Peerke's plaatjes

Stack A Lee

Op World Gone Wrong brengt Bob Dylan een andere klassieke Amerikaanse murderballad, in de aard van 'Frankie And Albert'.
Er zijn vele gelijkenissen tussen beide songs. Zo zijn ze allebei gebaseerd op een waar gebeurd drama dat plaats vond rond dezelfde tijd, in dezelfde omgeving: de jaren negentig van de 19de eeuw, in de rosse buurt van St Louis.
Beide songs stammen uit de periode van voor het ontstaan van de blues, groeiden uit tot klassiekers in het genre en werden later geadapteerd in verschillende versies, zowel door zwarte als door blanke artiesten. In zowat alle genres: van rauwe blues van Ma Rainey, instrumentale jazz van Sidney Bechet, Duke Ellington en Cab Calloway, coctailjazz van Peggy Lee, folk van Sonny Terry en Woody Guthrie, disco van Neil Diamond, funk van James Brown, Wilson Pickett tot punk van The Clash en rap van Nick Cave.
En dan hebben we het nog niet gehad over Huey Lewis and the News!
 

En net als 'Frankie' is ook hier weer vrij omgesprongen met de namen: 'Stagolee', 'Stack Lee', 'Stagger Lee' of ' Stack & Billy'...

De oorsprong

Het verhaal is dus gebaseerd op een echte moord, zoals we kunnen terugvinden in de St. Louis Globe Democrat van 28 december 1895.

"William Lyons, 25, kleuring, een dijkenbouwer, wonende te 1410 Morgan Street, werd gisteren omstreeks 10 uur 's avonds in de buik geschoten in de saloon van Bill Curtis, op de hoek van de Eleventh en Morgan Streets, door Lee Sheldon, eveneens kleurling. Sheldon is koetsier en woon op 911 North Twelfth Street. Hij is ook gekend als 'Stag' Lee."

Op het ogenblik van de schietpartij zat de saloon vol negers.
Beide partijen hadden, schijnbaar, gedronken en waren uitbundig.
Lyons en Sheldon waren vrienden en zaten te praten. De discussie belandde bij de politiek en ze kregen ruzie. Daarbij rukte Lyons Shaledon's hoed van diens hoofd. Deze laatste eiste zijn hoed terug. Lyons weigerde, Sheldon greep zijn revolver en schoot Lyons in de buik.
Toen zijn slachtoffer op de grond viel nam Sheldon zijn hoed uit de hand van de gewonde man en stapte onverstoord weg.

Lyons werd naar de ziekenboeg gebracht, waar werd vastgesteld dat de kwetsuur ernstig was. Hij werd dan overgebracht naar het City Hospital.
Sheldon werd aangehouden en opgesloten in het politiekantoor van Chestnut Street."

Tot zover het krantenbericht. Uit latere berichten blijkt dat Billy Lyons overleed aan zijn verwonding. Stag Lee kwam voor de rechter. Een eerste rechtszitting liep vast in politiek gekrakeel.
Bij een nieuwe rechtszitting werd hij veroordeeld. Hij vloog naar de gevangenis en overleed er in 1919, aan TBC.

De legende

Al kort na de moord begon de song zijn tocht over het Amerikaanse continent.

Zoals gebruikelijk werd erg vrij omgesprongen met het verhaal. Al bleef de kern steeds behouden: rond Kerstmis ruziën twee mannen over een hoed en de ene schiet de andere dood. Verder gebeurde er echter van alles mee:  details werden toegevoegd, veranderd, door elkaar gehaspeld en geactualiseerd.

Vooral omwille van zijn koele houding is de figuur van de moordenaar in Amerika uitgegroeid tot een legendarisch figuur. Hij werd ooit omschreven als "zo slecht dat de duivel hem de toegang zou ontzeggen tot de hel".

De schrijver Julius Lester drukt het nog kleurrijker uit in zijn Black Folktales: "Stagolee was, zonder enige twijfel, de slechtste nikker die ooit heeft geleefd. Stagolee was zo slecht dat de vliegen in de zomer niet rond zijn kop wilden vliegen en in de winter viel er geen sneeuw op zijn huis."

Cecil Brown, auteur van het boek Stagolee Shot Billy (2003) betoogt zelfs dat Stag Lee het archetype is van de moderne rapper. Een stoere zwarte vent, koele kerel, hip gekleed, potent, niet vies van geweld en met minachting voor de blanke autoriteiten.
Stijl is alles voor hem: hij schrikt er niet voor teug om te moorden voor een hoed.

Brown ziet het nummer daarom zelfs als "de moeder van alle rapsongs".

Mississippi John Hurt

De eerste versie werd in 1911 gepubliceerd door de folklorist Guy B Johnson in het prestigieuze Journal of American Folklore.

De meest legendarische versie is ongetwijfeld die van Mississippi John Hurt. Zijn versie werd voor het eerst op band gezet in 1928.

Hij voegde twee dingen toe aan de legende. Hij specificeerde dat de hoed waar het allemaal om draait een Stetson was. Dat voegt klasse toe en roept beelden op van het Wilde Westen.
Bovendien opende hij de song met de woorden "Police officer, how can it be? / You can 'rest everybody but cruel Stack O' Lee." Waarmee hij de man nog wat heroïscher maakt door te stellen dat zelfs de politie schrik heeft van hem.

Introductie:

Stagolee was a bad man. Ah...they goes down in the coal mine one night, robbed a coal mine. They's gamblin' down there, and they placed themselves just like they wanted to be, so they wouldn't hit each other when they was shootin'. Money lyin' all over the floor. There's one bad guy down there, he thought he was, that was Billy Lyons. So he had a big .44 laying down by the side of him; when they got placed why, Stagolee spoke to him, he says, boys, look at the money lyin' there on the floor. What'll we do if old Stagolee and them was to walk up in here? This guy picked up his .44, and he says: It wouldn't make a bit of difference, says, Stag's gun won't shoot a bit harder than this one. 'bout that time, stag knocked his hat off. and his partner, takin' care of the rest, when he knocked his hat off, he kinda remembered that was Stagolee, and he commenced beggin' like this:

Police officer, how can it be,
you can arrest everybody but cruel stagolee?
that bad man, oh cruel stagolee.
Stagolee, stagolee, please don't take my life
says i got two little baby and a darling lovin' wife
he's a bad man, oh cruel Stagolee.
Here' the answer Stagolee gave him:
What do i care 'bout your two little babies, darling loving wife?
says you done stole my stetson hat, i'm bound to take your life.
it's a magic hat, oh cruel Stagolee.
Boom boom, boom boom, went the .44
when i spied poor Billy Lyons,
he was lyin' down on the floor.
that bad man, oh cruel Stagolee
Gentlemen of the jury, what do you think of that?
Stagolee killed Billy Lyons, 'bout a $5 stetson hat
that bad man, oh cruel Stagolee
Standin' on the gallows, Stagolee did curse
the judge said let's kill him, before he kills one of us
he's a bad man, that old Stagolee.
Standin' on the gallows, his head was way up high
at 12:00 they killed him, they was all glad to see him die.
that bad man, oh cruel Stagolee
Policin' officer, how can it be
you can arrest everybody but cruel stagolee
that bad man, oh cruel stagolee.

Van blues, over R&B...

Met zo een tekst en zo een figuur is het geen wonder dat iedere bluesman (of -vrouw) zijn versie van de song heeft opgenomen: Jesse Fuller, Mississippi John Hurt, Furry Lewis, Mississippi Slim, Ma Rainey....
In de jaren dertig en veertig verzamelden de folkloristen John Lomax en zijn zoon zeker een dozijn verschillende opnamen van de song. De song bleek erg populair onder de klanten van de diverse gevangenissen. 
De meestal zwarte gevangenen zingen graag over Stagolee en de duivel. Want de duivel is blank!

Het nummer werd het rocktijdperk ingeloodst door ene Leon T. Gross, zanger uit New Orleans. Onder de naam Archibald bracht hij in april 1950 'Stack-A-Lee' (parts I & II). Het singeltje, in de stijl van singer Professor Longhair, brengt het verhaal over twee kanten uitgesmeerd. Het werd een top 10 hit op de rhythm & blues lijsten. 

Een stadsgenoot van Archibald, Lloyd Price, had korte tijd later veel succes op de plaatselijke R&B markt. Maar zijn carrière werd afgebroken toen hij zijn legerdienst moest gaan vervullen in Korea. Gelukkig voor hem moicht hij dat doen als entertainer van de tropen op de bases in Korea en Japan. Als onderdeel van zijn act bracht hij een eigen versie van de song. "Er waren honderden tekstregels voor het oude nummer, maar er was geen verhaal. Dus maakte ik er een toneelstukje van. Een paar soldaten speelden dat voor, terwijl ik het zong."

Na zijn legerdienst trok Lloyd naar Washington, D.C. Zijn eerste single, 'Just Because', bracht hem onmiddellijk terug in de hitlijsten. Als opvolger dacht hij aan zijn toneelstukje.
Hij versnelde het tempo, voegde de aanmoediging "Go Stagger Lee!" toe en verzachtte de boodschap met een blank backingkoortje.
Zijn versie van 'Stagger Lee' sloeg aan - en hoe. Er vlogen tot 200 000 exemplaren per dag de deur uit. Een gegarandeerde nummer 1 hit, in 1959. 

