07-10-07

Bob Dylan: Nashville Skyline

Nashville Sklyline

 decoration

In de lente van 1968 lijkt de wereld wel in brand te staan. In Europa komen overal studenten op straat. In Noord Amerika zijn er zijn rellen in zwarte getto's en demonstraties tegen de oorlog in Vietnam.
Maar Bob Dylan, de vroegere leider van de tegencultuur, valt nergens te bespeuren. In zijn Kronieken legt hij uit: "Ik had vastbesloten me daar zo ver mogelijk vandaan te houden. Ik had nu een gezin en voelde er niets voor om op dat groepsportret te staan." Hij doelt op de vermoorde leiders: Martin Luther King en Robert Kennedy...
Dus wordt het opnieuw stil rond Dylan na John Wesley Harding.

* * *

Op 5 juni 1968 overlijdt Bobs vader Abraham Zimmerman plots aan een hartaanval. Hij was pas 56.
De zanger vliegt alleen naar Hibbing om de begrafenis bij te wonen. Hij maakt een volwassen, bijna ouwelijke indruk op zijn familie. Precies zijn vader, vinden kennissen van de familie. Na afloop weet hij zijn moeder te overtuigen om haar spullen bijeen te pakken en mee te verhuizen naar Woodstock.

Wanneer zij daar arriveren ligt er een brief op hem te wachten. De dichter Archibald MacLeish informeert of hij interesse heeft om mee te werken aan een nieuw toneelstuk. Het stuk, Scratch, zou een musical worden op basis van een kortverhaal van Stephen Vincent Benet: The Devil and Daniel Webster.

Bob en Sara gaan de winnaar van de Pulitzer prijs opzoeken, bij hem thuis in Conway, Massachusettes. Urenlang overdonderd de man hen met zijn kennis van de literatuur. Pas na het diner legt hij uit dat hij wil dat Dylan enkele nummers schrijft die commentaar leveren bij de scŠnes. Hij stelt wat songtitels voor: 'Father Of Night', 'Red Hands' en 'Lower World'. Dylan vindt het wereldbeeld van de man erg somber en beloofd hem er over na te zullen denken.

Maar er zijn nog mensen die een beroep op hem doen. Regisseur John Schlesinger heeft hem gevraagd een nummer te schrijven voor zijn film Midnight Cowboy.

Voor het eerst in zijn loopbaan lijkt Dylan echter te worstelen met een creatieve impasse. Wat valt er nog te zeggen na de vrome wijsheden van John Wesley Harding?


Wanneer hij uiteindelijk het sensuele 'Lay Lady Lay' zal binnensturen is het te laat. Harry Nilssons cover van Fred Neils 'Everybody's Talking' wordt een grote hit.

* * *

Einde juli wordt de familie uitgebreid met een derde kind: Samuel Abram Dylan. Omdat het Byrdcliffe huis te veel wordt bezocht door nieuwsgierigen verhuist de familie Dylan naar een meer afgelegen woonst aan Ohayo Mountain Road in Woodstock. "Hele bendes uitvreters kwamen helemaal uit Californi‰ op bedevaart. Op alle uren van de nacht werd in ons huis ingebroken door belagers."
Om zijn familie te beschermen heeft Dylan zich zelfs bewapend.
"We werden gehaat door de buren," schrijft Dylan later in Kronieken. "We moeten op hen zijn overgekomen als een kermisattractie."Later zal hij verklaren dat "op het platteland leven geen vlucht is. Het is niet dat ik er mij aan het voorbereiden was om terug met iets te komen. Je moet met rust gelaten worden om iets te kunnen verwezenlijken."


Omdat songschrijven niet meer wou lukken - hij noemt het "the amnesia" - zoekt hij een andere uitlaatklep voor zijn creativiteit. Voor zijn zevenentwintigste verjaardag krijgt hij van Sara een doos olieverf. Hij vraagt aan zijn buurman, de schilder Bruce Dorfman, of die hem lessen wil geven.

* * *

Hoewel hij al een hele tijd geen nieuwe platen meer heeft uitgebracht is Dylan geen moment uit de belangstelling verdwenen. De covers van 'This Wheel's On Fire', door Julie Driscoll & Brian Auger & The Trinity en 'All Along The Watchtower' door Jimi Hendrix staan in de top 10. Het muziektijdschrift Rolling Stone wijdt die zomer zelfs een artikel aan de Basement Tapes, onder de titel "The missing Bob Dylan Album" en Music From Big Pink, de debuutplaat van Dylans vroegere begeleidingsband maakt grote indruk omwille van zijn originaliteit. Een volledige afkeer van alle hedendaagse muzikale modetrends en een terugkeer naar de traditionele Amerikaanse muziekvormen: folk, blues, gospel, rhythm & blues, klassiek en rock & roll. De invloed van de Basement tapes sessies is onmiskenbaar en er staan dan ook vele nummers op die door Dylan en en/of de bandleden in die periode zijn geschreven.

* * *


Einde november 1968 komen George Harrison en Beatleshulpje Mal Evans op bezoek bij Bob Dylan in Woodstock. "Ik was uitgenodigd door The Band," vertelt George. "Het was Thankgiving... Ik was een tijdje bij hem thuis, bij Sara en de kinderen. Hij leek erg nerveus en ik voelde me er niet op mijn gemak. Het was raar, zeker omdat het toch bij hem thuis was."
Bij zijn terugkeer naar Londen schetst de Beatle een deprimerend verslag van Dylans toestand. "Hij had geen zelfvertrouwen meer. Hij zei dagenlang geen stom woord."Toch schrijven ze samen een nummer: 'I'd Have You Anytime'. "Zo rond de derde dag haalden we de gitaren boven en toen kwam hij wat los en ik zei tegen hem, 'Schrijf mij wat woorden'. Zo in de aard van 'Johnny's in the basement, mixing up the medecine' - dat soort dingen.
En hij zei: 'Toon mij wat akkoorden, hoe schrijf je die deuntjes?'
Ik begon wat akkoorden te spelen en stilaan ontstond er iets. Hij ging dan wat verder. Het eerste wat in me op kwam was, 'Let me in here/I know I've been here/Let me into your heart'. Ik zei tegen Bob, 'Kom op, geef me wat woorden'. Hij schreef de overgang. Prachtig! En dat was dat."
Dylan geeft Harrison ook een band mee met opnamen van The Basement Tapes - waarschijnlijk een kopie van de Dwarf demo band.

* * *

In januari 1969 vraagt Peter Fonda aan Bob Dylan of hij een nummer wil bijdragen voor de soundtrack van de film Easy Rider, die hij met Dennis Hopper aan het draaien is. Maar het is Roger McGuinn die 'The Ballad Of Easy Rider' brengt in de film.
"Peter Fonda wou een nummer speciaal geschreven voor de film," vertelt McGuinn. "Dus ging hij naar New York en liet de opnamen zien aan Bob. Dylan schreef wat regels op een servet, overhandigde het aan Peter en zei 'Geef dit aan McGuinn, hij weet wat hij er mee moet doen'. Ik kreeg de servet, schreef de melodie en maakte de tekst af. Toen het nummer uitkwam, gaf ik Bob 50% van de auteursrechten, maar hij belde me en vroeg hem te schrappen. Hij had het geld niet nodig, zei hij."
De film komt in de bioscoop in de zomer en de soundtrack wordt uitgebracht op 17 oktober '69.

* * *

In februari 1969 vliegt Dylan naar Nashville om er te beginnen aan een opvolger voor John Wesley Harding.
Er waren alweer vijftien maanden verlopen sinds hij voor het laatst in een studio was geweest. Even lang als de pauze tussen de laatste sessie van Blonde On Blonde en de eerste van John Wesley Harding. Maar waar hij toen, in die periode, een veertigtal nieuwe nummers had geschreven had hij er nu nauwelijks vier ter beschikking. Hij hoopte er op dat de inspiratie wel zou komen, eens hij maar bezig was.

Een eerste sessie is gepland op woensdag 12 februari. De studio is geboekt van 18 uur tot 22 uur 30. Het is niet bekend aan welke nummers er toen werd gewerkt. Misschien werd er wel helemaal niets op band gezet.

De vier beschikbare nummers worden dan ook allemaal opgenomen tijdens de twee sessies van 14 februari. Zowel de producer, Bob Johnston, als de muzikanten zijn dezelfden als bij de vorige plaat: bassist Charlie McCoy en drummer Kenneth Buttrey. Er is echter terug gekozen voor een voller geluid en daarom worden zij aangevuld met ene Kelton D. Herston (die waarschijnlijk gitaar speelde), plus pianist Robert S. Wilson en gitaristen Charlie Daniels en Norman L. Blake.

Tijdens de eerste sessie, van 18 tot 21 uur, worden drie nummers op band gezet. Eerst 'To Be Alone With You' (waarbij je Bob Dylan aan Bob Johnston hoort vragen: "Is it rolling, Bob?"). Daarna 'I Threw It All Away' en tenslotte een titelloze blues.


Voor de tweede sessie, die loopt tot middernacht is nog meer volk uitgenodigd: steel gitarist Pete Drake en een vijfde gitarist, Wayne Moss. Het nieuwe 'One More Night' heeft dan nog een andere titel: 'No Light Will Shine On Me', een duidelijke verwijzing naar 'The Midnight Special'. Daarna wordt een eerste versie van 'Lay, Lady, Lay' uitgeprobeerd.

