie, van 21:00 tot middernacht werd dan helemaal gewijd aan 'Are You Ready'. Van de 8 pogingen zijn er slechts drie volledig. De laatste, take 3, wordt als beste aangeduid.
Tussendoor kreeg 'Saved' met een overdub: backing vocals en percussie.


Bob's eerste Grammy

Tijdens de 22ste Grammy Awards, die op 22 februari 1980 werden uitgereikt in Los Angeles, kreeg Dylan de Grammy voor Best Vocal Performance voor 'Gotta Serve Somebody'. Het was de eerste in zijn loopbaan. Hij liet hierbij Joe Jackson, Robert Palmer, Rod Stewart en Frank Zappa achter zich.
Bob en zijn band verschenen in avondkledij op het podium. Al van bij de aanvang van zijn optreden kwam het publiek vol sterren uit de stoelen. Ze stonden te swingen en klapten al met de maat mee voordat Bob een woord gezongen had. Hij beloonde hen met een geweldige, zeven minuten lange versie van het winnende nummer, met ogenschijnlijk geïmproviseerde wijzigingen in de tekst en zelfs wat harmonica.
Een weekje rust had blijkbaar wonderen verricht.


Problemen

De platenmaatschappij reageert niet erg enthousiast op de opnamen.
De kracht die de live uitvoeringen van deze nummers over hel en verdoemenis in zich droegen was in deze studioversies grotendeels verdwenen. Bovendien leek de klank een doffe brei. Dat is voor een groot stuk te wijten aan Dylan’s koppig vasthouden aan zijn wens om alles live  op te nemen.

Maar volgens Rosato was er nog een ander probleem: “We kregen het geluid van de drums niet goed omdat Keltner moest werken met een technicus die hem vreemd was. Ze klonken als kartonnen dozen. Verschrikkelijk.
Die vent had alle drums afgeplakt. De klank vermoord eigenlijk. Jim keek naar mij. Zo van ‘Wat kan ik doen?’ Hij respecteert altijd wat de technici doen. Wat hem betreft zullen zij wel weten wat de producer wil en Jim is eigenlijk een sessiemuzikant.”

Dylan stelde zelfs voor om de plaat opnieuw op te nemen, maar ondanks het succes van Slow Train Coming voelde CBS er niks voor om nog meer geld te steken in een tweede religieuze plaat. Ook het voorstel voor een live-LP werd opnieuw afgewimpeld.


De derde religieuze tournee

Door deze discussies lag de plaat nog niet in de winkel toen het derde deel van de tournee van start ging op 17 april. Zij begonnen in Canada: eerst speelden ze vier shows in Toronto, gevolgd door vier in Montreal. Vervolgens trokken ze voor 21 optredens door het noordoosten van de Verenigde Staten. Daarbij werden de grote steden, New York, Boston en Philadelphia zorgvuldig vermeden.

De band bleef grotendeels ongewijzigd, behalve dat Carolyn Dennis en Regina Peebles werden vervangen door Clydie King, Gwen Evans en Mary Elizabeth Peeples. Met Regina Havis en Mona Lisa Young waren er nu dus vijf backing zangeressen. Dylan had daarmee tien mensen bij hem op de scène, één minder dan de big band concerten van '78.

Deze concerten waren veel meer begeesterd dan die van de eerste maanden van het jaar. 'When He Returns', 'Covenant Woman', 'Change My Way Of Thinking' en 'Blessed Is The Name Of the Lord Forever' waren geschrapt en vervangen door twee nieuwe Dylan composities: 'Ain't Gonna Go To Hell For Anybody' en het uitstekende 'Cover Down' (als vierde en vijfde nummer). 'Are You Ready' werd als eerste bisnummer gespeeld, gevolgd door 'Pressing On'.
Het onuitgegeven 'Ain't No Man Righteous' werd meestal gezongen door Regina Havis. Tijdens twee shows in Canada werd nog een nieuw nummer gezongen: 'I Will Love Him, I Will Serve Him' en soms ook een gospel cover 'I Will Sing'.