De TV programmatoren zaten met een probleem. Dick Clark vond dat zoveel geweld en bloed niet kon voor het tienerpubliek van zijn "American Bandstand". Lloyd had geen keuze: hij moest een nieuwe, gekuiste versie opnemen, met... een happy end! Stagger Lee en Billy legden hun ruzie bij en sloten terug vriendschap.

In de jaren zestig sloot de beweging voor gelijke rechten Stagolee in zijn armen. Op het hoogtepunt van het Black is Beautiful tijdperk namen zowel James Brown als Wilson Pickett 'Stagolee' op.

Bobby Seale, de leider van de Black Panthers, zag de figuur als voorbeeld voor het verzet van de zwarten tegen de blanken. "Stagolee was de slechtste nikker van de buurt en liet zich door niets of niemand doen."

... via ska naar punk

Zoals zovele R&B hits werd ook dit nummer aangepast voor de Jamaikaanse markt. The Rulers maakten in 1967 hun eigen skaversie van het 'Stagger Lee' verhaal, als "Wrong Emboyo". De zanger, Clive Alphonso, zette er voor het gemak zijn eigen naam onder als auteur.

Dertien jaar later bracht dat serieus wat geld in het laadje toen The Clash zijn versie coverden als 'Wrong 'em Boyo' op hun dubbel-LP London Calling.

En zo zijn we bij de blanke artiesten beland.

De blanke kant

De muziek van de zwarte gemeenschap heeft altijd een grote aantrekkingskracht gehad op de Calvinistische blanke Amerikanen. Traditioneel hebben de Afro-Amerikanen in hun songs altijd veel vrijer  uitdrukking gegeven aan onderdukte emoties, zoals seks en agressie.

De vroegste bekende opnamen van de song dateren uit 1923 en ze zijn gemaakt door twee blanke dansbands: Fred Waring's Pennsylvanians en Frank Westphal and His Orchestra.

Frank Hutchinson

Dylan verwijst in zijn hoesnota's naar de versie van Frank Hutchinson. Hutchison was een blanke mijnwerker, geboren in 1897 in West Virginia en opgebracht in Logan County. Hij werd beïinvloed door zwarte spoorwegarbeiders en een kreupele zwarte uit de heuvels: Bill Hunt. Tegen 1920 had hij een repertoire opgebouwd met weinig gekende oude nummers: rags, blues, traditionele balladen en novelties.

In 1926 nam hij zijn eerste platen op in New York, waarbij hij zichzelf begeleide met een gitaar. Hij had echter een zeer ongewone manier van spelen bedacht: hij legde de gitaar plat op zijn schoot en  streek over de snaren met een mes. Om zijn nek droeg hij daarbij een harmonica in een rekje.

Zijn versie van 'Stackalee' nam hij op 28 januari 1927 op. Tijdens diezelfde sessie nam hij ook een instrumentale versie op, waarbij zijn mondharmonica de taak van de zang overneemt.
De gezongen versie is te vinden als nummer 19 op Volume 1: Ballads van de Anthology of American Folk Music.

Door de depressie moest hij ophouden met spelen en vestigde zich als groentenman in Lake, West Virginia. Over zijn latere leven is alleen nog geweten dat hij in Columbus, Ohio overleed in 1945.

Nick Cave

Ook bij de Australische rocker Nick Cave kon dit nummer niet ontbreken. Hij legde in 1996 een heel eigen interpretatie vast op zijn Murder Ballads.

Cave voegde ze wat regels aan toe die hij vond in een ander blues ballad. "Er is een regel in onze versie die zo gaat: 'I'm the kind of cocksucker that would crawl over 50 good pussies to get to one fat boy's asshole.'
Ik kwam die tegen in een fantastische talking blues van een kerel die zich, in het nummer, voorstelt als Two-time Slim. Ik heb het altijd een fantatsische zin gevonden en dus heb ik hem er in verwerkt."
('De song is Two Time Slim' van Snatch and the Poontangs, uit 1969).

"We namen het op omdat het past in de traditie," vertelt Cave. "Ik hou er van hoe een eenvoudige, haast naieve traditionele murder ballad geleidelijk aan een kapstolk is geworden waaraan de meest walgelijke machismo uitingen kunnen worden opgehangen. Net als Stag Lee zelf, lijken er geen beperkingen op te staan hoe door-en-door gemeen dit nummer kan worden."

Cave verklaarde ooit dat hij de song ziet als zijn ultieme versie van gangster rap. Het gaat over moorden om het moorden - zinloos en genadeloos geweld.

Tijdens live versies durft hij nog wat verder gaan. Zo heeft hij er het soms over hoe de duivel verschijnt voor Stagger Lee na de moord. Stagger Lee schiet dan ook maar de duivel neer.

"In come the devil,
Said, "I've come to take you down,
Mr. Stagger Lee,"
Well those were the last words that the Devil said,
'Cause Stag put four holes in his motherfucking head!"

Beck

In diezelfde periode gebruikte de Amerikaanse zanger Beck Hansen de song dan weer als uitgangspunt voor zijn 'Devils Haircut', op Odelay. In een interview verklaarde hij dat zijn nummer "een erg eenvoudigde metafoor was voor het kwaad van de ijdelheid."

"Ik denk dat we volwassen worden associeren met compromissen maken. Misschien is dat wel de duivel. Dat was het scenario voor 'Devils Hairvut'. Ik stelde me Stagger Lee voor... Ik dacht, hoe zou die kerel er vandaag uitzien?  Ik zag hem als een Lazarus figuur die commentaar geeft op wat er van de mensheid is geworden. Wat zou hij vinden van het materialisme en de hebzucht en idealen van schoonheid en perfectie? Zijn reactie zou zijn: "Waw, dit is compleet geschift!"

Twee jaar eerder had hij ook een cover van de song opgenomen. Beck is altijd al een grote fan geweest van de fingerpicking stijl van Mississippi John Hurt. In maart 1994, vlak voor de Mellow Gold tour, trakteerde hij zichzelf op een bezoekje aan de legendarische Sun studio in Memphis. Hij nam er enkele bluesklassiekers op. De opnamen waren niet bedoeld voor release. Toch gaf hij toestemming om zijn versie van 'Stagolee' uit te brengen. Dat gebeurden in 2003, op Avalon Blues - A Tribute To The Music Of Mississippi John Hurt.

Outro

De mythische Stagolee is niet meer weg te denken uit de muziekwereld. Zijn invloed werkt door tot op de dag van vandaag.

De Amerikaanse journalist Greil Marcus vatte het zo samen in zijn boek Mystery Train: Images of America in Rock 'n' Roll Music: "[Stagolee vinden we terug in] de cool en geest van Muddy Waters's ' Rollin' Stone'; Chuck Berry's 'Brown-Eyed Handsome Man'; Wilson Pickett's 'Midnight Mover', Mick Jagger's 'Midnight Rambler'...Toen de eisen van de zwarten voor gelijke rechten harder begonnen te klinken nam [Staggerlee] over. En het was ook Staggerlee die op het scherm verscheen in de jaren zeventig met films als Slaughter, Sweet Sweetback, Superfly."
 

Mijn Southern compilatie

Al jaren denk ik er over om een compilatie samen te stellen met muziek uit The Deep South. Het zuiden van de Verenigde Staten: South Carolina, Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana en Texas. De streek van de katoenplantages, hillbillies, rednecks en magnoliabloesems.

De bedoeling is niet om een overzicht te maken van alle muziek die daar zijn wortels heeft. Dat is onbegonnen werk: jazz, blues, gospel, soul, country, bluegrass, rockabilly en rock 'n' roll... Van allemaal heeft het wiegje gestaan in het Appalachen gebergte of in de Delta van de Mississippi. 

Ik heb mijn keuze daarom beperkt tot songs met een "southern feel".

Nu, ik ben er nooit geweest. Het kan zijn dat het beeld dat the South bij mij oproept nooit heeft bestaan. Het is puur gebaseerd op boeken, films en muziek.

Wat eerst een interessant uitgangspunt leek voor een cd'tje bleek echter al snel een fascinerende ontdekkingstocht. Ik had altijd meer belangstelling gehad voor de Britse kant van de muziekgeschiedenis. Country was aan mij voorbij gegaan: steelgitaren, fidles, yihaa kreten en veel te grote cowboyhoeden...  Het bleek echter dat er steeds meer countryliedjes opdoken die ik heel mooi vond maar gewoonweg nooit met het genre had geassocieerd.

Eentje daarvan is 'Ode To Billie Joe' van Bobbie Gentry. Een nummer dat nergens anders kon zijn geschreven dan in de buurt van de Mississippi. En dan nog door een Southern Belle.

Delta Sweete

Bobbie slaakte haar eerste kreten als Roberta Lee Streeter in Origin Chickasaw County, Mississippi, in 1944. Als kind leerde ze zichzelf gitaar, bas en banjo spelen. Als puber trok ze naar Palm Springs, Californië, om er bij haar moeder te gaan wonen. Ze probeerde het even als danseres in Las Vegas, maar ging dan toch maar filosofie studeren in Los Angeles. Naast een kantoorbaantje vulde ze haar inkomen verder aan met optredens in de lokale nachtclubs. Ze zag een carrière in de muziek wel zitten en schakelde over op het Los Angeles Conservatory of Music waar ze leerde componeren.