Ook de avond daarna zijn er weer twee sessies, tussen 18 uur en middernacht. Alle muikanten zijn opnieuw aanwezig, al is Wayne Moss enkel voor de tweede sessie beschikbaar. Dylan heeft een paar nieuwe songs uit zijn mouw geschud. Maar 'Peggy Day' is duidelijk haastwerk. Iets beter is Presley-achtige ballad 'Tell Me That It Isn't True'. De tweede sessie begint met nog meer vulsel: 'Country Pie', waarna er opnieuw wordt gewerkt aan 'Lay Lady Lay'.

Drummer Kenneth Buttrey kijkt later terug op de sessie: "Ik herinner me vooral 'Lay Lady Lay.' Hij speelde het voor in de studio. Gewoonlijk ga ik gewoon achter mijn drumstel zitten en begin wat dingetjes uit te proberen tot er iets klikt, maar ik vond niet direct iets, deze keer. Wanneer zoiets voorvalt stap ik gewoonlijk op de artiest af en vraag hem wat hij wil qua drums. Soms hebben ze al iets in gedachte tijdens het schrijven...Dus vroeg ik aan Dylan of hij iets specials wou. Hij keek mij gewoon aan. Hij had blijkbaar ook geen idee. Hij dacht even na en zei dan: 'Bongo's.' Ik zei: 'Wat??' En hij weer: 'Bongo's.' 'Euh... Ok‚‚.' Ik peinsde er zelf niet over. Bongo's, kom aan zeg, dat hoorde ik nu helemaal niet bij dit nummer.

Dus, dacht ik, ik vraag het aan Bob Johnston. Ik stak mijn hoofd de controlekamer in en vroeg: 'Bob, heb jij een voorstel voor de drums op dit nummer?' Hij sloot zijn ogen even om er over te denken en mompelde toen: 'Koebel?' 'Koebel?' deed ik. En hij weer 'Koebel!'
Ik slenterde terug naar de studio. In de hoek stond er een goedkope bongo's - echt niet te stemmen. Ik stopte er mijn aansteker in om de toon wat hoger te krijgen. De koebel was ook snel gevonden.


Er hing één microfoon boven mijn drumstel. Daar gaf ik een zwaai aan. Dan riep ik Kris Kristofferson - die werkte toen als conciërge in de Columbia Studios. Hij had net mijn asbak leeg gemaakt en ik zei hem: 'Kris, doe me lol, hou die spullen even voor me vast.' In de ene hand hield hij de bongo's en in de andere de koebel.


Ik wilde het net gaan uitproberen toen het sein werd gegeven om de opname te beginnen. Ik had geen tijd gehad om iets uit te testen. Dus zei ik tegen Kris: 'Ik zal ze eens laten horen wat voor stomme idee‰n ze hebben bedacht.'

Ik combineerde gewoon het idee van Bob Johnston met dat van Bob Dylan. We begonnen te spelen en gaandeweg begon ik er zin in te krijgen. Toen kwam het refrein er aan. Ik haast mij naar het drumstel - luister maar eens naar de plaat, hoe ver weg de drums klinken. Er was geen microfoon meer boven het drumstel. Het is gewoon pure lekkage. Maar het klinkt goed. Het was gewoon meteen raak, die eerste take.

Tot op de dag van vandaag vind ik het nog altijd één van de mooiste drumpatronen die ik ooit heb gespeeld. Iedere keer dat ik het hoor moet ik denken aan hoe toevallig het allemaal is tot stand gekomen. Zomaar, uit het niets."

Dylan heeft geen materiaal meer.

Later beweert hij dat het nooit zijn bedoeling was om een hele LP op te nemen tijdens deze sessies, maar dat de platenmaatschappij er op aandrong om door te zetten. Dylan wil niks beloven, maar wil wel in Nashville blijven om Johnny Cash te ontmoeten, die maandag een sessie heeft geboekt.

Tijdens zijn verblijf in de Ramada Inn probeert hij wat nieuwe songs te bedenken maar komt niet veel verder dan de eerste regels voor een vervolg op 'I'll Be Your baby Tonight': 'Tonight I'll Be Staying Here With You'.

Na het weekend worden de muzikanten terug opgetrommeld voor een namiddagsessie, van 14 tot 17 uur.
Het instrumentale 'Nashville Skyline Rag' staat snel op band, maar daarna moeten de muzikanten wachten terwijl Dylan het grootste stuk van het nieuwe nummer verder moet uitwerken. Wanneer hij klaar is wordt het in elf takes opgenomen.

Ondertussen is Johnny Cash gearriveerd. Hij komt wat songs opnemen voor b-kantjes.

's Avonds vindt er dan een gezamenlijke sessie plaats met de beide zangers.
Producer Bob Johnston beweert dat hij achter de samenwerking zat: "Ik was overdag met Cash aan het werk en Dylan kwam daarna voor de avondsessies. Op een avond had ik de microfoons klaargezet en twee stoelen tegenover elkaar. Ze keken mekaar aan en begonnen te zingen!"

Volgens Cash was het echter Bobs idee: "Hij vroeg me om er op mee te spelen... 't is te zeggen, we waren in de studio en... ze zetten de apparatuur aan voor een uurtje of twee."

Eerst brengen ze samen Dylans 'One Too Many Mornings' en daarna een oud nummer van Cash: 'I Still Miss Someone'. Ze sluiten de sessie af met een experiment waarbij elk een eigen nummer zingt, op dezelfde melodie, terwijl de ander met zijn ding bezig is. De merkwaardige combinatie van 'Don't Think Twice, It's All Right' en 'Understand Your Man' blijft onuitgebracht, net als de rest van deze sessie. Al is er wel een stukje te horen van het eerste nummer in een documentaire rond Cash: The Man And His Music.

De volgende avond jammen de beide legendes opnieuw samen, deze keer in een ongedwongen sfeer, zonder de studiomuzikanten.
Johnny Cash: "We speelden 16 of 17 nummers, maar het was alleen maar voor ons plezier. Het was zoiets als het zogenaamde Million Dollar Quartet, toen ik aan het zingen was met Elvis en Carl [Perkins] en Jerry Lee [Lewis]. De nummers hadden geen begin en geen einde, we speelden maar waar we zin in hadden en iedereen kon meedoen. Bob en ik deden 'Careless Love'... om het even wat, waar we de tekst van kenden.... "

Ze grijpen vooral terug naar nummers uit de Sun periode, zoals 'I Walk The Line' van Cash zelf, maar ook 'Mystery Train' van Elvis en 'Matchbox' van Carl Perkins. Andere nummers gaan nog verder terug: enkele van Jimmie Rodgers' Blues Yodels uit de jaren dertig of traditionals als 'Just A Closer Walk With Thee' en 'How High The Water'.

Alles bij elkaar worden er slechts drie composities van Dylan gebracht: 'Girl From The North Country', 'One Too Many Mornings' en het speciaal voor Cash geschreven 'Wanted Man'.
De ietwat rommelige versie van het eerste nummer is het enige dat wordt geselecteerd voor de Nashville Skyline.
En 'Wanted Man' wordt door The Man In Black, een week na de opname voor de eeuwigheid vastgelegd tijdens zijn beroemd geworden optreden in de gevangenis van San Quentin.

"Er zijn misschien twee nummers bij die goed genoeg zijn om uit brengen," meent Cash zelf ook, "maar het is zeker geen hele LP.... Het was een onaangename verassing voor Bob en mijzelf toen de banden van die sessies plots overal in Europa opdoken als bootlegs."


Dat kon gebeuren doordat Bob Johnston de masters ter bewaring had gegeven in een speciaal magazijn in Nashville. Toen iemand na een tijdje vergat de huur te betalen besloot de uitbater dat hij dan maar de banden kon verkopen op zijn kosten te recupereren.

Over de opnamesessie die op 19 februari plaatsvond tussen 18:00 en 22:30 is geen informatie beschikbaar over de nummers die werden opgenomen.

De volgende avond vinden nog twee sessies plaats waarbij - blijkbaar moeizaam - overdubs worden aangebracht op 'Lay Lady Lay'.

Op 21 februari worden de opnamen afgerond met nog eens twee sessies voor nog meer overdubs.

* * *

In maart gaat de fotograaf Elliott Landy Dylan thuis opzoeken in Woodstock om wat foto's te trekken voor een fotoboek over de kunstenaarskolonie. Hij schiet er idyllische tafereeltjes van de man en zijn gezin. "

Hij was zeer gelukkig, verliefd op zijn lieflijke en bevallige vrouw, Sara en zijn familie. Hij verstopte zich voor de buitenwereld, genietend van de magische ervaring van jonge kinderen te hebben. Dat is de reden waarom ik vele jaren gewacht heb om de foto's te publiceren. Hij was erg gesteld op privacy en wou geen media aandacht voor zijn familie."
 
Enkel een foto van de glimlachende zanger komt terecht op de hoes van Nashville Skyline. Als om te bewijzen dat hij eigenlijk nog steeds dezelfde is, draagt hij opnieuw dezelfde jas die hij ook al op de hoezen van Blonde On Blonde en John Wesley Harding droeg.