Wie de concerten bezocht was getuige van een buitengewoon spektakel: Dylan stond te preken als een televisiedominee. Het werd steeds moeilijker om uitverkochte zalen te krijgen. Het laatste optreden - voorzien voor 22 mei - werd zelfs afgelast wegens onvoldoende kaartverkoop.


contract with the lord

Een tweede onuitgebracht liveplaat

Twee van de vier optredens in Toronto werden, in opdracht en voor rekening van Bob Dylan, gefilmd door zijn vaste cameraman Howard Alk. Jammer genoeg werd er nooit iets met de beelden gedaan.

Uit de geluidsopnamen van 19 april 1980, stelde Bob wel een live LP samen: Rock Solid. Jammer genoeg zijn er slechts acht tracks en wordt er telkens in en uit gefade om het applaus te vermijden. Vooral 'Precious Angel' is erg sterk. Een nummer, 'Cover Down, Break Through', werd nooit officieel uitgebracht.
Een complete show (inclusief de nummers die door de backing zangeressen werden gebracht) is te vinden op Born Again Music, een dag later opgenomen in dezelfde Massey Hall van Toronto. Daarop staat naast een sterk 'Ain't Gonna Go To Hell' een fantastische versie van 'When He Returns'. En je kan er nonkel Bob horen preken!



De tweede gospelplaat

Saved verscheen uiteindelijk pas op 20 juni 1980 -  een maand na het beëindigen van de tournee.

Hoewel dezelfde studio en dezelfde producers werden gebruikt waren de resultaten van twee religieuze platen toch totaal verschillend. Deze keer hakkelden de meeste nummers waar ze hadden moeten rocken. Een aantal teksten waren niet veel meer dan religieuze clichés. Maar het ergste was dat het allemaal modderig klonk.

Vele fans werden ook afgeschrikt door de spuuglelijke hoes. Daarop prijkt een schilderij van ene Tony Wright, die werkte in opdracht van Bob Dylan. Gods hand kiest uit een aantal smekende mensenhanden een uitverkorene. 
 
saved

In een poging de verkoop potentiële kopers tegemoet te komen, werd de hoes vervangen door een ander schilderij van Dylan op het podium.

Toen dan ook nog een geplande Amerikaanse zomertournee werd afgelast omwille van een hittegolf, viel ook die promotie weg. Saved zakte onopgemerkt weg. De hoogste notering was een 24-ste plaats in de hitlijst van Billboard - Dylans laagste albumnotering sinds 1964!

 

De zanger had zo een tegenvallende resultaat niet verwacht. Hij had gehoopt een nieuw publiek te hebben bereikt.
Het zou lang duren eer hij zijn zelfvertrouwen zou terugvinden in de studio.

Jim Keltner krijgt het laatste woord. Hij meent ook dat een liveplaat de beste optie was geweest: “Het is jammer dat die nummers in de studio zijn opgenomen in plaats van live. Er was een show in Seattle waar we een staande ovatie kregen na ‘Solid Rock’ – zeker vijf minuten lang. Het was zo buitengewoon krachtig. De mensen gingen uit hun bol. Ik had zoiets nog nooit gezien. Nooit!
Als je zoiets uit had kunnen brengen in plaats van die studioversies die dood geproducet warren, dan zou je wat meemaken… Jerry Wexler was een van mijn idolen, maar we kregen zo een zielloos geluid. Ik denk dat hij het geluid van Slow Train opnieuw zocht. Dat moet je niet doen met Bob… Het moest niks van doen hebben met Slow Train Coming. We moesten een groots, open, live, opwindend geluid hebben om de jubel in de songs te benaderen. Maar het pakte niet op band. Maar dat doet niks af aan de kracht van die songs.”

En hier is het bewijs: 'Pressing On'!

07-03-08

Are You Ready?

Om u voor te bereiden op Saved staat Bob Dylan er op om u alvast voor te stellen aan de uitstekende muzikanten die hij heeft bijeengezocht. 

Het lijkt soms of die stomende bende niet op een podium staat, maar eerder in een kerkje, ergens in Alabama.

Are you ready? 

18:53 Gepost door Peerke in Bob Dylan | Permalink | Commentaren (1) | Tags: bob dylan, saved, gospel |  Facebook |