Begin 1967 zond ze een demo naar Capitol Records. Kelly Gordon reageerde meteen enthousiast. Maar het hoofd van de afdeling A&R (Artists and Repertoire) wou niks weten van 'Ode To Billie Joe', dat volgens hem een "liedje over abortus' was. David Axelrod, de grote baas van de platenmaatschappij, hakte de knoop door: Bobbie mocht een single opnemen en 'Mississippi Delta' zou de a-kant worden.

Geen slechte keuze, want de bluesy swamp-rocker nodigt zeker uit tot dansen door een repetitief gitaarmotief. En ook het refrein is aanstekelijk: "M-I double S-I double S-I double P-I". Dat was, zo legde ze later uit, gebaseerd op een oude voodoo spreuk.

Maar toen beide zijden van de single na elkaar werden gedraaid, besloot het A&R team unaniem dat de echte parel op de b-kant was te vinden.

Dat vonden ook de radiostations en de luisteraars.
Al in de eerste week na het uitbrengen van de single in augustus 1967 werden er 750 000 exemplaren van 'Ode To Billie Joe' verkocht. Op 26 augustus stootte het intrigerende verhaal over Billie Joe McAllister, 'All You Need Is Love' van The Beatles van de eerste plaats van de Billboard hitlijst. Een straffe prestatie voor een debuutsingle, zonder noemenswaardige promotie. Pas een maand later werd het daar opgevolgd... door een ander nummer uit the South: 'The Letter' van The Box Tops.

Het volgende jaar won 'Ode To Billie Joe' maar liefst acht keer genomineerd voor een Grammy. Daarvan werden er vier toegekend.

Nochtans was het muzikaal gezien een erg sober nummer. Sommigen menen zelfs te weten dat de atmosferische cello's en strijkers toegevoegd zijn aan de demo zelf. Het arrangement is overigens van de legendarische Jimmie Haskell.
Verder horen we alleen wat eenvoudige gitaarlijnen en bovenal de sensuele zang - haast nonchalant gebracht met veel Southern klanken.

Alle aandacht gaat daardoor uit naar het verhaal zelf. En dat is uiterst intrigerend.

Door de vele details over het plattelandsleven heeft de song meer weg van een kortverhaal dan van een popliedje.

Ode To Billie Joe

It was the third of June, another sleepy, dusty Delta day
I was out choppin' cotton and my brother was balin' hay
And at dinner time we stopped and walked back to the house to eat
And Mama hollered out the back door "y'all remember to wipe your feet"
And then she said "I got some news this mornin' from Choctaw Ridge"
"Today Billy Joe MacAllister jumped off the Tallahatchie Bridge"

And Papa said to Mama as he passed around the blackeyed peas
"Well, Billy Joe never had a lick of sense, pass the biscuits, please"
"There's five more acres in the lower forty I've got to plow"
And Mama said it was shame about Billy Joe, anyhow
Seems like nothin' ever comes to no good up on Choctaw Ridge
And now Billy Joe MacAllister's jumped off the Tallahatchie Bridge

And Brother said he recollected when he and Tom and Billie Joe
Put a frog down my back at the Carroll County picture show
And wasn't I talkin' to him after church last Sunday night?
"I'll have another piece of apple pie, you know it don't seem right"
"I saw him at the sawmill yesterday on Choctaw Ridge"
"And now you tell me Billie Joe's jumped off the Tallahatchie Bridge"

And Mama said to me "Child, what's happened to your appetite?"
"I've been cookin' all morning and you haven't touched a single bite"
"That nice young preacher, Brother Taylor, dropped by today"
"Said he'd be pleased to have dinner on Sunday, oh, by the way"
"He said he saw a girl that looked a lot like you up on Choctaw Ridge"
"And she and Billy Joe was throwing somethin' off the Tallahatchie Bridge"

A year has come 'n' gone since we heard the news 'bout Billy Joe
And Brother married Becky Thompson, they bought a store in Tupelo
There was a virus going 'round, Papa caught it and he died last Spring
And now Mama doesn't seem to wanna do much of anything
And me, I spend a lot of time pickin' flowers up on Choctaw Ridge
And drop them into the muddy water off the Tallahatchie Bridge

Hoewel het lied in de ik-vorm wordt verteld, komen we het verhaal maar te weten door de dialogen van anderen.

Een arme boerenfamilie zit 's midags rond de tafel. Terloops vermeld de moeder terloops dat ze heeft gehoord dat een jongen uit de buurt zelfmoord heeft gepleegd. Hij is van de brug gesprongen. De dochter - die het verhaal verteld - is blijkbaar zwaar geschokt door het nieuws, maar ze laat niets merken. Er wordt verder gekeuveld over koetjes en kalfjes, maar telkens komt het gesprek terug op de jongeman. Dat de pastoor de jongen laatst nog heeft zien staan op de brug.  Er was een meisje bij - dat erg op jou leek - en ze gooiden iets in het water.
"'t Is altijd 'ne speciale geweest, he. Geef de appelmoes eens door."

In de laatste strofe zitten we een jaar verder. Haar broer is getrouwd, vader is gestorven en moeder raakt er niet bovenop. Zelf gaat ze regelmatig bloemen plukken om die dan van de brug in het water van de Tallahatchie te gooien.

Hoewel moeder en dochter allebei hun partner hebben verloren, kunnen ze mekaar geen troost bieden. Ze kunnen er zelfs niet over praten.

"De boodschap van het liedje draait om de nonchalante manier waarop de familie praat over de zelfmoord," verklaarde Gentry. "Het is een studie in onbewuste wreedheid."

Het mysterie

Omdat in het liedje zelf geen verklaringen worden gegeven werd er natuurlijk druk gespeculeerd. Wat gooiden ze van de brug? Was het een baby, of een ring? En waarom pleegde de jongen zelfmoord? Uit verdriet, of was het misschien een zwarte jongen die een onmogelijke relatie had met een blank meisje?

Al snel begonnen allerlei veronderstellingen de kop op te steken. Zo beweren hardnekkige geruchten dat de oorspronkelijke demo van 'Ode To Bilie Joe' meer dan zeven minuten lang was. In de ontbrekende strofen zou dan zijn onthuld wat er van de brug over de Tallahatchie werd gegooid.

Dat blijkt alvast niet uit het originele handgeschreven tekstvel van 'Ode'. Dat bevindt zich in het Mississippi Museum. (http://library.olemiss.edu/matinee/filmedinms1.htm)
Daarop staat wel een extra openingsstrofe!

"People don't see Sally Jane in town anymore
There's a lot of speculatin', she's not actin' like she did before
Some say she knows more than she's willin' to tell
But she stays quiet and a few think it's just as well
No one really knows what went on up at Choctaw Ridge
The day that Billy Jo McAllister jumped off the Tallahatchie Bridge"

Nochtans was het plaatje nu al langer dan normaal. Het was een van de allereerste singles, langer dan vier minuten die een hit werd op de Amerikaanse radio. Enkel 'El Paso', 'Like a Rolling Stone' en 'Strawberry Fields Forever' gingen haar voor.

Parodie

Terwijl de song de hitlijsten aanvoerdde zat Bob Dylan met zijn maten in de kelders van een roze geverfd huis in Woodstock. Dylan kwam met 'Clothesline Saga', dat als ondertitel kreeg 'Answer To Ode'. Daarin aapt hij het nonchalante manier van spreken na waarbij tussen onbenulligheden door belangrijke zaken worden aangekaart. In het geval van deze Basement Tapes track blijkt de onthulling dat "The Vice-President's gone mad!"

Verfilming

De song bleef zo populair dat negen jaar later Warner Bros. de opdracht gaf om Southern gothic verhaal te verfilmen. Herman Raucher kreeg de opdracht een scenario te schrijven. Ter voorbereiding ging hij de zangeres opzoeken.

In een interview in 2002 vertelde de scenarist, Herman Raucher, over zijn ontmoeting met de zangeres. Natuurlijk vroeg hij haar naar de betekenis van de song.

Zij zei:  'Ik heb het verzonnen. Ik weet niet wat het betekent."
Ik vroeg: "Jij weet niet waarom hij van de brug is gesprongen?"
Zij antwoordde: "Geen idee."

Dus verzint hij maar een eigen verhaaltje rond de basistekst. De film geeft verder dus geen aanknopingspunten.
En dat is maar goed ook.

Gentry was wel bereid het nummer opnieuw op te nemen voor de soundtrack. Uit slordigheid of om een onderscheid te maken heet de film Ode To Billy Joe. Met een "y" in plaats van een "ie"

En Gentry zelf?

De carrière van Bobbie Gentry kwam het succes van het debuut nooit meer te boven. Hoewel ze een zestal goede tot uitstekende LP's maakte scoorde ze nooit meer een hit. In 1979 gaf ze er de brui aan en trok zich terug in de anonimiteit. Zowel Jill Sobule als Beth Orton hebben songs aan haar opgedragen. Lucinda Williams heeft geprobeerd haar te overhalen om een duet te brengen. Allemaal tevergeefs.

Behalve enkele compilaties zijn haar platen overigens erg moeilijk te vinden. Vooral Ode To Billie Joe, Delta Sweete en Patchwork zijn nochtans bescheiden meesterwerkjes. Isobel Campbell is fan van haar duet-LP met Glenn Campbell, maar die is wat te gesuikerd naar mijn smaak.