* * *

Op 9 april 1969 wordt Nashville Skyline uitgebracht. Het is een melodieuze country-lp vol liedjes over liefde en huiselijk geluk. Het klinkt allemaal wel erg lichtgewicht en straalt een sfeer van vrolijkheid en zorgeloosheid uit.

Met enige moeite heeft Johnston 27 minuten aan materiaal kunnen bijeenschrapen. En dat is dan nog omdat Dylan op het laatste moment het duet met Cash, 'Girl From The North Country', er als openingstrack aan toe heeft gevoegd.

Vele fans zijn geschokt dat Dylan zo'n conservatief muziekgenre durft gebruiken. Het werd beschouwd als een bewuste provocatie van zijn fans, even schokkerend als het inpluggen van zijn gitaar vier jaar eerder. Veel rockcritici hadden dan ook de pest aan Nashville Skyline.


Anderen vinden dan weer dat hij een brug slaat tussen de muziek van de werkman en die van de studenten.

Misschien was het inderdaad Dylans bedoeling om een deel van de opdringerige fans af te stoten. "Ik was geen woordvoerder van om het even welke generatie," windt hij zich op in zijn Kronieken, "en dat idee moest met wortel en al worden vernietigd."

Wat erg opvalt is dat Dylans stem drastisch is veranderd: de 'stem van een generatie' is honingzoet geworden. Alleen heel oude kennissen uit Minnesota komt dit warme stemgeluid bekend voor: zo klonk Robert Zimmerman ongeveer, voordat hij naar New York vertrok.

Volgens de man zelf is zijn nieuwe stemgeluid geen provocatie of stijlkwestie maar simpelweg het gevolg van een gezonde levensstijl. "Mijn stem veranderde toen ik stopte met roken," legt hij in november broodnuchter uit aan een devote Jann Wenner van Rolling Stone.

De plaat wordt opmerkelijk genoeg Dylans grootste kassucces tot dan toe, met een derde plaats in de Amerikaanse hitlijsten en zelfs een eerste plaats in Engeland.

* * *

Nog geen tien dagen na het uitbrengen van de plaat, nemen The Byrds een cover van 'Lay Lady Lay' op. Het is de vijfde compositie van Bob Dylan die ze als single uitbrengen. Toch wordt hun versie geen hit in Amerika.

Misschien omdat Dylans eigen versie zo aanslaat. Hoewel Dylan het als een wegwerpnummertje beschouwt staat de grote baas van CBS, Clive Davis, er op dat het als single wordt uitgebracht. Een top 10 notering zowel in de Verenigde Staten als in Engeland geven hem gelijk. Maar ook de beide andere single die van de plaat worden getrokken - 'I Threw It All Away' en tenslotte 'Tonight I'll Be Staying Here With You' - zijn erg succesvol.

decoration
Over

05-09-07

Bob Dylan: Blonde On Blonde

Het is augustus 1965 en Bob Dylan heeft dringend een groep nodig om met hem op tournee te gaan. Zijn eerste volledig “elektrische” LP, Highway 61 Revisited, zal op 30 augustus worden uitgebracht en zijn manager, Albert Grossman heeft een tournee door de Verenigde Staten gepland. Dylan heeft besloten deze keer een band mee te nemen om de songs te brengen zoals hij ze op plaat heeft gezet. 

Van de muzikanten die aan de sessies hebben deelgenomen heeft hij organist Al Kooper en drummer Harvey Brooks gerekruteerd, maar gitarist Mike Bloomfield heeft andere verplichtingen en bedankt. Dus hij heeft nog een sologitarist nodig. Mary Martin, de receptioniste van zijn manager Albert Grossman, herinnert hem nog eens aan een barband uit Toronto. “Ze kende alle bands en zangers van Canada,'' vertelt Dylan later aan Jann Wenner, “en ze bleef maar doorzagen over die kerels van The Hawks.”

Mary weet dat The Hawks in New York rondhangen op zoek naar werk. Enkele van hen hebben meegespeeld bij de opname van So Many Roads, de derde plaat van John Hammond Jr en één van de eerste folk-blues platen met elektrisch versterkte instrumenten. De lead gitarist van The Hawks, Robbie Robertson, wordt uitgenodigd voor een auditie. Robertson suggereert de drummer ter vervangen door die van zijn band: Levon Helm.  

Terwijl Robertson en Helm Dylan gaan begeleiden op zijn tournee, keert de rest van The Hawks terug naar Toronto om daar het clubcircuit verder af te dweilen.  

Het eerste optreden vindt plaats op 28 augustus 1965 in het Forest Hills Tennis Stadium in New York. De vijftienduizend toeschouwers reageren enthousiast op elk van de zeven nummers die Dylan brengt tijdens de eerste helft. Die nummers zijn dan ook, als vanouds, solo gebracht met begeleiding van zijn akoestische gitaar en mondharmonica.

Dan is er een pauze. Achter het gordijn bereiden de muzikanten zich voor om de confrontatie met het publiek aan te gaan. Robertson en Helm hebben nog nooit voor zo een massa gestaan. Net voor het gordijn opengaat raadt Dylan iedereen aan: “Blijf gewoon doorspelen, wat er ook gebeurd.”  De band heeft serieus wat moeite om Dylans vrije manier van spelen te volgen. Bovendien komen de leden van The Hawks uit een heel ander genre. Levon verklaart later: “Wij hadden er geen idee van wie Dylan was.” Ze hadden dan ook geen interesse in folkmuziek. Tokkelaars noemden ze die mannen. Barbands als The Hawks hielden uitsluitend van het harde werk. Samen spelen ze de hardste en wildste muziek die er tot dan toe ooit werd gebracht. Sommigen in het publiek zijn meteen verkocht. Maar de folkies roepen en jouwen. Er wordt zelfs gevochten. Er wordt met fruit gegooid naar de bandleden. Een man kruipt op het podium en duwt Al Kooper van zijn kruk. Er zijn geen bisnummers. 

Fotograaf Jerry Schatzberg herinnert zich Dylans reactie achteraf: "Hij was erg kwaad. Hij was "elektrisch gegaan" in Newport en werd er uitgejouwd en hij had beslist dat hij hun wel eens zou leren. In Forest Hills werd hij uitgejouwd. Na afloop zaten we allemaal in het appartement van Albert Grossman. Bobby hield zich sterk, maar hij was echt kwaad. Hij bleek het echter bij het rechte eind te hebben! Volgens mij hebben artiesten het recht om te doen waar ze zin in hebben en als mensen even nodig hebben om hun bij te benen, dan is dat maar zo. Hij wist waar hij mee bezig was. Maar niemand houdt er van uitgejouwd te worden.Het publiek had geen geduld. Ze wilden die akoestische gitaar en die paar nummers die ze van hem kenden en ze wilden niks anders horen. Maar het was zijn verdienste om vol te houden. Hij was erg kwaad, ja… maar ik ga de vloeken niet herhalen die ik toen hoorde!"Het tweede concert van Dylan met de band vindt plaats aan de andere kant van de Verenigde Staten: op 3 september staan ze in de Hollywood Bowl in Hollywood, Californië. De setlist blijft vrijwel ongewijzigd. En het verloop van de show ook, inclusief de publieksreacties.  Na afloop stelt Dylan voor dat de muzikanten hem begeleiden tijdens zijn nakende tournee. Al Kooper ziet dat echter niet zitten. Hij is het beu iedere keer te worden uitgejouwd. Helm zegt dat hij The Hawks niet wil opgeven. “Neem ons allemaal, of neem niemand,'' zegt hij tegen Grossman. Dylan vraagt dan “Wanneer kan ik de band zien?” Er wordt een datum afgesproken: 15 september.   Die dag vliegt Dylan vliegt in een privé vliegtuig naar Toronto. Om middernacht ziet hij er The Hawks spelen in de Friar's Tavern aan Yonge Street. Na afloop repeteren ze samen tot zes uur in de ochtend. Enthousiast vertelt Dylan aan Robert Fulford, een journalist van The Star: “Ik weet nu wat ik moet doen. Het is moeilijk te omschrijven. Ik weet niet hoe ik het moet heten, want het is moeilijk te omschrijven.”

De herfsttournee – Bob Dylans eerste tournee met een band gaat van start op 24 september in het Municipal Auditorium van Austin, Texas. In drie maanden zullen ze 41 concerten geven. Met Garth Hudson, Rick Danko en Richard Manuel in zijn begeleidingsgroep, zijn The Hawks nu terug compleet.

Tijdens een korte pauze twee optredens in vinden op 5 oktober twee sessies plaats voor een nieuwe single: van 19 tot 22 uur en dan van 23:30 tot 02:30. De opnamen vinden opnieuw plaats in de Columbia Recording Studios in New York. Bob Johnston is opnieuw producer, Roy Halee technicus en voor de begeleiding doet Dylan beroep op zijn tourband, Levon & The Hawks.