Toen het Britse tijdschrift Mojo vorig jaar haar platenmaastchappij contacteerde voor een interview kregen ze als antwoord: "We hebben geen idee waar meneer Gentry nu woont". Als zelfs je platenmaatschappij je geslacht niet kent dan ben je er echt wel in geslaagd om te verdwijnen.

The Freewheelin' Bob Dylan 

Eind januari 1962 was Bob Dylan begonnen met het schrijven van protestsongs. “Ik wou gewoon een lied om te zingen en ik kwam op een punt dat ik niks had om te zingen. Dus moest ik schrijven wat ik wou zingen  want niemand anders schreef wat ik wou zingen. Als ik dat had gekund was ik waarschijnlijk nooit begonnen met schrijven.”

In de komende twee jaar zou een onafgebroken stroom van dergelijke songs uit zijn pen blijven komen. Het is ook een poging om de invloed van Woody Guthrie te ontgroeien. "De beïnvloeding raakte op de achtergrond, eens hij geen idool meer was voor mij. Ik leerde hem kennen en ik voelde mij niet meer eerlijk… het leek allemaal nep. Woody's nummers zingen voor geld, folk songs zingen voor geld… het leek me allemaal nep."  

Het zal wel geen toeval zijn dat Bob begon met het schrijven van protestnummers kort nadat hij bij zijn vriendinnetje Suze Rotolo was ingetrokken op haar studiootje in de West 4th Street in New York. Suze kwam uit een familie met sterke linkse sympathieën en al op zeventienjarige leeftijd was zij actief bezig in de beweging voor rassengelijkheid. Ondanks haar jonge leeftijd had ze al veel gelezen en – niet te versmaden – haar zus had een indrukwekkende collectie platen met Amerikaanse folkmuziek.

 

Op 23 februari zou Dylan optreden tijdens een CORE (Congress of Racial Equality) benefiet in de City University.  Twee weken daarvoor speelde hij voor zijn vrienden, de MacKenzies, een nummer dat hij speciaal daarvoor had geschreven: ‘The Death Of Emmett Till’. Hij verhaalt daarin het ware verhaal van een veertienjarige zwarte jongen, die in Mississippi werd vermoord omdat hij met een blank winkelmeisje had geflirt. Hij werd door enkele blanke heethoofden in het hoofd geschoten, waarna zijn lijk in de Tallahatchie rivier werd gegooid. De mannen werden vrijgesproken.

 

Met dat soort nummers was hij welkom bij het nieuwe tijdschrift Broadside. Dat gestencilde blaadje was door de folkzanger Pete Seeger met de hulp van Agnes “Sis” Cunningham opgezet om hedendaagse protestnummers te publiceren. Wanneer einde februari het eerste exemplaar wordt verspreid prijkt daarin Dylan’s ‘‘Talking John Birch Paranoid Blues’, een satire op moderne heksenjagers en hun obsessie met communistische indringers.

‘Let Me Die In My Footsteps’ was een ander uitstekend nieuw nummer dat hij in die tijd schreef. Het was een reactie op de obsessies van de Koude Oorlog met de aanleg van schuilkelders en oefeningen met luchtalarm.

 

Een vierde nieuw nummer, ook geschreven binnen de periode van een maand, was ‘The Ballad Of Donals White’. Voor de melodie maakte hij  gebruik van Bonnie Dobsons versie van ‘The Ballad Of Peter Amberley’, een compositie van John Calhoun uit 1881. De tekst was dan weer  gebaseerd op een documentaire die hij op TV zag.

 

Bob Dylan: “Ik schreef  waar ik was. Soms zat ik een hele dag aan een tafeltje in een café, zomaar alles op te schrijven wat in mij opkwam… gewoon om het even wat. Ik keek uren naar de mensen en ik verzon van alles over hen. Of ik dacht, welk soort lied zouden die willen horen ? En dan bedacht ik er een.”

 

Nu hij meer zelf begon te schrijven moest hij een uitgever hebben. Zijn ontdekker/producer John Hammond regelde dat hij zijn nummers kan onderbrengen bij de muziek uitgeverij Leeds Music. Hij nam ook een aantal nummers voor hen op, zodanig dat ze door anderen konden worden gecoverd.

 

Het feit dat Bob goede, eigen nummers begon te schrijven maakte hem in de folkgemeenschap tot iets bijzonders en het nieuws verspreidde zich snel. Toch vertelde hij tegen de promotor Izzy Young, uitbater van het Folklore Center, dat hij zich van de folkscène los aan het maken was. Hij was “het moe in koffiehuizen te moeten spelen voor toeristen die aapjes kwamen kijken.”

Ondertussen werd op 19 maart, Dylans debuut-LP Bob Dylan uitgebracht. Hoewel de kritieken tamelijk lovend waren viel de verkoop erg tegen: er werden het eerste jaar nauwelijks vijfduizend exemplaren van verkocht. In de kantoren van Columbia werd er dan ook al over gedacht om “Hammond’s stommiteit” zoals de jonge zanger werd betiteld, terug op straat te zetten. Vooral door diegenen die jaloers waren op producer John Hammond’s oor voor talent. Hij was de man die Billy Holiday had ontdekt en mensen als Benny Goodman en Robert Johnson promootte.

  

Maar ondertussen stond de jongeman echter al te popelen om terug Columbia’s Studio A in te trekken. De opnamen zitten geklemd tussen twee series optredens: van 20 tot 22 april deelde hij een affiche met Jesse Fuller in het Ann Arbor Goddard College en van 24 april tot 6 mei, trad hij als hoofdact op in  Gerde's Folk City.

 

Aanvankelijk wou hij zich opnieuw bedienen van hetzelfde recept: “wat spul dat ik heb geschreven, wat spul dat ik heb ontdekt en wat spul dat ik heb gestolen”. De opnamen vertoonden dan ook grote gelijkenis met die voor de debuutplaat. De plaat zou opnieuw ingeblikt worden tijdens twee sessies, op dinsdag 24 en woensdag 25 april 1962 in Studio A op de zevende verdieping van het Columbia hoofdkwartier in New York City, met John Hammond als producer. Het enige verschil was dat de zanger/gitarist deze keer ondersteund wordt door een bassist, William E. Lee.

 

De eerste sessie duurde, zoals gebruikelijk, drie uur: van 14:30 tot 17: 30. In die periode werden zeven countryblues en Guthrie-achtige nummers op band gezet. 

 

Hoewel ‘House of the Rising Sun’ al op zijn eerste album stond, begon Dylan de eerste sessie voor zijn volgende LP met een variante op het nummer: het traditionele ‘Going To New Orleans’. Eén van de beide takes van dit nummer is terug te vinden als track 10 op de Vigotone bootleg The Freewheelin’ Bob Dylan Outtakes.

 

Op die bootleg staat, als track 25, ook één van de drie volledige takes van het tweede nummer, ‘Sally Gal’, een zeer vrije variante op een compositie van Woody Guthrie. Het is meer een excuus om lekker tekeer te gaan op harmonica, dan een echte song. 

 

De eerste uitvoering van Dylan’s ‘Sally Gal’ is terug te vinden op de Oscar Brand radio show (Folk Song Festival, 29 oktober ‘61). Brand vroeg hem één van de kermisliedjes te zingen die hij had geleerd en Dylan kondigde het dan aan als eentje dat hij heeft "geleerd ... euh, geschreven." (terug te vinden op The Genuine Bootleg Series, Volume 3)

 

Daarna concentreerde Dylan zich op ‘Rambling Gambling Willie’, een eigen tekst op de traditionele melodie van ‘Brennan on the Moor’ van The Clancy Brothers. Het was het eerste in een lange rij van nummers die hij zou schrijven waarbij iemand die buiten de maatschappij staat werd bezongen. Take 4 werd uitgekozen als beste en werd officieel uitgebracht op The Bootleg Series 1- 3.

 

‘Corrina, Corrina’ is dan weer een variante op het nummer ‘Corrine, Corrina, Where you been so long?’ Het is een heel oud nummer dat door talloze muzikanten werd gebracht. Hoewel Blind Lemon Jefferson in april 1926 al een ‘Corrina Blues’ opnam voor Paramont Records, stamt de eerste echte versie van het nummer uit de laatste maanden van 1928. Bo Chatman en Charlie McCoy namen toen ‘Corrine, Corrina’ op voor Brunswick Records in New Orleans. En op 17 december van dat jaar namen diezelfde muzikanten, aangevuld met gitarist Walter Vincson als  the Jackson Blue Boys ‘Sweet Alberta’ op. Dat is hetzelfde nummer maar gezongen over een ander meisje.

Eén van Dylans twee volledige takes valt te beluisteren als track 2 op de Vigotone bootleg.

 

En dan volgt zijn allereerste protestsong: ‘The Death of Emmett Till’. De enige take die Dylan voor het nummer nodig heeft staat als track 2 op de Vigotone bootleg.

 

Ook ‘Talking John Birch Paranoid Blues’ is een zelfgeschreven protestnummer. Van de drie pogingen was enkel de laatste volledig en ook deze staat op The Freewheelin’ Bob Dylan Outtakes (track 6). De bassist had blijkbaar even een pauze, want hij is niet te horen op deze opname.

 

De sessie werd afgerond met twee takes van ‘(I Heard That) Lonesome Whistle’, een nummer van Hank Williams, geschreven met Jimmie Davis. De beste daarvan staat als track 5 op de Vigotone bootleg.

 

De volgende dag stond het hele clubje terug om 14:30 in de studio, om er nog eens acht nummers op band te zetten. De bassist was er echter niet meer bij.

 

Het eerste nummer dat werd aangepakt is het populaire ‘Rocks And Gravel (Solid Road)’ dat ook door andere folkzangers als Harry Bellafonte en Ian and Sylvia werd opgenomen in ’62. Dylan had drie takes nodig, waarvan alleen de laatste volledig is. Die staat dan ook, als track 9 op de bootleg.

 

Dan volgde de eigen compositie ‘Let Me Die In My Footsteps’. De enige take wordt uitgebracht op The Bootleg Series 1-3. Daarbij is echter één strofe weggeknipt. De volledige versie is terug te vinden als track 11 op de Vigotone bootleg.

 

En ook de enige take van ‘Talking Havah Negeilah Blues’ staat op The Bootleg Series 1- 3. "Here's a foreign song I learned out in Utah," kondigt hij aan. En terwijl hij achteloos de snaren van zijn gitaar aanslaat, gaat hij toonloos voort: "Ha! Va! Ha-va! Ha-va-na! Havah Nagilah. Yodeleihoo!" Een duidelijke parodie op de Hebreewse folk songs gebracht door folkzangers als Theodore Bikel en The Weavers als onderdeel van hun vaag linkse ethnische repertoire.

 

Daarna werd teruggekeerd naar ‘Sally Gal’. Dylan nam nog eens twee takes op, waarvan de eerste, take 4, terug te vinden is op The Freewheelin’ Outtakes als track 14.

 

Vervolgens werd ‘Baby, Please Don't Go’ van Big Joe Williams aangepakt. Drie takes waarvan de middelste afgebroken werd. Eén van de andere is de openingstrack van de bootleg.

 

En ook ‘Milk Cow's Calf's Blues’ is een echt bluesnummer. Dylan zingt het echter alsof hij gelijktijdig Elvis Prseley en de auteur Kokomo Arnold wil imiteren. Na twee valse starts volgde een volledige versie. Die prijkt als track 7 op de bootleg.

 

Twee takes van  de traditional ‘Wichita (Going To Louisiana)’ worden gescheiden door drie takes van ‘Talking Bear Mountain Picnic Massacre Blues’. De enige volledige versie van deze talking blues, take 3  wordt uitgebracht op The Bootleg Series 1-3.
Beide versies van ‘Wichita’ staan op de bootleg The Freewheelin’ Outtakes, respectievelijk als tracks 22 en 13.

Hij had dat nummer begin maart ook al eens opgenomen, maar dan als begeleider van Victoria Spivey. Samen met gitarist Big Joe Williams  hadden hij toen de 55-jarige zwarte zangeres begeleid op vier songs voor haar album Three Kings And A Queen. 

Om de sessie af te sluiten probeerde Dylan ‘Milk Cow's Calf's Blues’ nog eens op band te zetten – take 4.  Deze keer voegt hij een strofe van Leadbelly’s ‘Good Morning Blues’ toe. Deze opname staat ook op de Vigotone bootleg, als track 21.

 

Merkwaardig genoeg is ‘Blowin’ In The Wind’ niet aan bod gekomen tijdens deze twee dagen van opnamen. Dylan had het nummer nochtans al klaar, want Pete Seeger speelde het de dag voor de eerste sessie, in Gerde's Folk City, nadat Bob hem de akkoorden had geleerd, vlak voor het optreden. Bob had het nummer in enkele minuten gecomponeerd, in een café tegenover de Gaslight. De melodie leek griezelig veel op die van de negerspiritual ‘No More Auction Block’. Het lenen van melodieën en zelfs teksten maakte echter deel uit van de folktraditie en was dus volstrekt acceptabel. De kritiek op de retorische tekst was hardnekkiger. De indringende vragen, leken geen verband met elkaar te houden en werden dan nog enkel beantwoordt met de dooddoener dat het antwoord “in de lucht hing”.