Maar Dylan heeft geen songs klaar, enkel wat ideeën en fragmenten. Hij hoopt dat de puzzelstukjes vanzelf op hun plaats vallen tijdens de sessie. Later legt hij zijn methode zo uit: “Ik ga in de studio, praat wat met de muzikanten en zeg zo maar wat in de micro. Dan loop ik naar de controlekamer om alles te beluisteren. Ik schrijf op wat ik gezegd heb, herschik dat wat en dan loop ik terug de studio in en zing het opnieuw!” En zo klinken ‘Medicine Sunday’ en ‘Jet Pilot’ ook. Zelfs een remake van ‘Can You Please Crawl Out Your Window?’ komt niet van de grond. Deze keer valt het dus tegen: geen van beide sessies levert iets bruikbaars op. ‘Jet Pilot’, ‘Can You Please Crawl Out Your Window?’ en ‘I Wanna Be Your Lover’ van deze sessies worden later uitgebracht op Biograph.  
De studio was ook geboekt voor de avonden ervoor en erna, maar die sessies gingen niet door.

Op 20 oktober wordt er veel geprutst aan ‘I Wanna Be Your Lover’, maar ook deze sessie levert niks bruikbaars op. 

Dylan geeft die herfst ook een interview aan Nat Hentoff voor Playboy. Op de vraag waarom hij rock-'n'-roll is gaan spelen geeft hij een lang antwoord, waarvan absoluut geen woord te begrijpen valt. “Zorgeloosheid. Ik was mijn ware liefde verloren. Ik begon te drinken. En opeens zat ik in een kaartspel. Maar dan in een flauw spelletje. Ik werd wakker in een biljartzaal. Een dikke Mexicaanse vrouw sleurde me van tafel en nam me mee naar Philadelphia. Ze liet me alleen in haar huis en dat brandde af. Ik belandde in Phoenix. Ik kreeg er een job in een porseleinfabriek. Ik begon er te werken in een tweedehandswinkeltje en ging samenwonen met een 13-jarig meisje. Maar de dikke Mexicaanse van Philadelphia kwam binnen en brandde het huis plat. Ik trok naar Dallas. Ik kreeg er een job als “ervoor” in een reclame van Charles Atlas "ervoor – erna”. Ik ging er samenwonen met een loopjongen die fantastisch chilis en hot dogs kon maken. Maar het 13-jarig meisje van  Phoenix kwam ons huis afbranden….”En zo gaat dat maar door. Het is duidelijk: hij is niet van plan de vraag te beantwoorden.  Na anderhalve maand is Levon Helm het gedoe beu en stapt uit de band. Hij kan er absoluut niet tegen dat ze iedere avond worden uitgejouwd en bekogeld met allerlei spullen. Zijn laatste optreden is op 14 november in de Massey Hall van Toronto, Canada. Hij wordt vervangen door Bobby Gregg.  Een week later, op 22 november 1965 trouwt Bob Dylan, in het grootste geheim met Sara Lowndes tijdens een privé ceremonie in Long Island, New York. Enkel Albert Grossman en zijn vrouw zijn getuigen. Zelfs zijn ouders en de leden van zijn tourband weten van niets. Sara is zeven maanden zwanger. De bruid is zesentwintig en haar echtgenoot twee jaar jonger. Sara heeft een driejarig dochtertje uit haar eerste huwelijk. Dylan zal het kind later adopteren.

Na een onderbreking van een maand proberen Dylan en the Hawks op 30 november nog eens iets op te nemen. Bob Johnston en Roy Halee vormen weer het vaste team in de studio. Naast zijn begeleidingsband zijn nog twee andere muzikanten van de Highway 61 sessies opgetrommeld om mee te spelen: Paul Griffin en Al Kooper.Er vinden weer twee sessies plaats. In de namiddag wordt tussen 14:30 en 17:30 een stevige rockversie van ‘Visions Of Johanna’ opgenomen onder de werktitel (Seems Like A) Freeze Out’. Van de 14 takes zijn er slechts zes compleet. Take 8 verschijnt veertig jaar later op No Direction Home. Tijdens de tweede sessie ’s avonds van 19:00 tot 22:00 worden nog eens 10 takes van ‘Can You Please Crawl Out Your Window’ op band gezet. Eindelijk is Bob tevreden en is een versie klaar goed genoeg om als single te worden uitgebracht. Dat gebeurd op 27 december 1965: ‘Can You Please Crawl Out Your Window’/’Highway 61 Revisited’. De dag na de sessie vliegen Dylan en The Hawks naar de Westkust voor het verder zetten van hun tournee. Ook daar zijn de reacties hetzelfde: applaus voor het akoestische eerste deel en boegroep voor de tweede set met de band.  

Na 19 december is er een pauze van zes weken in de tour, om Kerstmis en nieuwjaar te kunnen vieren.
 

Met een kind erbij is Dylans appartementje, waar hij vroeger samenwoonde met Suzy, te klein. Daarom verhuizen ze naar kamer 211 van het Chelsea Hotel in New York. Het was in die tijd een erg goedkoop hotel dat vooral werd bewoond door kunstenaars van allerlei slag die er meestal langdurig verbleven.

Bob boezemvriend Bob Neuwirth heeft in die periode kennis gemaakt met een prachtig fotomodel: Edie Sedgwick. Edie is de nieuwste ster van Andy Warhol's Factory. Ze speelt de hoofdrol in een tiental films die hij de laatste drie-vier maanden heeft gedraaid. Neuwirth wil haar voorstellen aan Dylan en heeft een afspraak geregeld in de Kettle of Fish in MacDougal Street (boven de Gaslight Café). Robert Heide, de schrijver van Lupe, was ook op de afspraak. "Ik wist dat Edie er zou zijn en zij was er zelfs als eerste. Dus ging ik bij haar zitten. Dan reed Dylans limousine voor en hij kwam binnen, helemaal in het zwart. Edie zei iets als 'Ik heb geprobeerd dichter bij hem te komen, maar het lukt niet.' En Dylan vroeg 'Bij wie?' en zij antwoordde 'Andy' en hij mompelde 'Oh'.Na een lange, ijzige stilte kwam Andy eindelijk ook aan... Het was echt dramatisch... Er hing spanning in de lucht, er stond iets te gebeuren…. Andy was net binnen toen Edie opstond en vertrok. Dylan ging met haar mee en ze stapten in zijn wagen. Andy bleef er onbewogen bij. Hij zei alleen iets in de aard van 'Het gaat bergaf met Edie, ik vraag me af wie het volgende meisje wordt... Wanneer zou ze zelfmoord plegen? Ik hoop dat ze mij iets zegt, dan kan ik het filmen."Bobby Neuwirth vertelt wat daarna gebeurde: "We hebben plezier gehad. Gelachen en gegiecheld. Zeker een uur of twee. Het was vlak voor Kerst. Het sneeuwde en ik herinner mij dat we naar de versiering gingen kijken in Houston Street voor de Katholieke kerk.... Edie was fantastisch. Ze was echt fantastisch."Dylans roadmanager Jonathan Taplin meent: "Dylan hield van Edie omdat zij een van de weinigen was die tegen zijn getreiter konden. Ze was veel sterker dan die meelopers die toen rond hem hingen. Hij had altijd ruzie met vrouwen. Hij testte mensen… misschien om zichzelf te leren kennen. De overgang van folk purist naar rockgekte was overweldigend. Hij moest te weten komen: wie ben ik? Dylan had respect voor Edie's pit en haar kracht om hem tegen te spreken." Volgens Bob Neuwirth wou Bob Dylan in een film spelen met haar. Maar niet zo'n Warhol film. Er was in die periode veel interesse om Bob in een film te laten spelen - een pak grote regisseurs zaten achter hem aan. Maar  Dylan had altijd behoefte aan wat geheimzinnigheid - de Garbo truuk. 

* * *

 Twee maanden na het huwelijk wordt op 6 januari 1966 Dylans eerste zoon geboren: Jesse Byron Dylan. (Hij zal later trouwen met Susan Traylor en directeur worden van het miljoenenbedrijf Paradise Music and Entertainment, Inc.)Om af en toe aan een frisse neus te halen, springt Dylan in januari dikwijls binnen in The Factory, waar Warhol Chelsea Girls aan het draaien is met Edie. Dylan heeft Nico laten overkomen uit Londen, om haar voor te stellen aan Andy. Omdat Nico beter kan zingen dan Edie, wordt die aangesteld als zangeres, terwijl Edie alleen mag dansen bij de optredens van The Velvet Underground.  Diezelfde maand richt Albert Grossman namens Bob Dylan Dwarf Music op, een eigen muziekuitgeverij. Bob beweert later dat hij niet had begrepen dat hij en Grossman partners waren. Hij dacht dat hij alleen eigenaar was. Maar in het contract, dat Bob ongelezen had getekend, stond duidelijk dat Grossman 50% ontving, gedurende de volgende tien jaar.   Op 21 januari worden de sessies voor de volgende plaat hervat. Die dag vinden er maar liefst drie sessies plaats: 14:30 tot 17:30, van 17:45 tot 20:45 en van 21:30 tot 24:00 – en allemaal voor één nummer. De leden van The Hawsks, Bob Johnston en technici Halee, Dauria en Keyes spannen zich allemaal in om 19 takes van 'She's Your Lover Now' op band te zetten. Of 'Just A Little Glass Of Water ', zoals het eerst nog heet. Allemaal voor niks. De beste, take 19 wordt pas uitgebracht op The Bootleg Series.   Vier dagen later, op 25 januari 1966 vinden er opnieuw drie sessies plaats: 14:30 tot 18:00, 19:00 tot 23:00 en 23:30 tot 2:30 's nachts. Dylan heeft besloten beroep te doen op andere muzikanten. Van zijn band houdt hij Robbie Robertson over, plus de ritmesectie. Die wordt dan aangevuld met bassist William E. Lee, pianist Paul Griffin  en Al Kooper op orgel.Met een paar professionals erbij blijkt het opeens wel te klikken. Eerst worden twee takes van ' Brand New Leopard-skin Pill-box Hat' uitgeprobeerd en de rest van de tijd wordt besteedt aan 24 takes van 'Song unknown' dat later zelfs twee titels krijgt: ‘One of Us Must Know (Sooner or Later)’. Dat wordt dan de nieuwe single.Take 1 van ‘Leopard-Skin Pill-Box Hat’ wordt later uitgebracht op No Direction Home.Volgens Nico gaat het nummer over Edie. "Iedereen dacht dat het over Edie ging, omdat zij soms luipaard droeg. Dylan is erg sarcastisch.. Het is een erg smerig nummer, om het even over wie het gaat." 