De verklaring over het ontbreken tijdens deze sessies ligt misschien in het feit dat Dylan zelf ook zijn twijfels had over het nummer. “ I was nooit tevreden over ‘Blowin’ In The Wind’. Ik schreef dat in 10 minuutjes.”  Albert Grossman dacht daar anders over. Hij was een 35-jarige zakenman die begrepen had dat er als manager geld te rapen viel in de muziekbusiness. Hij zag wel wat in de composities van Bob Dylan. Voor een bescheiden bedrag in contanten en het gebruik van een ruimte in zijn New Yorkse kantoor, nam hij de jonge zanger over diens manager Roy Silver. Het was de beste transactie uit Grossmans leven. In ruil voor 10 000 dollar en een kantoortje, legde hij een klant vast die hem multimiljonair zou maken. Grossman had een medogenloos gevoel voor zaken en een wereldwijsheid die die jongen niet bezat. Samen vormden de artiest en de manager een machtige combinatie.  Ook Dylan’s vriendinnetje Suze kreeg een kans om zich te ontwikkelen. Haar moeder stelde haar voor om enkele maanden aan de universiteit van Perugia te gaan studeren. Als schilder was dat een unieke kans om in Italië kennis te gaan maken met de grote werken uit de Renaissance. Bob wilde niet dat Suze zou vertrekken, maar op 8 juni stapte ze op de boot naar Europa. Ze grijpt de kans ook aan om onder zijn verstikkende greep uit te komen. "Er is iets wat ik in hem zie, waar ik niet van hou: negatief, pessimistisch. Maar van de andere kant is hij ook levendig, zozeer zelfs dat het angstaanjagend wordt. En dan heeft hij ook nog een grappige kant. Daarom moest ik van hem weg." Bob bleef achter, machteloos en wanhopig. Hij schreef brieven, telefoneerde en kreeg steeds meer het gevoel dat Suze weinig zin had om met hem te praten.  Als reactie op haar vertrek componeerde Bob ‘Tomorrow Is A Long Time’. Ziek van liefde kon hij niet slapen zonder haar hart naast zich te horen slaan. Hij kon zijn mond niet opendoen zonder zijn ellende uit te schreeuwen. De pracht van de natuur deed hem niets en voor hem strekte zich een eindeloze snelweg van eenzaamheid uit.  Dat nummer was veel rijper dan het andere werk dat hij tot nu toe had geschreven. Hij was omgetoverd in een groot songschrijver. Nu de metamorfose voltooid was, vil hij niet meer te stoppen. Hij begon overal en altijd te schrijven.   Aan het einde van de maand reisde hij naar Montreal, waar hij enkele dagen optrad in The Potpourri. Een optreden van bijna een uur, opgenomen op 2 juli in de Finjan Club in Montreal circuleert als de Cananda Party Tape. De elf nummers zijn een mengeling van bluescovers en enkele eigen nummers. Uit de hele tape spreekt vooral de grote indruk die Robert Johnson  op hem gemaakt had. Einde 1961 was The King Of The Delta Blues Singers uitgebracht door Columbia.  Ongetwijfeld had Hammond hem daarvan een exemplaar bezorgd. De afwezigheid van Suze en alle woede en verlangens die dat bij de jonge zanger oproepen vond hij terug in dat soort muziek. Met zoveel emoties is het niet verwonderlijk dat Dylan er over dacht zijn tweede LP Bob Dylan’s Blues te noemen. Inmiddels had hij ook afstand genomen van zijn eerste album. In een interview met Edwin Miller voor het blad Seventeen, melde hij: “dat is niet waar ik voor sta.". Weer terug in New York, trokken, na een onderbreking van iets meer dan een maand, Bob Dylan en John Hammond op maandag 9 juli, voor een derde keer de studio in, om nog eens zeven nummers op te nemen voor die tweede plaat. De toon werd meteen bij aanvang gezet: ‘Baby, I'm In The Mood For You’. Na een valse start volgen twee volledige versies. Take 3verschijnt jaren later op Biograph. Take 2, of take 4, later in de sessie opgenomen, staat als track 24 op de bootleg The Freewheelin’ Outtakes. Het “titelnummer” ‘Bob Dylan's Blues’ staat er in één keer op. Dan volgen drie takes van ‘Blowin' In The Wind’ en één van ‘Quit Your Low Down Ways‘. Dat laatste nummer , waarin hij de afvallige vrouw terechtwijst, wordt pas in 1991 uitgebracht op The Bootleg Series (Rare & Unreleased) 1961-1991. De bluesnummers ‘Honey, Just Allow Me One More Chance’ en ‘Down The Highway’ zitten meteen goed. Terwijl dat laatste een bewerking is van Robert Johnsons ‘Crossroad Blues’ is, zijn voor het zowel de titel als het thema ontleend aan Henry Thomas, gelijknamige nummer, zodat Dylan er later toe gedwongen wordt zijn auteursschap te delen.  Dylan leeft zich helemaal in in zijn rol als blueszanger, op ‘Worried Blues’. Voor deze cover van Hally Wood heeft hij twee takes nodig. De beste daarvan, take 2, blijft ook liggen tot The Bootleg Series (Rare & Unreleased) 1961-1991. De sessie wordt afgerond met enkele hernemingen: take 4 van ‘Baby, I'm In The Mood For You’ en takes 2 en 3 van ‘Bob Dylan's Blues’.  Van deze derde sessie worden vier nummers geselecteerd voor de LP: ‘Blowin' In The Wind’, ‘Bob Dylan's Blues’, ‘Honey, Just Allow Me One More Chance’ en ‘Down The Highway’. Drie daarvan zijn eerste takes!Uit zowat elk nummer blijkt dat hij er stilaan in slaagt om zijn bronnen te overstijgen. Veel meer dan vroeger ontleent hij aan de blues de vorm en enkele beelden, waarmee hij dan zijn eigen gedachten tot uitdrukking kan brengen.  Vier dagen na deze sessie, tekent Bob Dylan een contract met de muziek uitgeverij M. Witmark & Sons. Grossman had korte tijd daarvoor van de uitgeverij een fonds van 100 000 dollar gekregen om liedjesschrijvers mee aan te trekken. Hij besloot een deel van dat geld te gebruiken om Bob van Duchess Music naar witmark over te hevelen. Grossman gaf Dylan daarvan 1 000 dollar en raadde hem aan daarmee het voorschot terug te betalen dat hij van Duchess had gekregen. Bob deed wat hem gezegd was en werd geheel naar wens verlost van zijn contract. Daarna tekende hij bij M. Witmark & Sons – in feite voor niets – en kwam vanaf dat moment naar hun pad aan Madison Avenue om er demo’s op te nemen van zijn nieuwe nummers.  Op 30 juli werd het auteursrecht voor ‘Blowin' In The Wind’, de song die de hoeksteen was van Bobs carrière en de katalysator van de singer-songwriter-revolutie, vastgelegd bij M. Witmark & Sons. Diezelfde dag ondertekende Grossman een geheime overeenkomst: Witmark garandeerde Grossman 50% van alle inkomsten die iedere songwriter die door Grossman bij hun firma was aangebracht.  Enkele dagen later, op 2 augustus, liet Robert Allen Zimmerman, op aanraden van Grossman, bij het Hooggerechtshof in New York, zijn naam officieel veranderen in Robert Dylan. Nu de opnamen achter de rug zijn en het contract met Wittmark getekend, kan Dylan met een gerust gemoed nog eens een bezoekje gaan brengen aan Minneapolis. Hij hoopt dat de vertrouwde omgeving, de vrienden en zijn familie hem Suze even kunnen doen vergeten.  Op 11 augustus werd daar door Tony Glover een optreden van een half uurtje opgenomen, de zogeheten Minnesota Home Tape. Dat optreden vond plaats op een privé feestje in het huis Dave Whitaker.Voor één van de nummers vertelt hij: “Mijn meisje is nu in Europa. Ze is er met de boot naartoe gevaren. Ze zal terugzijn tegen de eerste september en tot dan, keer ik niet terug naar huis.” Vanuit Minneapolis belde hij Dave Van Ronk een keer midden in de nacht op, huilend en jammerend dat hij Suze terugwilde.  Wanneer hij  echter terug keerde naar New York vond hij daar bericht van Suze dat ze besloten had voor onbepaalde tijd in Italië te blijven.  De ontreddering zette Bob aan tot een sprong in de ontwikkeling van zijn schrijverschap met als resultaat één van zijn beste songs over relaties: ‘Don’t Think Twice, It’s Alright’. Het was te dubbelzinnig om een eenvoudig liefdesliedje genoemd te worden. Het was tegelijkertijd een verlangen naar en een afwijzing van het voorwerp van zijn genegenheid. Hij gaf zijn geliefde alles, zelfs zijn hart, maar ze verlangde zijn ziel. Het was verspilling van zijn kostbare tijd, maar ze hoefde zich niet te bedenken, het was in orde.  Nauwelijks terug in New York, tekenden Dylan en Grossman, op 30 augustus, een managemenstovereenkomst. Grossman werd daardoor voor vier jaar Bobs exclusieve manager, met een optie om het contract met drie jaar te verlengen. De exclusiviteit was echter eenzijdig: Bob was voor 100% cliënt van Grossman, maar die kon ook andere acts onder zijn beheer nemen. Grossman had recht op een basishonorarium van 20% van Bobs inkomen, maar daarbovenop kreeg hij nog eens 25% van de bruto omzet uit de platenverkoop. Dat was meer dan het dubbel van wat gebruikelijk was.  Terwijl Dylan zich wentelde in zijn verdriet, rolde Amerika, in de zomer van 1962, een periode in van enorme opschudding en maatschappelijke veranderingen. Martin Luther King werd gevangen gezet in Albany, Georgia, terwijl de strijd voor burgerrechten in kracht toenam. In september werden er Russische raketten ontdekt op het communistisch geregeerde eiland Cuba, op schootsafstand van de VS. Een derde wereldoorlog leek slechts een kwestie van dagen of weken.  Bob was op een leeftijd waarop hij voor militaire dienst kon worden opgeroepen en de paniek was voelbaar. Als eractie typte hij “een lied van wanhoop… een lied van verschrikking”: ‘A Hard Rain’s Gonna Fall’. De strofen vulden zich met de angst van de schrijver. “Ik schreef het ten tijde van de Cubaanse crisis. Ik was in Bleecher Street in New York. We hingen daar wat rond, rond middernacht – mensen vroegen zich af of het einde der tijden naderde. Ik ook trouwens. Iedereen vroeg zich af of we de middag van de volgende dag zouden halen. … Het nummer werd geboren uit wanhoop. Wat konden we doen? Konden we de mannen tegenhouden die ons zouden wegvegen? De woorden kwamen snel, zeer snel. Het was een lied vol terreur. Regel na regel na regel, trachtend dat gevoel van leegte te vatten.“Voor het rijmpatroon en de melodie baseerde hij zich op de Kinderballade ‘Lord Randall’. Toen het lied af was, rukte hij het papier uit de typmachine en rende naar de Gaslight om het te vertolken. Het was meteen een sensatie. Bob was de artiest die de tijdsgeest in een lied had weten te vangen. Andere zangers vroegen meteen de akkoorden om het zelf ook te kunnen verspreiden.  Kort na de rakettencrisis brachten Dave en Gretel Whitaker een bezoek aan New York. In de middag van 22 september ontmoetten ze Bob in de Village. Het was bewolkt, maar Bob droeg een zonnebril. “Bobby, waarom heb je je zonnebril op?” vroeg Gretel.
”Dan wordt ik niet herkend.” antwoordde hij.

Gretel dacht dat hij gek geworden was. Ze kochten broodjes en gingen naar Bobs flat. Onder het eten vertelde hij zijn vrienden dat hij die avond op zou treden in Carnegie Hall. Het was de jaarlijkse hootenanny van Sign Out!, georganiseerd door Pete Seeger. Bob zei dat het uitverkocht was, maar dat hij wel pasjes kon regelen.