De volgende dag is Dylan te gast in het ochtendprogramma van Bob Fass, waarbij hij twee uur lang telefonische vragen van luisteraars beantwoordt. 

Maar de dag erna is hij terug in de studio. Misschien dat door Nico terug te zien hij zich het nummer herinnerde dat hij ooit voor haar geschreven heeft. In ieder geval, er wordt één take van ‘I’ll Keep It With Mine’ opgenomen in het begin van de 12 uur durende sessie, van 14:30 tot 2:30. De rest van de tijd wordt besteedt aan een re-make van dat liedje over het luipaardhoedje, een instrumentaal nummer, voorlopig ‘Number One’ geheten en een insert voor 'One Of Us Must know'. ‘I'll Keep It With Mine’ komt later terecht op The Bootleg Series, 1961-1991.Sessies gepland voor 31 januari en 4 februari worden afgezegd. Hoewel niemand het dan weet, zal het vijf jaar duren eer Dylan nog eens in New York zal opnamen maken.   Begin februari 1966 maakt Andy Warhol, in zijn Factory, een gefilmd portret van Bob Dylan. Dylan zit gewoon in een zetel. Een kwartierlange studie is bewegingsloosheid, stilte en leegte. In de studio ziet Dylan een groot schilderij staan, waarop Warhol Elvis heeft geportretteerd in cowboy kostuum, compleet met revolver. Hij vindt dat hij dat schilderij als beloning mag meenemen. Warhol is woest maar zegt geen woord.Jaren later vertelt Andy Warhol: "Ik hield van Dylan, de manier waarop hij een briljante nieuwe stijl creëerde... Ik gaf hem zelfs één van mijn eigen zilveren Elvis schilderijen, in zijn beginjaren. Later hoorde ik echter dat hij de Elvis gebruikte om er pijltjes naar te gooien. Als ik dan vroeg waarom hij dat deed kreeg ik altijd antwoorden als: 'Ik heb gehoord dat hij vindt dat je Edie hebt verprutst' of 'Luister naar 'Like a Rolling Stone' - volgens mij ben jij de 'diplomat on the chrome horse,' man.' Ik wist niet precies wat hij daarmee bedoelde - Ik heb nooit veel naar de teksten geluisterd - maar ik begreep wat de mensen bedoelden: dat Dylan het niet erg op mij had, dat hij mij de schuld gaf van Edie's drugs."Bob vernielde het kunstwerk niet echt. "Ik ruilde ooit een schilderij van Andy Warhol voor een sofa. Dat was behoorlijk stom. Ik heb Andy altijd willen zeggen dat ik dat stom vond en als hij me ooit een anders schilderij zou geven, zou ik dat nooit meer doen." Diezelfde maand verneemt Edie Sedgwick, tijdens een discussie met Andy Warhol, dat Bob Dylan getrouwd is. Paul Morrissey, de regisseur van veel van Warhols films was er bij: “Ze zei, 'Ze gaan een film met me draaien en ik ga er in spelen met Bobby.'  Het was opeens Bobby zus en Bobby zo en ze hadden door dat ze verliefd was op hem. Ze vonden dat hij haar aan het lijntje hield, want Andy had net die morgen van iemand gehoord dat Dylan al een paar maanden eerder in het geheim was getrouwd... Andy kon het niet nalaten te vragen, 'Wist je dat Bob Dylan getrouwd is?' Ze beefde. Ze hadden door dat ze echt dacht een relatie met hem te beginnen? Dat hij haar misschien voor de gek had gehouden." Edie gaat even telefoneren en komt dan terug om aan te kondigen dat ze de Factory verlaat. Ze is nooit terug gekeerd.  Er is geen bewijs dat Edie ooit een seksuele relatie had met Bob Dylan. Al beweerde haar broer Jonathan begin 2007 wel dat ze van hem in verwachting was geraakt en een abortus had laten plegen. Vast staat wel dat een relatie had met Bob Neuwirth. Die was het ook die haar aan de drugs bracht, hetgeen vijf jaar later haar dood werd.   

 

Vanaf 4 februari wordt de tournee door Noord Amerika verder gezet met nog eens 24 shows. Ter ondersteuning wordt  ‘(Sooner Or Later) One Of Us Must Know’/’Queen Jane Approximately’ als single uitgebracht De b-kant is voor de tweede keer op rij een oud nummer van de vorige plaat.  Half februari is er een korte pauze in de tournee. Dylan, Grossman, Sara en Johnston vliegen naar Nashville om er te gaan opnemen met plaatselijke studiomuzikanten. Dat was iets waarop producer Bob Johnston al langer had op aangedrongen: "Je moet eens meekomen naar Nashville. Ze werken daar niet volgens de klok en ze hebben daar echt uitstekende muzikanten. Die mannen zitten echt in met de muziek.” “Ik had al heel wat opnamen gedaan in Nashville en ik wist dat de muzikanten er uitstekend geschikt zouden zijn voor Dylans nummers.” Bovendien is de sfeer er rustig. “In New York komen er altijd mensen langs. Iedereen wil er een ster zijn. Iedereen loopt er maar rond.” Dat heb je in Tennessee niet. “Er is daar niks te doen. De meeste mensen rookten er niet eens.”  Dylan was aanvankelijk sceptisch en zowel Albert Grossman als de baas van Columbia, Bill Gallagher waren tegen. Maar bij gebrek aan beters was Dylan bereid om het te proberen.Het blijkt een meesterlijke zet: de tegenstelling tussen de hippe New Yorkers en de no-nonsens Zuidelijke sessiemuzikanten levert muzikaal vuurwerk op. “Neem die twee elementen, voeg ze samen in een testtube en het ontploft gewoon,” blikt Al Kooper terug.  Het begint nochtans slecht. “Het regende,” vertelt Bob Johnston, “Toen Albert op het vliegtuig stapte was hij kletsnat. Hij had al zijn spullen in een papieren zak en die was doorweekt. Het stonk verschrikkelijk.” Omdat het in het Zuiden nog al eens gevaarlijk kan zijn voor vreemde snuiters, werd Lamar Fike, één van Elvis Presley’s lijfwachten ingehuurd om voor Dylan te zorgen.  Op 14 februari begint Dylan alvast met twee sessies: van 14 tot 18 uur in de Columbia Music Row Studios.De ingehuurde studiomuzikanten zijn niet erg onder de indruk van het gezelschap. Hoewel mensen als de gitarist Wayne Moss hebben meegespeeld op verschillende nummer 1 hits (‘Pretty Woman’ van Roy Orbison en ‘Sheila’ van Tommy Roe) hebben ze nooit van die Dylan gehoord. En ook van Grossman hebben ze geen te hoge dunk. “We hadden geen idee wie hij was,” vertelt Moss, “maar onze eerste indruk was dat hij een typische New Yorkse dikdoener was. Hij deed alsof de muziekindustrie van hem was en hij kon doen waar hij zin in had. Hij leek zijn eigen feestje te bouwen in de controle ruimte. Hij gooide de hele tijd kwartjes tegen het plafond om ze te proberen te laten hangen. Er zitten dus een heel pak gaatjes in het plafond dankzij Al Grossman. Als ik de baas van de studio was geweest, had ik hem gevraagd op te hoepelen.” Producer Johnston maakt zich ook niet direct populair. Hij laat de geluidsschermen verwijderen, zodat de muzikanten elkaar kunnen zien. “De bas lekte met Dylans zang en de gitaarmicrofoons,” klaagt Wayne Moss. ”Charlie McCoy moest rechtstreeks in het paneel inpluggen en zichzelf beluisteren via een koptelefoon. We konden totaal geen bas horen.” Wanneer Richard Green, de fiddler van Seatrain langs komt is die geschokt: “De drums waren afgeschermd, maar voor de rest zat allemaal verspreid in een grote ruimte. Ze zaten niet kort bij elkaar… de muziek klonk verschrikkelijk. Ze probeerden maar opnieuw en opnieuw om een bepaald geluid te krijgen en ze mesten tevreden zijn met iets wat gewoon geen goed muziek was.”De technici rebelleren. “Ze schreven een brief dat Bob Johnston niet wist waar hij me bezig was en dat ze voortaan alle microfoons zelf zouden plaatsen.”De directeur van de platenmaatschappij werd er zelfs bij betrokken. Bill Gallagher was duidelijk: “Ik heb een suggestie voor jullie: als Bob een microfoon aan het plafond wil hangen, dan haal je de langste ladder die je kan vinden en begin te klimmen. En anders sluit ik die verdomde zooi hier vandaag nog!” Behalve de plaatselijke muzikanten heeft Bob ook Al Kooper laten overvliegen uit Columbus, Ohio, waar die op tournee was met The Blues Project. “Bob had zowel mij als Robbie Robertson, om het wat vertrouwder te maken.”Joe South kwam van Atlanta en Jerry Kennedy kwam uit Miami overgevlogen. De kern bestond echter uit de beste studiomuzikanten van Nashville. “Bob Johnston had al zo dikwijls met ons gewerkt,” vertelt Wayne Moss. “Charlie McCoy speelde bas en trompet en was de leider van het gezelschap. We hadden ook Kenneth Buttrey, ’s werelds beste drummer.” Er wordt begonnen met 19 takes van 'Fourth Time Around'. Kooper merkt op dat het erg lijkt op ‘Norwegian Wood’ van The Beatles. “Hij vertelde dat hij het hun voorgespeeld had. Dus vroeg ik of ze er iets van gezegd hadden dat het erg leek op ‘Norwegian Wood’ en hij zei,’Toen ik het hun liet horen was er nog geen ‘Norwegian Wood’. Dan vroeg ik om ze hem konden vervolgen. Hij zei, ‘Nee. Mijn nummer was er het eerst. Ik kan hun vervolgen!’”Als tweede nummer wordt het lange 'Visions Of Joanna' op band gezet. Daar zijn maar vier takes voor nodig.  De tweede sessies sluit aan op de eerste en gaat verder tot 21:30. Er zijn twee muzikanten bijgekomen: de blinde pianist Hargus Robbins,en de gitarist Jerry Kennedy. Samen proberen ze nog maar eens om 'Leopard-skin Pill-Box Hat' op band te krijgen. Van de 13 takes zijn er slechts 3 compleet.  De volgende dag zijn er maar liefst vier sessies: van 6 uur 's avonds tot half zes de volgende ochtend. Sessies waarin….vooral gekaart wordt. “Ze zaten daar misschien een uur of tien terwijl hij in de studio zat te schrijven,” vertelt Al Kooper. “Niemand werd lastig of draaide met zijn ogen. Dat was gewoon het tempo van de sessies in Nashville. Alles kon er en niemand maakte zich druk. Dat waren echt de kalmste, gemakkelijkste kerels waar ik ooit mee heb gewerkt. “Terwijl Dylan de tekst uitwerkt leert Kooper de sessiemuzikanten de overgangen. Daar heeft hij overdag met Dylan aan gewerkt in zijn kamer in het King of the Road hotel. “Bob had een piano in zijn hotelkamer laten zetten, zodat hij overdag kon schrijven,” legt Kooper uit. “Er bestonden toen nog geen cassetterecorders, dus speelde ik piano voor hem, altijd maar hetzelfde, terwijl hij schreef.”  De professionele muzikanten zijn niet echt onder de indruk. Multi-intrumentalist Charlie McCoy: “Hij kwam binnen en had zijn nummer nog niet eens klaar. Hij zei: "Jongens, jullie moeten even wachten terwijl ik dit even afmaak’. We waren binnengekomen om twee uur en hij begon te schrijven en tegen een uur of vier de volgende morgend zei hij, ‘OK, ik ben klaar." Dat was voor ‘Sad-Eyed Lady’.”“Het begon als iets kleins,” vertelt Dylan jaren later. “Maar ik liet me meeslepen. Ik zat daar aan een tafel en begon te schrijven. Tijdens de sessie zelf. En ik werd er door meegesleept. Ik schreef maar en ik kon niet ophouden. Na een tijdje vergat ik waar het over ging en probeerde terug te gaan naar het uitgangspunt…”

Gelukkig had Johnston de studio voor de hele nacht geboekt. “Ik was er alleen in geïnteresseerd de juiste omstandigheden te geven aan de artiest om te doen wat hij wil doen. Iedereen ging ontspannen, wat pingpongen, iets eten, wat slapen… tot hij klaar was en zei: ‘He, ik heb het nummer af. Is hier iemand?’Ik riep iedereen bij elkaar. Dylan zei: ‘Het gaat zo… G, C, B, dah de dah de dah… en liep weg. En die kerels hadden geen idee wat ze moesten doen. Ik zei: ‘Speel. Stop niet. Speel gewoon door.’”    