De Whitakers gingen naar het concert en amuseerden zich tijdens de verschillende optredens. Wanneer Pete Seeger Bob Dylan aankondigde waren ze verbaasd over de verandering die hij heeft ondergaan. “Hij liep het podium op en werd enorm toegejuicht. Een enorm gejuich!” De verafgoding was begonnen.Hoewel alle anderen slechts tien minuten mogen optreden, bestaat Dylan’s set uit vijf nummers. ‘Sally Gal’ en ‘Highway 51’ dienen als opwarmers, maar dan volgen ‘Talking John Birch Paranoid Blues’, het debuut van ‘Ballad Of Hollis Brown’ en als slotstuk, ‘A Hard Rain's A-Gonna Fall’. Een ander optreden, een "Travelin' Hootenanny" show, op 5 oktober in de Town Hall, waarbij Dylan als hoofact optreedt, wordt enthousiast besproken door de criticus Robert Shelton. Hoe Dylan in deze periode klinkt, kan het best worden beluisterd op de Gaslight Tapes. Van deze mono opname worden een aantal nummers officieel uitgebracht: ‘No More Auction Block’ staat in 1991 op The Bootleg Series, 1961-1991 en ‘Handsome Molly’ verschijnt, tien jaar later, op de exclusief voor de Japan gemaakte cd Bob Dylan Live – 1961 – 2001. Bobs foto stond op het omslag van het herfstnummer van Sing Out!, het belangrijkste tijdschrift van de folkmuziek. Hij zag eruit als James Dean, trekkend aan een sigaret. In het nummer stond de tekst van, ‘Blowin’ In The Wind’ afgedrukt. In weerwil van zijn zelfbewuste gedrag van de laatste maanden, was Bob in het interview met Gil Turner opmerkelijk bescheiden waaar het zijn nieuwe nummers betrof. “Die liedjes zijn er. Ze bestaan al en wachten erop tot iemand ze opschrijft. Ik heb ze alleen maar opgeschreven. Als ik het niet had gedaan, had iemand anders het wel gedaan.”  Turner merkt droogjes op dat Dylan “de melodie meestal heeft geleend of aangepast van iets dat hij ergens heeft gehoord, meestal een traditioneel nummer.” Zodra Albert Grossman Bobs manager werd, begon hij een uitputtingsoorlog tegen Columbia Records. Hij zou Dylan veel liever bij Warner Brothers onderbrengen, waar ook zijn andere artiesten Odetta en Peter, Paul and Mary een contract hadden. Maar vooral wilde hij hem onder de invloed van Hammond uit halen. Dus was zijn eerste klacht dat Columbia niet genoeg haar best deed om zijn artiest aan de man te brengen. Deels om die reden vroeg hij advocaat David Braun Columbia een ongeldigheidsverklaring te sturen: Bob was nog geen 21 jaar toen hij het contract tekende. Grossman wilde onderhandelen.John Hammond was woest omdat zijn beschermeling hem zo te schande maakte. Hij riep Bob bij zich op zijn kantoor en haalde hem over – nu hij volwassen was – een herbevestiging te tekenen waarin onderstreept werd dat het originele contract van kracht bleef. Dat maakte Grossman en Braun weer kwaad. “Ik vond het een schending van de ethische regels aangezien meneer Dylan door een advocaat werd vertegenwoordigd toen de ongeldigheidsverklaring werd ingestuurd, maar men geen contact met ons opnam toen de herbevestiging werd getekend,” aldus Braun. Het gesteggel met Columbia had wel het nodige effect: “Vanaf dat moment veranderde hun houding ten opzichte van Bob en begonnen ze reclame te maken voor zijn platen,” aldus Brown.  Dylan was helemaal te vinden voor een voorstel van Hammond: een single uit brengen, en waarom dan niet een bluesnummer, met begeleiding van een stevige band. Enthousiast trok Bob Dylan op vrijdag 26 oktober voor het eerst met een band de studio in. Pianist Dick Wellstood, gitaristen Bruce Langhorne en Howie Collins, bassist Leonard Gaskin en drummer Herb Lovelle hielpen hem om stomende versies van drie nummers op band te zetten. Als eerste vatten ze ‘Corrina Corrina’ nog eens bij de kraag. Van de zes takes raakten slechts de helft tot aan het einde. Take 4 is de beste en deze werd gekozen voor de single (en staat ook op The Freewheelin' Bob Dylan Outtakes, als track 20).Een andere kandidaat voor de b-kant was het van Elvis Presley bekende ‘That's All Right Mama’. De a-kant zou beslist gaan naar het zelfgeschreven ‘Mixed-Up Confusion’. Daarvan werden vier takes geprobeerd, voor en na vijf takes van het nummer van Arthur Crudup. Take 1 daarvan staat als track 8 op The Freewheelin' Bob Dylan Outtakes. Van ‘Mixed-Up Confusion’ zijn daarop twee versies te vinden: tracks 16 en 19.

Na drie uur werd de sessies afgesloten met nog een laatste ‘Corrina Corrina’. Bij deze versie had Dylan een hele strofe van Robert Johnsons ‘Stones In My Passway’ ingelast. Deze opname werd later uitgekozen om te worden uitgebracht op de LP The Freewheelin’ Bob Dylan.

 Donderdag 1 november stond hij terug in de studio, met de band. Met tweede gitarist George Barnes in plaats van Howie Collins werden nog eens zes takes geprobeerd van ‘Mixed-Up Confusion’.  De enige take van ‘That's All Right Mama’ is als track 18 terug te vinden op de Vigotone bootleg. Een tenslotte volgen nog twee takes van ‘Rocks And Gravel’. De eerste daarvan wordt weerhouden voor The Freewheelin' Bob Dylan (en staat ook als track 17 op de bootleg).  Grossman besloot zich van Hammond te ontdoen. Groter verschil dan tussen die twee leek niet mogelijk. Hammond was een keurige blanke, esthetisch aangelegde Amerikaan die tijdens opnamesessies met zijn benen op tafel heel ontspannen The New Yorker zat te lezen; Grossman een joodse ondernemer met een duister verleden die sjoemelde om miljonair te worden. Maar het zou niet eenvoudig zijn om  van Hammond af te raken. Bij Columbia was hij een levende legende en hij was getrouwd met de zus van de voorzitter van de raad van bestuur. Dus besloot Grossman het leven van de producer zo zuur te maken dat hij wel moest vertrekken.  John Hammond vertelt: “Terwijl we zijn tweede plaat aan het opnemen waren, kwam hij naar me toe en vroeg me of ik Albert Grossman kende. Hij vertelde dat Grossman hem wilde onder contract nemen en wat ik dacht. Ik zei dat we samen in de raad van beheer gezeten hadden van het Newport festival en dat ik dacht dat we wel zouden kunnen samenwerken. Ik merkte later dat dat niet kon…. Grossman’s eerste voorstel was om Dylan te koppelen aan een Dixieland band!”  Dat gebeurde tijdens de derde sessie met de band, op woensdag 14 november. Ze hadden die dag al een vijftiental  15 takes van ‘Mixed Up Confusion’ opgenomen, toen Grossman met zijn voorstel op de proppen kwam.  Naar verluidt, raakte Bob zo gefrustreerd dat hij wegliep. Gelukkig stonden er op dat moment al enkele geslaagde pogingen op band: take 10 wordt later uitgebracht op Biograph en take 13 wordt geselecteerd voor de single.  Uiteindelijk wordt de band bedankt en blijft enkel Bruce Langhorne nog enkele akoestische nummers op te nemen.Dylan keerde terug om het prachtige ‘Don't Think Twice, It's All Right’ in één keer op te nemen. Het uitstekende gitaarspel is niet van Dylan, maar van Langhorne. Die is ook te horen op ‘Ballad Of Hollis Brown’ (track 12 op de bootleg) en de traditional ‘Kingsport Town’ (op The Bootleg Series 1-3). Beide nummers hadden elk twee pogingen nodig, nadat de eerste telkens afgebroken werd. Tenslotte werd nog een laatste bluesnummer ‘Whatcha Gonna Do’  (track 23 op de bootleg) opgenomen, ook met beide gitaristen samen. Toch vond er op donderdag 6 december nog een zevende en laatste sessie met Hammond plaats. Er werd teruggekeerd naar het akoestische formaat van de eerste opnamen. Die sessie verliep heel wat vlotter: op een uurtje tijd werden vijf nummers opgenomen. Als eerste werd ‘Hero Blues’ opgenomen, in één take. Dat geldt ook voor een akoestische versie van  ‘Whatcha Gonna Do’ die terug te vinden is als track 15 van The Freewheelin’ Bob Dylan Outtakes.En ook ‘Oxford Town’ stond er in één keer op. Aan het eind merkte Hammond verbaasd op: “Zeg me niet dat het gedaan is!”Aan ‘I Shall Be Free’ was meer werk: vijf takes, waarvan enkel de tweede en de laatste het einde halen. Take 2 wordt als beste aangeduid. Dan worden nog eens drie takes van ‘Hero Blues’ geprobeerd, waarna de sessie wordt afgesloten met ‘A Hard Rain's A-Gonna Fall’ dat er in één keer opstaat. Een hele prestatie – ook als peelt hij het nummer ondertussen al enkele maanden. Waarcshijnlijk tijdens deze sessie kwam het tot een serieuze aanvaring tussen John Hammond en John Court, Grossmans partner. Court verwijt Hammond dat hij gewoon de banden laat lopen en geen aanwijzingen geeft. Hammond verliest ten slotte zijn geduld en stuurt hem de studio uit. Naast zijn opnamen voor Columbia, nam Dylan in de laatste maanden van 1962 ook nog zes nummers op in het kantoor van Broadside, zodat die de teksten konden publiceren in hun blaadje: ‘I'd Hate To Be You On That Dreadful Day’, ‘Oxford Town’, ‘Paths Of Victory’, ‘Walkin' Down The Line’ en ‘Playboys And Playgirls’. Practisch allemaal protestsongs, waarvan de meesten nooit door hem zouden worden opgenomen voor Columbia. De demo van ‘Tomorrow Is A Long Time’ wordt later uitgebracht op The Genuine Bootleg Series, Vol. 1En ook voor Witmark neemt hij een achttal demo’s op. Het geeft aan in welk tempo de nummers uit zijn pen vloeiden.   Op 14 december werd de sprankelende opname van ‘Mixed Up Confusion’ uitgebracht als Bobs eerste single. Het klonk als een nummer van Elvis Presley – en flopte. COL. 4-42656’Mixed Up Confusion’/Corrina Corrina’ werd al snel terug ingetrokken door CBS. Nu de opnamen klaar waren, Suze in Italië en de Kerstvakantie voor de deur, greep Bob een uitnodiging aan om alles achter zich te laten en naar Engeland te vliegen voor een rol in een toneelstuk dat op de Britse televisie zou komen. Dit onwaarschijnlijke idee was opgekomen bij de Britse regisseur Philip Saville toen hij Bob had zien optreden in Greenwich Village.  Hij vond dat Bob geknipt was voor de van anarchistische student in Madhouse On Caste Street. Dylan zag er een uitstekende gelegenheid in om uit eerste hand kennis te maken met de oorsprong van de folk muziek.  Hij vertrok dan ook al op de 18^de , om zo veel tijd te kunnen doorbrengen in de Londense folkclubs als de Troubadour, de King and Queen en de Singer’s Club. Daar trad hij op 22 december op. De oudere artiesten daar waren Ewan MacColl (auteur van ‘Dirty Old Town’ en ‘The First Time Ever I See Your Face’) en zijn vrouw Peggy Seeger (halfzuster van Pete). Het waren allebei erg principiële traditionalisten die Bob weinig vriendelijk ontvingen.  Bob knoopte een vriendelijker contact aan met folkzanger Martin Carthy, van wie hij Engelse tradionals als ‘Scarborough Fair’ en ‘Lady Franklin’s Lament’ leerde. Wanneer zijn geld opraakt mag hij bij de Carthy’s thuis slapen. Via Martin Carthy maakt hij ook kennis met andere zangers als Bob Davenport en Nigel Denver. Die leert hem Domonic Behan’s ‘The Patriot Game’ dat Dylan verwerkt tot ‘With God On Our Side’. Bob houdt zijn oren goed open en neemt al die melodieën in zich op als een spons.Doordat hij zijn zelf gschreven nummers wil spelen in de clubs waar enkel de originele folksongs worden geduld, komt hij al snel in aanvaring met traditionalisten als Ewan MacColl en Nigel Denver. Wanneer hij Kirsty MacColl, zo’n 23 jaar later ontmoet weet hij het nog altijd: "Jouw vader vond me maar niks."  Op de voorlaatste dag van het jaar gaan de opnamen voor het BBC stuk van start. "We merkten al snel dat hij zijn tekst niet kon onthouden. Hij wou zijn tekst zelf  verzinnen" herinnert Philip Saville zich. Bovendien was hij erg slordig in zijn afspraken, kwam te laat voor repetities en muisde er regelmatig van onder om wat te gaan roken. Ten slotte moest een andere acteur worden ingehuurd om de lange anarchistische toespraken af te steken en werd Bobs rol ingekort tot het zingen van enkele nummers.  De opnamen worden de vierde januari afgerond, waarna Bob naar Rome vloog om er Grossman op te zoeken die er met Odetta op tournee was. Maar eigenlijk was het Suze die hij zocht. Ironisch genoeg was die de 13^de december terug op de boot gestapt om vijf dagen later voet aan wal te zetten in New York. Net op het moment dat Dylan de andere kant uit vloog.  Tijdens zijn verblijf in Rome schreef hij twee van zijn mooiste liefdesliedjes, waarbij hij voor beide nummers vrijelijk gebruik van de melodie van ‘Scarborough Fair’. ‘Boots Of Spanish Leather’ ging duidelijk over Suze, maar het onderwerp van ‘Girl Of The North Country’ was een mengeling van alle verloren liefjes waarnaar hij terug verlangde: zowel Suze, als Echo Hellstrom en Bonnie Beecher. Want hoewel Bob Suze beslist miste, had hij andere flirts niet afgezworen. Hij was een romanticus, gek op vrouwen. Vrouwen, van hun kant, vonden hem erg charmant, waardoor hij een onverbeterlijke versierder werd.  Bob vloog op 12 januari terug naar Londen en nam twee dagen later deel aan een dronken sessie met zijn vrienden Eric von Schmidt en Richard Farina, die in de kelder van een platenwinkel aan Charing Cross Road een plaat opnamen. Bob dook op met een tas vol flessen Guinness. Later op die avond was hij in de Troubadour zo dronken dat hij bijna van het podium viel.  