“Als je zolang hebt moeten wakker blijven,” moppert McCoy, “probeer dan maar eens zo een lang en traag nummer te spelen! Die hele ervaring met Blonde on Blonde… Ik heb de indruk dat hij niet erg op zijn gemak was.” Ken Buttrey verteld hierover: “Hij zei: ‘Ik speel een strofe en een refrein, dan doe ik mijn harmonica ding. Dan doen we opnieuw een strofe en een refrein en ik speel opnieuw wat harmonica en dan zien we wel verder.’ Dat was zijn uitleg. Het was de eerste take. We wisten niet hoe lang het zou gaan duren… we dachten gewoon zoiets van twee, drie minuten.  Dat was de limiet zowat. Als je luistert hoor je dat na het tweede refrein het ding naar een climax toewerkt omdat we dachten dat het gedaan was. Maar hij speelt nog een harmonicasolo en begint een volgende strofe en iedereen zakt terug naar het tempo van een refrein. Daarna moesten we opnieuw opbouwen naar de finale en het ding zakt opnieuw naar nog maar eens een refrein. Na vijf, zes minuten van dat spul kijken we naar mekaar en naar de klok. We zijn allang de grens gepasseerd en lap, alweer een strofe en, hop, nog een refrein. Na tien minuten beginnen we in de lach te schieten. Het wordt te gek, ik bedoel, vijf minuten geleden zaten we al aan de piek. Wat doe je daarna?”   Na afloop is Johnston erg onder de indruk. “We speelden het terug  en niemand kon het geloven. Omdat ze niet wisten dat hun leven net veranderd was. Nashville was veranderd en de muziek was veranderd.”Maar niet iedereen denkt er het zelfde over. “Ik begreep er niks van” vertelt Moss. “Hij was zoveel uren met die tekst bezig geweest en dat was alles wat hij had kunnen bedenken? Ik probeerde te begrijpen waar het over ging. Jaren later vond ik een boek Dylans Lyrics Explained. Ik dacht, OK, nu gaan we het weten. Dus zocht ik ‘Sad Eyed Lady of The Lowlands’ op en de schrijver zei: ‘Woorden schieten tekort om de schoonheid van de tekst te beschrijven’. Met andere woorden: hij had geen idee. Ik ben er vast van overtuigd dat als er iemand is die weet wat het betekent dat het Dylan zelf moet zijn. En zelfs daar durf ik geen geld op inzetten.” Volgens Kooper was het nummer duidelijk voor Sara bedoeld. “Ik herinner me goed dat Sara Bob aan de studio kwam oppikken om 7 uur ’s ochtends. Hij vroeg haar het nummer te laten horen. Dan vroeg hij haar wat ze er van vond. Ze verwees naar een regel en ze lachten er samen om. Hij wou absoluut dat zij het hoorde.”  Pas wanneer Dylan het nummer ‘Sara’ uitbrengt op Desire ligt hij een tipje van de sluier: “Staying up for days at the Chelsea Hotel/Writing Sad Eyed Lady of The Lowlands for you.” Nochtans had hij in de titel al een hint verstopt: LOWLANDS lijkt teveel op Saras familienaam Lowndes om toeval te zijn.  Twaalf uur later staan de muzikanten alweer klaar in de studio! Maar pas om vier uur 's nachts wordt de eerste take van ‘Stuck Inside of Mobile With The Memphis Blues’ opgenomen. De sessie loopt deze keer door tot 7 uur in de ochtend. Dan staan er 15 takes op band, waarvan er maar drie compleet zijn. Take 5 belandt later op No Direction Home. Daarna wordt de tournee verder gezet. Samenvallend met de tournee wordt in maart 1966 het interview met Nat Hentoff gepubliceerd in het mannenblad Playboy. In die tijd bestonden er in de US nog geen muziektijdschriften. Playboy was het enige grote blad dat aandacht begon te besteden aan popmuziek.  Vanaf 7 maart wordt opnieuw van enkele dagen pauze in de tournee geprofiteerd om nog snel terug te keren naar Nashville om er wat laatste nummers op te nemen voor Blonde On Blonde. Om 21:30 wordt verzameld in de studio, maar het is weer 1 uur 's nachts tegen dat de sessie begint. Om 4 uur staat ‘Absolutely Sweet Marie’ er op.  Op 8 maart 1966 zijn er weer drie sessies - of één lange: van 2 uur in de namiddag tot middernacht. De eerste en de laatste sessie worden besteedt aan 'Just Like A Woman'. Tussendoor wordt 'Pledging My Time' opgenomen, zonder de pianist die dan even een paar uur elders moet zijn. Robbie Robertson komt 's avonds meespelen.Volgens Nico is ‘Just Like a Woman' alweer een nummer over Edie.  De volgende avond is er opnieuw een nachtlange sessie: van 6 uur 's avonds tot 7 de volgende ochtend. Eerst worden ‘Most Likely You Go Your Way and I'll Go Mine’ en ‘Temporarely Like Achilles’ op band gezet. Voor het volgende nummer, 'Rainy Day Women #12 & 35', dat dan nog de even duidelijke titel 'A Long Haired Mule And A Porkupine' draagt wil Dylan een band van het Leger des Heils. Maar de studiomuzikanten vinden dat overbodig: “Wij kunnen ook stom spelen, als het echt moet, hoor!” Wel wordt er één trompetspeler bijgehaald, om Charlie McCoy te helpen. Die speelt met één hand bas en houdt met de andere zijn trompet vast!Robbie Robertson heeft zich al heel de tijd ongemakkelijk gevoeld. “Het was echt een kliekje. De muzikanten daar hadden echt geen behoefte aan buitenstaanders en omdat Bob Johnston al, al die gitaristen had verzameld, zat ik er een beetje bij van ‘wat doe die hier?’ Niemand zei er iets van, maar je voelde het wel.”Met een bluesy gitaarsolo op ‘Obviously 5 Believers’ kan Robertson zich bewijzen. “Ik deed iets wat zij geen van allen deden. Daarom voelden ze zich niet bedreigd.”Daarna wordt ‘Leopard-Skin Pill-Box Hat’ nog maar eens geprobeerd, om dan af te sluiten met het prachtige ‘I Want You’. Dylan is zeer tevreden over zijn ervaring in Nashville: "Ik heb zeven platen opgenomen in New York. Je moet er al die miserie met taxi's en zo meemaken en de afleidingen van zo'n grote stad beperken je toch sterk. Het is er altijd koud en je kan er niet zomaar buiten wanneer je wilt, zodat je een opgesloten gevoel krijgt. En hoewel New York over eerste klas muzikanten beschikt, weten die mannen in Nashville echt wel waar ze mee bezig zijn."De volgende jaren zal Dylan al zijn platen opnemen in Nashville.Charlie McCoy: “Het is waarschijnlijk één van de beste dingen die er ooit zijn gebeurd voor Nashville – als plaats om allerlei soorten muziek op te nemen. Nadat hij er was geweest, zeiden mensen uit de rock opeens ‘Oh, maar wacht eens, als Dylan er is geweest moet het er wel OK zijn’.” De journalist en latere Dylan biograaf Robert Shelton interviewt Dylan op 12 maart tijdens een vlucht van Lincoln, Nebraska naar Denver, Colorado. Aan hem geeft Dylan toe: “Er zijn veel medicijnen nodig om dit tempo vol te houden.”Ook verklaart hij er niet op uit te zijn om de regels te overtreden. “Het is geen kwestie van de regels te overtreden, begrijp je? Ik overtreed geen regels, omdat ik geen regels zie om te overtreden. Wat mij betreft zijn er geen regels!“Het gesprek wordt twintig jaar later gepubliceerd in Sheltons boek No Direction Home.  In een hotel kamer in Denver spelen Bob en Robbie om half zes in de ochtend enkele nummers voor Robert Shelton. Jammer genoeg heeft Shelton niet genoeg plaats meer op de band en zet daarom na, het eerste nummer, de opnemer op een tragere snelheid, hetgeen de kwaliteit sterk verminderd. Het zijn demo’s van ‘Most Probably Van Gogh (Positively Van Gogh)’, ‘Don’t Tell Him’, ‘If You Want My Love’, ‘Just Like A Woman’ en ‘Sad Eyed Lady Of the Lowlands’.De eerste drie nummers, die niet meer zijn dan wat ideetjes, met nonsensteksten, worden later nooit uitgewerkt. Op 22 maart 1966 wordt ‘Rainy Day Women Nos. 12 & 35’/’Pledging My Time’ de volgende single. Het plaatje komt als een schok voor de meeste fans. Wat is hij nu weer bezig? Maar de regel “Everybody must get stoned!” slaat aan en wordt een vaste uitdrukking. De single komt op 16 april  de Billboard Hot 100 binnen en behaalt de tweede plaats. In Engeland is 7 de beste notering en in Nederland blijft 'Rainy Day Women # 12 & 35' op de negende plaats steken in de Top 40. In Vancouver, British Columbia, Canada speelt Bob Dylan op 26 maart het laatste concert op het Amerikaanse continent in bijna acht jaar.* * * Op 7 april wordt het mixen van Blonde On Blonde beëindigt in Los Angeles. Dylan heeft zelf toegekeken hoe van de drie sporen de mono master wordt samengesteld.  Twee dagen later gaat in het International Center van Honolulu in Hawaii het derde deel van Dylans 1966 World Tour van start. Dit deel omvat acht shows, waarvan zeven in Australië en Nieuw Zeeland. In de begeleidingsband is de drummer Sandy Konikoff vervangen door Mickey Jones.  Vanaf 29 april wordt er gespeeld in Europa: zeventien shows, waarvan twee in Scandinavië, één in Parijs en de rest in Groot-Britanië.   

 

Hier zijn Dylan met zijn band live in Kopenhagen, 1 mei 1966. In kleur!http://www.youtube.com/watch?v=4EJdPmV2wRA 

 

 

Op 2 mei komen Bob Dylan en zijn begeleidingsgroep aan in Londen. Ze verblijven in the Mayfair Hotel. Van hier uit vertrekt het gezelschap naar Ierland, Schotland en Frankrijk, vooraleer terug te keren naar Londen. Alles wordt weer door Pennebaker gefilmd voor een documentaire film. Maar Eat The Document zal pas vijf jaar later in première gaan en slechts zeer korte tijd worden vertoond. Bob krijgt er bezoek van Paul McCartney, Keith Richards en Brian Jones.  Een live versie van ‘I Don't Believe You’, opgenomen op 6 mei in Belfast kan worden beluisterd op Biograph In de Sofia Gardens, in Cardiff, Wales komt Johnny Cash Dylan in zijn kleedkamer opzoeken. Samen zingen ze voor Pennebakers camera ‘I Still Miss Someone’.   Het concert van 14 mei in het Odeon Theatre in Liverpool wordt opgenomen.

Op 16 mei 1966 verschijnt de eerste dubbel-LP uit de rockgeschiedenis en het is er een van Bob Dylan: Blonde on Blonde. Volgens velen de beste plaat die Dylan ooit gemaakt heeft.De hoesfoto is getrokken door fotograaf Jerry Schatzberg. De foto is onscherp. De reden daarvoor is gewoon omdat het erg koud was en zowel de fotograaf als het "model" stonden te bibberen. Voor de binnenhoes koos Dylan  foto's uit de collectie van de fotograaf: enkele foto's van hemzelf, Edie Sedgwick en Claudia Cartinelli.De plaat verschijnt voorlopig alleen in Amerika. Blonde On Blonde komt op 23 juli 1966 de Billboard-albumlijst binnen. Het album bereikt de negende plaats.In Europa duurt het tot juli voor de plaat in de winkels ligt.   
insideDe oorspronkelijke binnenhoes, met een foto van Claudia Cardinale, die later op haar verzoek werd verwijderd.  

 

 

Wanneer John Lennon 'Fourth Time Around' hoort wordt hij behoorlijk zenuwachtig. Wat bedoeld Dylan daarmee? Dat Lennon hem al voor de vierde keer na-aapt? En hoezo dan… 'I'm A Loser', 'You've Got To Hide Your Love Away' en misschien de pet… Vooral de slotregels staan hem niet aan: 'I never asked for your crutch/Now don't ask for mine.'  

Ook het optreden op 17 mei in de Free Trade Hall in Manchester wordt opgenomen op 3-sporen apparatuur voor een mogelijke live LP. De opnamen worden later uitgebracht op bootleg als het “Royal Albert Hall” concert.

Royal Albert Hall

Vlak voor hij zijn elektrische set afsluit met ‘Like A Rolling Stone’ roept iemand uit het publiek "Judas". Waarop Dylan, nogal onder invloed van geestverruimende middelen, reageert met: "I don't believe you, you're a liar" om daarna The Band toe te snauwen “Play Fucking Loud” en uit te barsten in een daverende versie van ‘Like A Rolling Stone’. Het hele concert wordt uiteindelijk officieel uitgebracht in de reeks The Bootleg Series in ‘98. Ondertussen  zijn er al meer dan 100 000 exemplaren van op bootleg verkocht.   

 

Op 22 mei vliegt Dylan naar Parijs. Waar hij bij zijn vorige bezoek aan de stad, twee jaar geleden, nog volledig onbekend was, wordt hij al op de luchthaven van le Bourget opgewacht door een bende fotografen, journalisten en fans. Hij wordt echter snel afgevoerd naar een suite in het hotel George V. 's Avonds gaat hij een bezoekje brengen aan verschillende night-clubs in Saint Germain Des Prés. Daar komt hij  Johnny Hallyday tegen. Er zijn foto's van de twee in het holst van de nacht op straat. Dylan nog steeds met zonnebril!Dylan neemt Hallyday mee naar zijn suite om hem er enkele nummers van Blonde On Blonde te laten horen. 

De volgende dag is er een persconferentie in het George V. Dylan, die zijn  afkeer van de pers al lang niet meer verbergt, kaatst behendig alle vragen af. Hij arriveert met een handpopje, die hij Finian noemt."Hij is mij gevolgd!"

Journalist: Wil je iets uitdrukken met je liedjes?Dylan: Nee! Journalist: Wat vind je van de tussenkomst van de Verenigde Staten tijdens de oorlog in Europa in 1944? Dylan: Vindt je dat een gemakkelijke vraag? Journalist: Ja.

Dylan: Ik beantwoordt geen gemakkelijke vragen!

Journalist: Bent u gelukkig? Dylan: Ja. Misschien zoals een asbak!   

 

Op zijn 25ste verjaardag treedt Dylan voor het eerst op in Parijs, in de beroemde zaal l’ Olympia. Al wie naam heeft in Frankrijk, zit in de zaal, om de schrijver van 'Blowin' In The Wind' te zien. Natuurlijk speelt hij dat niet. Hij begint met zeven lange akoestische nummers, vol moeilijke woorden, onderbroken met lange pauzes om zijn gitaar te stemmen. Hij negeert daarbij het publiek volkomen. Wanneer er uit het publiek wordt geprotesteerd raadt hij hen aan om wat te gaan bowlen of een boek te lezen. Dat het een tumultueus concert is bevestigd ook Françoise Hardy: ”Bob zong het eerste deel van het concert en het was niet erg goed. Het publiek reageert erg koeltjes en afwachtend. Dan was er een pauze voor het tweede deel en hij wil niet terug opkomen. Het publiek wordt zenuwachtig en begint te roepen en te tieren. Het wordt gevaarlijk. En toen kwam iemand zeggen dat Bob Dylan niet meer terug wil komen als ik niet naar hem toe ga. Ik zat op de eerste rij en blijkbaar had hij mij gezien. Dus ging in backstage om hem te zien. Ik wist niks van die drugs en zo, in die tijd, maar ik had een slecht gevoel over hem. Hij was zo dun, zo breekbaar. Hij zag er echt ziek uit. Ik dacht echt dat hij het niet lang meer zou trekken… Ik herinner mij niet meer waar we over praatten, want mijn Engels was niet zo goed en ik verstond geen woord van wat hij zei. Maar hij keerde terug en speelde de tweede helft van zijn concert."Wanneer het gordijn opgaat staat Dylan daar met zijn band voor een enorme Amerikaanse vlag. Een bewuste provocatie. In zijn kleedkamer worden achteraf nog foto's genomen van Dylan met een enorme verjaardagstaart. Naast de aanhangers van Dylan, zijn Hugues Aufray en Johnny Hallyday er op te zien en ook Bruno Coquatrix, de eigenaar van de zaal. Die vond het hele gedoe maar niks. Dat was ook de mening van de Franse pers. Françoise Hardy: ”Na afloop gingen al die mensen - zijn aanhangers, de pers, Johnny Hallyday was er ook – allemaal gingen ze mee naar het George V waar Dylan logeerde. En hij vroeg mij alleen mee naar zijn kamer te gaan. En fier dat ik was! Al die mensen moesten daar achter blijven! Hij speelde twee nummers voor mij, die nog niet waren uitgebracht. Eéntje was ‘Just Like A Woman’, één van zijn beste nummers. Het ander was ook heel goed: ‘I Want You’. Ik was in de wolken.”Na nog een paar nachtclubs te hebben bezocht worden de opnamen van het concert beluisterd in het hotel. De Franse radio had opnamen gemaakt die vijf dagen later zouden worden uitgezonden. Dylan stelt echter zijn veto en de banden zijn nooit opgedoken, zelfs niet als bootleg.  De dag na het Parijse concert keert Dylan terug naar het Mayfair Hotel in Londen. The Beatles komen hem opnieuw opzoeken. En ook voor hen draait Bob Blonde On Blonde. Paul McCartney heeft acetates bij van ‘Tomorrow Never knows’. Bob reageert koeltjes: "Ik snap het. Jullie willen niet meer schattig zijn."John inviteert Dylan bij hem thuis. In het tekstboekje bij Biograph meldt Bob dat ze samen trachten een nummer te schrijven. “We draaiden een paar platen en praten wat, “ vertelt John Lennon. “Hij is een interessante kerel met goede ideeën We wissleden adressen uit en spraken af wat samen te doen, mar het kwam er nooit van. Hij zegt dat hij me wat gestuurd heeft, maar hij gebruikte een verkeerd adres en er is nooit iets aangekomen. Misschien dat we daarom goed konden opschieten: we zijn allebei nogal slordig.” Het befaamde concert in de Royal Albert Hall van London vindt plaats op 26 mei. The Rolling Stones zitten in het publiek. Aan de 9 minuten lange versie van ‘Like A Rolling Stone’ is duidelijk te merken dat Dylan er onder door gaat: gesloopt door slaapgebrek, te weinig eten en teveel drank en dope. De versie van ‘Visions of Johanna’ verschijnt op Biograph. De volgende ochtend om 7 uur worden Dylan en Lennon gefilmd door D.A. Pennebaker, terwijl ze in een wagen met chauffeur rondjes rijden rond Hyde Park in Londen. John is op zijn hoede en Bob kotsmisselijk.
John Lennon: “Ik was compleet paranoïde. Hij zei dat hij me in zijn film wilde, maar ik dacht: ‘Waarom? Wat? Hij gaat mij belachelijk maken’.” ‘s Avonds gaan Lennon en Harrison naar het tweede van Dylans befaamde concerten in de Royal Albert Hall. Wanneer die na zijn akoestische set, voor het tweede deel met the Hawks op het podium verschijnt wordt hij zoals overal door het publiek op boegeroep onthaald. John en George zijn het daar niet mee eens. “Laat hem! Houd uwe kop!”
Het blijkt Dylans laatste concert te zijn tot zijn come-back met The Band in januari '74.Na afloop van het concert, hebben Paul McCartney en Beatles assistent Neil Aspinall afgesproken met Bob in Dolly's Club. Ook Keith Richards en Brian Jones komen er bij zitten.  Ook de volgende dag brengen The Beatles door in Dylans hotelkamer, waar ze kijken naar de proefopnamen van Pennebaker’s film. De dag erna, 29 mei vliegen Bob en Sara naar Spanje, voor een vakantie.  * * * Na zijn terugkeer uit Europa koopt Dylan een eerste eigen huis: een woning van de Arts and Craftsmovement in Byrdcliffe, bij Woodstock. Het huis, Hi Di Ho, ligt hoog op een beboste berg. In de tuin is er een natuurlijke vijver, waarin kan worden gezwommen.  Al Aronowitz is er een regelmatige bezoeker met zijn vrouw en kinderen. "Ik bracht blikken mee met de laatste nieuwe  Hollywood successen, die ik kreeg van een vriendelijke New Yorkse filmmagnaat. Tijdens deze periode waren Bob en Sara onafscheidelijk. Hun liefde bloeide en Sara straalde. Het leek me dat ze met de dag mooier werd."

In juni 1966 wordt ‘I Want You’/’Just Like Tom Thumb's Blues’, op single uitgebracht. De b-kant is een live-opname van Liverpool en lange tijd de enige officiële opname van Dylan met The Band.

 * * * Tijdens een ritje in de buurt van het landgoed van Albert Grossman in Woodstock, op 29 juli 1966, komt Dylan met zijn Triumph motor ten val. “Ik was verblind door de zon.… eventjes was ik compleet blind. Ik panikeerde en remde hard. Het achterwiel blokkeerde en ik vloog… Mijn gezicht vol bloed en mijn nek deed fel pijn. Ik zag mijn leven voor mijn ogen voorbijflitsen… Het was een wonder dat ik het heb overleefd.
Sara volgde me met de auto en ze raapte me op.” 
Ze brengt hem onmiddellijk naar de praktijk van doctor Ed Thaler, zo’n 50 mijl verder. Daar blijft hij een week of zo. Ver weg van alle drukte en vooral spoorloos voor de pers.  In Kronieken legt Dylan kort uit: “Ik was gewond geraakt bij een motorongeluk, maar ik kwam er weer bovenop. De waarheid was dat ik uit de mallemolen wilde stappen.” 

Het ongelukje verschafte hem dan ook een welkom excuus om van een reeks jachtige tournees af te komen, die de geldbeluste manager Grossman voor hem had gepland. Dylan kon eindelijk rust vinden, herstellen van een langdurige amfetamine-psychose, die hem in de hectische jaren van klimmende roem en rusteloze creativiteit in de greep dreigde te krijgen. Eindelijk kreeg hij wat tijd om zich te wijden aan zijn vrouw Sara en hun jonge kinderen.

 

In Europa werd Dylan een legende. De roddelpers was nog niet zo ontwikkeld als tegenwoordig en er kwam weinig tot niets van Dylan naar buiten. Er werd gefluisterd dat hij dood was.

Page117