De zestiende vliegt hij terug naar New York, waar hij eindelijk terug wordt herenigd met Suze. Hij slaagt er zelfs in haar te overtuigen terug het appartement te delen met hem, hoewel ze zelf eerder een LAT-relatie verkoos.

Ze merkte al snel dat ze terug in de benauwde relatie terecht kwam die ze meer dan een halfjaar lang ontvlucht was. “Toen ik uit Italië  terugkwam, was ik omringd door allemaal mensen die ik niet kende, maar die wel in mijn privéleven binnendrongen.” 

 Ondanks haar vrees om door Bobs roem te worden verstikt, ging Suze ermee akkoord met hem te poseren voor de hoes van Freewheelin’. Het beeld van Suze die zich tegen Bobs schouder aanvleit terwijl ze in het late licht van een winterse namiddag over de besneeuwde straatstenen van Greenwich Village ploeterden, werd een van de meest gedenkwaardige hoezen van de jaren zestig. “Misschien zou niemand ooit hebben begrepen waar die nummers over gaan als die hoes (van Don Hunstein) er niet omheen gezeten had,” vertelt ze. “Weet je, het verhaal zit in de liedjes. Ieder nummer dat hij ooit over mij heeft geschreven. Het zit er allemaal in.” Om terug op een goed blaadje te komen bij Suze begon hij weer protestsongs te schrijven. Zo werd ‘Nottamun Town’, dat hij in Londen had geleerd, bewerkt tot ‘Masters Of War’. Het maakte grote indruk, toen hij het voor het eerst speelde, de maandag na zijn terugkeer, in zijn thuisbasis: in Gerde's Folk City.  

Enkele dagen later neemt hij dat nummer ook op voor Broadside. Twee andere protestnummers, ‘Only A Hobo’ en ‘John Brown’ worden door het tijdschrift uitgebracht op de plaat Broadside Ballads. Op deze Folkways LP, uitgebracht in de zomer van 1963, staan ook ‘Talkin’ Devil’ en Happy Traum’s versie van ‘Let Me Die In My Footsteps’ met Dylan als backing zanger.

Op 8 februari wordt de zogenaamde "Banjo Tape" opgenomen in de kelder van Gerde's Folk City. Bob Dylan wordt daarop begeleid door Happy Traum (op banjo). Van de twaalf songs worden er later drie uitgebracht op één van de eerste bootlegs, A Rare Batch Of Little White Wonder: ‘Farewell‘, ‘All Over You‘ en  een cover van ‘Keep Your Hands Off Her van Huddie "Leadbelly" Leadbetter. Ter promotie voor de op handen zijnde plaat geeft Dylan in februari een interview aan Nat Hentoff voor Playboy. Als wederdienst schrijft die de liner notes voor de achterzijde van de LP.  Van de in maart, in de kantoren van Witmark Music opgenomen demo’s, wordt ‘Walkin' Down The Line’ uitgebracht op The Bootleg Series, 1961-1991, terwijl ‘Farewell’ en ‘Long Time Gone’ te horen zijn op The Genuine Bootleg Series. En ook in april nam hij weer een viertal demo’s op voor  Witmark: ‘I Shall Be Free’, ‘Bob Dylan's Blues’, ‘Bob Dylan's Dream’ en ‘Boots Of Spanish Leather’. Op 12 april 1963 vond Dylans eerste belangrijke soloconcert plaats in de Town Hall in New York. Hoewel de 900 plaatsen niet uitverkocht waren, was het optreden een groot succes. Zeker voor iemand van wie de doorbraak LP nog moest uitkomen, het debuut was gezonken als een baksteen en die achttien maanden eerder nog geen vijftig man bij elkaar kreeg voor een Carnegie Hall Recital. Opvallend is dat vrijwel alle nummers eigen composities zijn en dat slechts een handvol daarvan zouden verschijnen op zijn op handen zijnde plaat. Een van die nieuwe is ‘With God On Our Side’. Zoals altijd tegendraads, brengt hij geen enkel nummer van zijn eerste plaat, laat ‘Blowin’ In The Wind’ achterwege  en sluit af met een lang gedicht, ‘Last Thoughts On Woody Guthrie’. Het was een eerbetoon aan zijn held, maar ook een symbolisch afscheid  slot van het hoofdstuk uit zijn leven waarin Guthrie zijn gedachten beheerst had.

Zijn zelfvertrouwen, dat er al sinds zijn optredens met schoolbandjes was geweest, ging nu gepaard met een volwassen podiumact en een goede eigen songs. Het was opeens reuze opwindend om hem zo op het podium te zien staan.  

 

 Het concert werd door Columbia opgenomen voor een mogelijke live-LP, mocht Dylan wat om materiaal verlegen zitten. De live plaat werd onder de titel, Bob Dylan In Concert voorbereid voor Kerstmis 1964.  De acetate bevat een mengeling van opnamen van het Town Hall concert (*) met latere opnamen van het concert in Carnegie Hall, op 26 oktober 26 1963 

• Last Thoughts On Woody Guthrie *
• Lay Down Your Weary Tune
• Dusty Old Fairgrounds *
• John Brown *
• When the Ship Comes In
• Who Killed Davey Moore?
• Percy's Song
• Bob Dylan's New Orleans Rag *
• Seven Curses

• Blowin’ In The Wind
• Rocks And Gravel
• Let Me Die In My Footsteps
• Down the Highway
• Bob Dylan’s Blues
• A Hard Rain’s Gonna Fall
• Gamblin’ Willie’s Dead Man’s Hand
• Oxford Town
• Corrina, Corrina
• Talking John Birch Blues
• Honey, Just Allow Me One More Chance
• I Shall Be Free
• Don’t Think Twice, It’s Alright

Na haar optreden gaan ze naar het appartement van Sally Schoenfield waar ze een paar plezierige uurtjes doorbrengen.

• Blowin’ In The Wind
• Girl From The North Country
• Masters Of War
• Down the Highway
• Bob Dylan’s Blues
• A Hard Rain’s A-Gonna Fall
• Don’t Think Twice, It’s Alright
• Bob Dylan’s Dream
• Oxford Town
• Talking War III Blues
• Corrina, Corrina
• Honey, Just Allow Me One More Chance
• I Shall Be Free